Nuôi dưỡng tình yêu văn hóa Việt

Chủ Nhật, 24/01/2016, 11:55:01
 Font Size:     |        Print
 

Các em nhỏ hào hứng tham gia in, vẽ tranh dân gian.

Trước sự mai một nhiều giá trị văn hóa truyền thống, không ít nhóm nghệ sĩ, bạn trẻ với sự hưởng ứng từ cộng đồng đã tạo nên những sự kiện ý nghĩa để tìm về nguồn cội. Đó là một không gian thấm đẫm các giá trị truyền thống, là một con đường để nuôi dưỡng tình yêu văn hóa Việt…

Dòng chảy dân gian trong tranh Tết

Gần 600 em nhỏ tại Hà Nội đã cùng tham gia các hoạt động khám phá, trải nghiệm lý thú trong dự án nghệ thuật Cùng bé sáng tạo, khám phá tranh Tết vừa diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Dự án do họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Trang Thanh Hiền cùng các họa sĩ, giảng viên, sinh viên Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam thực hiện với mong muốn giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ có cơ hội tìm hiểu về những giá trị, ý nghĩa của các dòng tranh dân gian Việt Nam, khơi gợi niềm yêu thích của lớp trẻ với văn hóa truyền thống.

“Với những đứa trẻ, những bức tranh dân gian Đông Hồ, Kim Hoàng, Hàng Trống, Làng Sình dường như đã trở thành cổ tích. Nếu không bằng những việc làm cụ thể thì con đường quay lại của những dòng tranh mang hồn dân tộc ấy sẽ vô vàn khó khăn…”, họa sĩ Trang Thanh Hiền bộc bạch.

Tâm huyết của nhóm nghệ sĩ đã không vô nghĩa khi chỉ trong một ngày, đã có gần 600 em nhỏ được bố mẹ đưa đến Bảo tàng, xếp hàng chờ đến lượt để tham gia các hoạt động in, vẽ tranh dân gian. “Con số tham gia vượt ngoài dự kiến của nhóm thực hiện dự án khá nhiều. Nhiều thứ phát sinh như các bản khắc, số lượng giấy dó được chuẩn bị…, nhưng đổi lại là cảm giác thật vui. Rõ ràng là nếu biết cách sẻ chia, tạo sức hấp dẫn thì các giá trị văn hóa truyền thống tưởng chừng đã mai một ấy sẽ quay trở lại…”, Trang Thanh Hiền hào hứng chia sẻ.

Tiếp nối con đường tìm lại các giá trị cổ xưa mà các nghệ sĩ đã tâm huyết thực hiện qua chương trình dạy làm mặt nạ Việt truyền thống nhân dịp Tết Trung thu, Cùng bé sáng tạo, khám phá tranh Tết là sự kiện chứa đựng tham vọng lấp dần khoảng trống về các giá trị văn hóa dân gian trong dòng chảy đương đại. Họa sĩ Trang Thanh Hiền cùng các nghệ sĩ trẻ đã trực tiếp hướng dẫn các em nhỏ tham gia các hoạt động trải nghiệm thú vị như tìm hiểu và trực tiếp in, vẽ tranh dân gian; đố vui về tranh dân gian. Không chỉ là một sân chơi cuốn hút đối với những đứa trẻ thành thị, không gian độc đáo với những tờ giấy dó quét điệp, ván khắc tinh xảo và những gam màu tươi sáng đã khơi gợi nên nhiều xúc cảm cho các bậc phụ huynh. “Khó có bài học nào có thể sinh động hơn một không gian thực tế như thế này”, bà Đặng Kim ở phố Ngọc Khánh (Hà Nội) chia sẻ cảm xúc khi cùng cô cháu gái lớp 5 đến Bảo tàng. Bà nói: “Những đứa trẻ ít nhất đã biết thế nào là “màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”; thế nào là cách làm nên những bức tranh dân gian như Đám cưới chuột, Hứng dừa, Nhân nghĩa, Vinh hoa…, biết được cả những thông điệp, triết lý nhân sinh mà người xưa đã gửi gắm trong từng bức vẽ…”.

Còn với họa sĩ Trang Thanh Hiền, dạy lũ trẻ biết cách làm chiếc mặt nạ giấy bồi hay khơi gợi niềm yêu thích những bức tranh dân gian mộc mạc chính là cách nuôi dưỡng tình yêu văn hóa truyền thống cho các em ngay từ tấm bé.

Ăn Tết ở đình làng

Không nằm ngoài khát khao khôi phục lại những lát cắt văn hóa nguồn cội, những ngày này nhóm cộng đồng mạng Đình làng Việt cũng đang khẩn trương chuẩn bị cho một cái Tết xưa ấm áp dưới mái đình làng. Nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Đức Bình, “trưởng thôn” mẫn cán của “ngôi đình facebook” chia sẻ: “Tết Việt là sự kiện kết nối cộng đồng trong một không gian truyền thống của ngôi đình làng Việt. Ở đó, mỗi người sẽ được sống trong một không gian ấm áp, chia sẻ và cũng được tham gia các hoạt động khám phá, tìm hiểu những phong tục Tết truyền thống của ông cha. Sự kiện này cũng gửi gắm thông điệp về một tình yêu đối với các di sản văn hóa dân tộc, tình yêu cho những mái đình làng Việt…”.

Và để có được một không gian đậm màu sắc của những cái Tết xưa, sẽ có nhiều hoạt động được tái hiện như hát cửa đình; thi gói bánh chưng; thi bày đồ lễ; viết thư pháp; nói chuyện về Tết Nguyên đán; hát chèo, chầu văn, ca trù, quan họ; vinh danh các bậc cao niên có công gìn giữ những mái đình thuần Việt. “Bối cảnh” cho những “thước phim” đầy cuốn hút này là Đình So, ngôi đình ở làng So, còn có tên là Sơn Lộ, thuộc xã Cộng Hòa, huyện Quốc Oai, Hà Nội.

“Cuộc sống hiện đại khiến nhiều người bị cuốn theo những guồng quay gấp gáp. Một chút lắng đọng để tận hưởng khoảnh khắc đậm đà hương vị xưa cũ chính là nét cuốn hút của Tết Việt. Để từ đó, mỗi người đều thức dậy ý thức giữ gìn một góc xúc cảm thiêng liêng trong tâm khảm. Đó cũng là chốn trở về ấm áp sau tất cả những vội vã, đi - về…”, anh Nguyễn Đức Bình tâm sự.

Chính vì thế, Đình làng Việt đã nỗ lực kiếm tìm để đưa về dưới mái đình những tinh hoa đặc sắc. Trình thức hát cửa đình của người Việt là một điển hình. Tiếng đàn, nhịp phách, tiếng trống chiêng rộn rã kết hợp cùng những giọng ca đẹp, trang phục, động tác tinh tế hòa quyện với kiến trúc đình làng để tạo nên một không gian truyền thống mà ai cũng có thể tìm thấy mình trong đó. Tết Việt cũng sẽ tạo dựng không gian trưng bày các dòng tranh dân gian truyền thống; những chuyên gia văn hóa, các bậc cao niên sẽ nói chuyện về tập tục cổ truyền trong dịp Tết như tục ra đình lễ đầu xuân, tục dựng cây nêu, các nghi thức thờ cúng tổ tiên, tục đi lễ ông bà, cha mẹ, họ hàng…

MỘC ANH