Kinh doanh vốn luôn tiềm ẩn rủi ro

Thứ Bảy, 23/09/2017, 06:23:12
 Font Size:     |        Print
 

Vụ việc hơn 400 tỷ đồng khách hàng gửi tiết kiệm ở Ngân hàng Đại Dương (OceanBank) bốc hơi cho thấy, không chỉ quy trình nhận, gửi tiền của ngân hàng chưa chặt chẽ mà người gửi tiền cũng chưa cẩn trọng với tài sản của mình.

Khi bạn là khách VIP…

Khách hàng VIP là cụm từ khá phổ biến ở những đơn vị cung cấp dịch vụ, hàng hóa. Từ lâu các ngân hàng (NH) đã, đang thiết kế sản phẩm, dịch vụ và chương trình ưu đãi đặc biệt cho khách hàng quan trọng. NH cũng bố trí một bộ phận riêng để phục vụ, chăm sóc khách VIP. Mỗi NH có một tiêu chí xác định khách VIP khác nhau. NH càng lớn tiêu chí sẽ càng cao và ngược lại. Đơn giản nhất, ở NH Thương mại (TM) tầm trung một khách hàng có số dư tiền gửi tiết kiệm bằng VND khoảng một tỷ đồng hay 10 nghìn USD đã được xếp vào hàng khách VIP. Khi là khách VIP, dù gửi tiết kiệm hay vay vốn bạn chỉ cần ký vào những giấy tờ nhân viên NH đưa, phần còn lại phía NH sẽ hoàn tất và giao lại cho khách giấy tờ cần thiết. Sự thân thiện, nhiệt tình và luôn tạo cảm giác thật thoải mái cho khách là những yêu cầu tối thiểu đối với một nhân viên phục vụ khách VIP. Song có lẽ chính vì được sử dụng, thậm chí tận hưởng nhiều ưu đãi như vậy nên khách hàng thường sẽ nhanh chóng ký vào những giấy tờ nhân viên NH đưa mà không hỏi hay đọc kỹ. Quá tin tưởng vào các giao dịch viên đến mức ký khống, đồng nghĩa đã tạo cơ hội cho những nhân viên có ý đồ xấu lợi dụng.

Trở lại vụ việc ở OceanBank. 17 khách hàng với tổng số dư lên đến hơn 400 tỷ đồng, có nghĩa mỗi khách hàng đã gửi từ vài tỷ đến cả trăm tỷ đồng. Vậy tại sao các khách hàng này “bỏ quên” tài sản lớn của mình trong suốt 5 năm qua? Kỳ hạn sản phẩm tiền gửi tiết kiệm thường dài nhất của NH hiện là 36 tháng. Với những sản phẩm kỳ hạn dài như vậy, khi đến hạn, khách hàng sẽ phải tất toán và làm thủ tục gửi kỳ hạn mới chứ không được quay vòng liên tục. Hoặc trong một số trường hợp khách hàng tham gia những chương trình tiết kiệm được thiết kế riêng nhân sự kiện gì đó của NH thì khoản tiền gửi này sẽ không được quay vòng. Muốn gửi tiếp khách cũng phải làm lại thủ tục. Như vậy, việc trong suốt 5 năm qua nếu những khách hàng này không làm thủ tục gửi lại, thì đó là dấu hiệu không bình thường.

Đặc biệt, tháng 4-2015, khi OceanBank thua lỗ, âm vốn điều lệ và bị Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mua lại giá 0 đồng - là một sự kiện lớn không lẽ những khách hàng VIP này cũng không quan tâm, không kiểm tra đến số tiền gửi hàng trăm tỷ đồng của mình mà phải chờ đến khi TAND TP Hà Nội xét xử đại án kinh tế xảy ra tại OceanBank với phần quan trọng cấu thành tội phạm đối với các cựu lãnh đạo OceanBank về số tiền hàng nghìn tỷ đồng chi lãi vượt trần quy định, họ mới bị “đánh động”?

Về phía NH, việc ba cựu cán bộ của OceanBank chi nhánh Hải Phòng bỏ trốn, bị phát lệnh truy nã cho thấy, họ không chỉ chi trả lãi ngoài mà còn có những vi phạm lớn khác. Cơ quan chức năng sẽ mất nhiều thời gian nữa để xác minh ai sai, ai đúng? Khách hàng có lấy lại được tiền không, lấy lại được bao nhiêu là câu hỏi không thể trả lời sớm.

Việc chi trả tiền bảo hiểm cho khách hàng gửi tiền tại NH hiện do Bảo hiểm tiền gửi (BHTG) Việt Nam thực hiện. Hiện có 1.271 tổ chức tham gia BHTG. Tính đến hết ngày 30-6-2017, tổng nguồn vốn hoạt động của BHTG Việt Nam là hơn 33 nghìn tỷ đồng, tăng 19,2% so với cùng kỳ năm 2016.

Giảm thiểu rủi ro cho cả hai phía

Theo Quyết định số 21/2017/QĐ-TTg, số tiền bảo hiểm được trả cho tất cả các khoản tiền gửi (bằng VND) được bảo hiểm theo quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi của một cá nhân tại một tổ chức có tham gia bảo hiểm tiền gửi (BHTG) tối đa là 75 triệu đồng (gồm cả gốc và lãi). Nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm phát sinh kể từ thời điểm NHNN có văn bản chấm dứt kiểm soát đặc biệt; hoặc văn bản chấm dứt áp dụng; hoặc văn bản không áp dụng các biện pháp phục hồi khả năng thanh toán mà tổ chức tín dụng (TCTD) vẫn lâm vào tình trạng phá sản, mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền. Như vậy, trong vụ việc mất tiền gửi tại OceanBank hiện nay, NH này hiện do Nhà nước nắm giữ 100% vốn và vẫn đang hoạt động bình thường nên khách hàng sẽ không thuộc trường hợp được nhận bảo hiểm theo Luật BHTG.

Phải khẳng định rằng, việc khách mất tiền khi gửi tiết kiệm hay gặp trục trặc khi sử dụng các dịch vụ NH là hãn hữu. Vì NH kinh doanh tiền và niềm tin là cơ sở quan trọng nhất đối với họ khi muốn duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh. Trong lịch sử ngành NH đã hơn một lần phải đối mặt với khủng hoảng niềm tin. Vì tin đồn thất thiệt nào đó khiến khách hàng ùn ùn kéo đến rút tiền, NH lâm vào tình trạng mất khả năng chi trả khiến NHNN và các NHTM khác phải trợ giúp đã từng xảy ra. Vì thế, hơn ai hết, bản thân các NH rất chú trọng đến việc giữ uy tín, thương hiệu đối với khách hàng. Về phía mình, ngoài việc chọn NH có uy tín, thương hiệu, khi giao dịch với bất cứ NH nào, khách hàng cũng được cung cấp rất nhiều cách để giám sát, kiểm tra biến động trên tài khoản cũng như lịch sử giao dịch. Cẩn trọng trong giao dịch, thực hiện đúng các quy trình, khách hàng không chỉ bảo vệ tài sản của mình mà còn góp phần hỗ trợ bảo vệ uy tín cho NH. Thêm nữa, các NH cũng cần được xếp hạng công minh để qua đó, khách hàng có cơ sở để lựa chọn.

Hiện nay, NHNN đang lấy ý kiến đóng góp cho Dự thảo Thông tư quy định xếp hạng TCTD và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Có nhiều tranh luận xung quanh tiêu chí xếp hạng và đặc biệt là quy định NHNN không phải công bố việc xếp hạng này. Thực tế lâu nay trong quá trình quản lý, giám sát, NHNN vẫn tiến hành đánh giá, phân nhóm các NHTM. Việc phân nhóm này cũng là cơ sở để NHNN cấp phép nhiều hoạt động của NHTM như giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng hằng năm, cấp phép mở thêm chi nhánh; hay nhiều hoạt động nghiệp vụ khác.

Kết quả xếp hạng các TCTD được quản lý sử dụng trong công tác cảnh báo sớm, ngăn ngừa nguy cơ đổ vỡ của từng TCTD cũng như rủi ro lan truyền toàn hệ thống, để từ đó đưa ra các hành động về chính sách kịp thời nhằm bảo đảm an toàn hoạt động của hệ thống, bảo vệ tài sản và quyền lợi của người gửi tiền. Để quảng bá thương hiệu và thu hút khách hàng, nhà đầu tư hiện có hơn mười NHTM Việt Nam chi tiền để các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế như Standard & Poor’s, Moody’s và Fitch Ratings thực hiện và công bố kết quả hằng năm.

AN BÌNH