Hành lang pháp lý cho… “điểm nóng”

Thứ Bảy, 11/11/2017, 10:42:08
 Font Size:     |        Print
 

Nghị định quản lý lễ hội được kỳ vọng sẽ góp phần đưa lĩnh vực hoạt động này đi vào nền nếp.

Dự thảo Nghị định quy định về quản lý và tổ chức lễ hội đang được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) tổ chức lấy ý kiến xây dựng và hoàn chỉnh. Được xác định là lĩnh vực “nóng” và nhạy cảm, dự thảo Nghị định đã đưa ra nhiều quy định mới, có tác động điều chỉnh nhiều vấn đề nổi cộm, thu hút sự chú ý của dư luận xã hội trong thời gian qua như loại bỏ bạo lực; chấn chỉnh văn hóa ứng xử; quản lý, sử dụng nguồn thu từ lễ hội…

Điều chỉnh văn hóa ứng xử trong lễ hội

Thực hiện nếp sống văn minh trong lễ hội từ nhiều năm nay đã là một vấn đề nổi cộm, có nhiều biểu hiện khiến dư luận xã hội bức xúc. Dự thảo Nghị định đã đưa ra những quy định khá cụ thể và chi tiết nhằm chấn chỉnh, đưa vào nền nếp vấn đề này. Theo đó, các cơ quan, đơn vị tổ chức lễ hội cần phải có phương án bảo vệ di tích, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia, bố trí hướng dẫn viên giới thiệu giá trị của di tích, danh thắng. Mỗi cơ sở thờ tự trong không gian tổ chức lễ hội không đặt quá hai hòm công đức.

Điều chỉnh về văn hóa ứng xử của người tham gia hoạt động lễ hội, căn nguyên của nhiều câu chuyện khiến dư luận bức xúc trong các mùa lễ hội qua, dự thảo nhấn mạnh, người tham gia lễ hội phải tuân thủ nội quy, quy định của Ban quản lý, Ban tổ chức lễ hội; đặt tiền công đức, tiền lễ, tiền giọt dầu đúng nơi quy định; không ném, thả tiền xuống giếng, ao, hồ; cài tiền lên tay tượng và các hành vi phản cảm khác. Đặc biệt, phải ứng xử có văn hóa trong hoạt động lễ hội; trang phục lịch sự, phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc Việt Nam; không nói tục, chửi thề xúc phạm tâm linh, gây ảnh hưởng xấu tới không khí trang nghiêm của lễ hội. Thắp hương, đốt vàng mã đúng nơi quy định; giữ gìn vệ sinh môi trường…

Lần đầu lĩnh vực lễ hội có được một Nghị định quản lý, ban soạn thảo cho biết, ngay từ khung nguyên tắc, từng quy định đã được nghiên cứu và đưa ra chặt chẽ. Theo đó, nghi lễ trong tổ chức lễ hội phải được tiến hành trang trọng, trên cơ sở bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp, lòng yêu nước, tự hào dân tộc; loại bỏ hoặc thay thế những tập tục kích động bạo lực, mô tả cảnh đâm chém, đánh đập tàn bạo, rùng rợn, kinh dị, trái với truyền thống yêu hòa bình và nhân ái của dân tộc Việt Nam.

Phần hội bảo đảm vui tươi, lành mạnh, phù hợp với quy mô, tính chất, đặc điểm của lễ hội; không tuyên truyền mê tín dị đoan, làm mê hoặc người khác, trái với tự nhiên, gây tác động xấu về nhận thức. Không lợi dụng việc tổ chức lễ hội để thương mại hóa nhằm mục đích trục lợi cá nhân; không ép buộc doanh nghiệp tham gia đóng góp kinh phí tổ chức lễ hội. Kinh phí tổ chức lễ hội theo hình thức xã hội hóa…

Nhiều nội dung quy định liên quan đến tổ chức hoạt động dịch vụ trong lễ hội; quản lý và sử dụng nguồn thu từ hoạt động tổ chức lễ hội. Trong đó, tập trung điều chỉnh những hiện tượng nhạy cảm, mặt trái như niêm yết và bán hàng đúng giá; không chèo kéo và ép giá; không bày bán các đồ chơi có tính bạo lực, thịt động vật hoang dã; không đổi tiền hưởng chênh lệch giá; quản lý và sử dụng các nguồn thu đúng mục đích, công khai, minh bạch…

Cần chú trọng hiệu quả thực tế của các quy định

Điểm mới ở dự thảo Nghị định là yêu cầu phải đăng ký với Bộ VHTTDL đối với các lễ hội văn hóa, lễ hội ngành nghề có quy mô toàn quốc hoặc khu vực, lễ hội có nguồn gốc từ nước ngoài được tổ chức lần đầu. Lễ hội truyền thống được khôi phục sau thời gian gián đoạn; lễ hội văn hóa, lễ hội ngành nghề có quy mô cấp tỉnh được tổ chức lần đầu phải đăng ký với UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.

Các lễ hội văn hóa, lễ hội ngành nghề có quy mô toàn quốc hoặc khu vực; lễ hội có nguồn gốc từ nước ngoài được tổ chức định kỳ phải thông báo với Bộ VHTTDL trước khi tổ chức. Lễ hội truyền thống, lễ hội văn hóa, lễ hội ngành nghề có quy mô cấp tỉnh được tổ chức định kỳ phải thông báo với UBND cấp tỉnh.

Quy định về thủ tục đăng ký đối với các lễ hội được tổ chức lần đầu hoặc thông báo với các lễ hội tổ chức định kỳ là vấn đề được đại biểu nhiều địa phương quan tâm. Theo đại diện Sở VHTTDL tỉnh Thái Bình, nên thay thủ tục “đăng ký” thành “báo cáo” thì phù hợp hơn với công tác quản lý. Nhiều ý kiến cũng nhận định, đây là những quy định cụ thể và có tác động sát sườn, do đó rất cần thiết đối với công tác quản lý lễ hội ở các địa phương. Tuy nhiên cũng cần phải được quy định cụ thể nhằm nâng cao tính khả thi.

Còn theo Phó Giám đốc Sở VHTTDL tỉnh Sơn La Trần Tân Phong, trên thực tế vẫn phát sinh nhiều loại hình lễ hội mới mà các văn bản quản lý nhà nước không bao quát hết được. Do vậy, ngoài những quy định “cứng” thì cũng phải có tính mở, bảo đảm sự linh hoạt và hiệu quả khi Nghị định được triển khai.

Quy định mỗi cơ sở thờ tự trong không gian tổ chức lễ hội không đặt quá hai hòm công đức cũng khiến nhiều đại biểu đặt câu hỏi. Đại biểu tỉnh Thái Bình cho rằng đây là quy định khó khả thi, nhất là với các lễ hội có quy mô lớn, thu hút đông người và đặc biệt trong các thời điểm chính hội. Do vậy, cần sửa đổi cho phù hợp, tránh tình trạng Nghị định ban hành mà không thực hiện được.

Ở một nội dung khác, theo ông Trần Văn Khôi, Sở VHTT TP Đà Nẵng, quy định “Kinh phí tổ chức lễ hội theo hình thức xã hội hóa” cần cụ thể hơn để các địa phương dễ vận dụng. Trên thực tế, một số nội dung như bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường… đều phải sử dụng nguồn tiền ngân sách. Do đó, cần quy định rõ xã hội hóa ở mức độ như thế nào chứ không thể chung chung.

MỘC MIÊN

Chia sẻ