Quan tâm hơn đến thương lượng tập thể

Thứ Bảy, 11/11/2017, 11:03:27
 Font Size:     |        Print
 

Để tăng lương, nâng cao đời sống công nhân lao động, ông Chang-Hee Lee, Giám đốc Văn phòng Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam, cho rằng, cần nâng cao hiệu quả của thương lượng tập thể, tổ chức của người lao động, độc lập với người sử dụng lao động.

- Quan điểm của ILO thế nào về mức tăng lương tối thiểu (LTT) vùng được nâng lên 6,5% cho năm 2018, thưa ông?

- Đây là quyết định chung của Chính phủ, người sử dụng lao động và công đoàn thông qua Hội đồng Tiền lương Quốc gia và ILO hoàn toàn tôn trọng điều đó.

Dựa vào số liệu kinh tế vĩ mô của Việt Nam, một số người có thể cho rằng mức tăng LTT 6,5% là ở trong khoảng hợp lý. GDP (tổng sản phẩm quốc nội) của Việt Nam tăng 6,2% và CPI (chỉ số giá tiêu dùng) tăng 4,74% trong năm 2016. Năm nay, dự kiến tăng trưởng GDP sẽ ở mức 6,5% và CPI tăng 4%. Tuy nhiên, LTT có thể tác động khác nhau lên các nhóm khác nhau. Doanh nghiệp cảm thấy lợi thế cạnh tranh về giá khi mà LTT liên tục tăng trong những năm gần đây. Nhưng có một điều cho thấy, trong gần một thập kỷ qua, giá gia công (hay còn gọi là giá CMT – gồm cắt, may, ủi) cho một chiếc áo sơ mi hoặc quần jeans mà các nhà cung cấp của Việt Nam nhận được từ các công ty đa quốc gia vẫn hầu như không thay đổi, thậm chí còn thấp hơn trong một số trường hợp. Điều này giải thích vì sao những người sử dụng lao động trong các ngành xuất khẩu thường xuyên bị sức ép phải cải thiện hiệu quả của nhà máy, giảm chi phí sản xuất bằng cách giữ chi phí lao động thấp để duy trì biên lợi nhuận. Vì thế, các công ty đa quốc gia cần đối thoại với các nhà cung cấp Việt Nam và công đoàn để bảo đảm sự phân chia công bằng của các thành quả kinh tế và trách nhiệm xã hội.

LTT không chỉ ảnh hưởng đến người lao động có mức lương sát mức sàn này, mà còn tác động đến cả những người nhận lương cao hơn thông qua việc điều chỉnh bậc lương trong doanh nghiệp. Điều đó có nghĩa là LTT tăng có thể giúp cải thiện thu nhập của đa số người lao động, tăng tiêu thụ nội địa, đóng góp cho tăng trưởng GDP. Bởi vậy, khi điều chỉnh lương tối thiểu, cần nhìn vào nhiều tác động mà sự thay đổi này có thể tác động ở các ngành khác nhau.

- Trong các cuộc thương lượng giữa các bên, Công đoàn cho rằng LTT cần bảo đảm mức sống tối thiểu cho người lao động và gia đình họ. Ông nghĩ gì về nhận định này?

- Tất cả công đoàn trên thế giới đều có cùng mục tiêu bảo đảm mức sống tối thiểu cho người lao động và gia đình họ. Mức sống tối thiểu là một khái niệm mang tính tương đối về thời gian và tùy theo quốc gia. Chẳng hạn, ba bữa cơm mỗi ngày và một chiếc xe đạp thế có lẽ đã là đủ ở thời điểm 20 năm trước, nhưng không còn đủ trong bối cảnh hiện nay. Theo Công ước về Xác lập Tiền lương Tối thiểu của ILO, nhu cầu của người lao động và gia đình họ cần phải được tính đến khi xác lập tiền LTT; đồng thời các yếu tố kinh tế, trong đó có thể bao gồm sức cạnh tranh và ổn định về giá, cũng cần được xét tới. Mục đích bao trùm của chính sách tiền LTT là nhằm bảo vệ người lao động không bị trả lương quá thấp. Nhưng khi được sử dụng hợp lý và kết hợp với các công cụ chính sách khác, nó cũng có thể giúp giảm chênh lệch tiền lương và tăng bình đẳng giới.

Để LTT có hiệu quả trong việc xác lập mức sàn bảo vệ người lao động ở dưới đáy của thang lương, trong khi vẫn bảo đảm môi trường kinh doanh để phát triển doanh nghiệp bền vững, Việt Nam cần phát triển hệ thống thông tin thị trường lao động tốt hơn. LTT nên được xác lập dựa trên bằng chứng về tình hình kinh tế và thị trường lao động. Đồng thời, cần tăng cường hơn nữa năng lực chuyên môn của Ban thư ký Hội đồng Tiền lương Quốc gia, để có thể cung cấp những phân tích sâu sắc về số liệu kinh tế và thị trường lao động, giúp đại diện của Chính phủ, người lao động và người sử dụng lao động đàm phán dựa trên bằng chứng.

- LTT chỉ đặt ra mức sàn trong khi tiền lương cần được quyết định thông qua đàm phán giữa người sử dụng lao động và người lao động. Việt Nam nên làm gì để cải thiện chất lượng của thương lượng tập thể?

- Là một công cụ chính sách xã hội, LTT tác động tới những người lao động ở dưới đáy của thang lương trong thị trường lao động Việt Nam. Nhưng hiện tại, nhiều người lao động không có kỹ năng hoặc kỹ năng thấp ngay cả ở các doanh nghiệp lớn trong ngành công nghệ cao cũng chỉ nhận mức LTT hoặc nhỉnh hơn một chút, và phải làm thêm giờ (thường với thời gian vượt quá pháp luật cho phép) để bù lại. Đó là do thương lượng tập thể kém phát triển. Thương lượng tập thể hiệu quả cần có tổ chức của người lao động hiệu quả, độc lập với người sử dụng lao động. Rất tiếc, hiện nhiều nơi làm việc tại Việt Nam thường chưa làm được điều đó.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!

KHÁNH THY (Thực hiện)

Chia sẻ