Kỳ họp thứ tư, Quốc hội khóa XIV

Câu chuyện trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo

Thứ Bảy, 11/11/2017, 11:13:40
 Font Size:     |        Print
 

Các đại biểu thảo luận tại hội trường. Ảnh: TRẦN HẢI

Bước sang tuần làm việc thứ ba, không khí nghị trường “nóng” hẳn lên. Số lượt đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đăng ký phát biểu tăng, những tấm biển đề nghị tranh luận, trao đổi lại được giơ cao sau các báo cáo về công tác của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, nhất là về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo năm 2017.

Những câu hỏi từ trăm nghìn lá đơn

Ngay phần đầu Báo cáo tóm tắt số 525/BC-CP của Chính phủ về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo năm 2017 đã cho thấy những con số đáng lo ngại: Các cơ quan hành chính nhà nước đã tiếp 352.102 lượt công dân, nhận 263.722 đơn thư các loại; Viện Kiểm sát nhân dân các cấp cũng đã tiếp 29.626 lượt công dân và tiếp nhận 82.545 đơn thư các loại… Đây mới chỉ là số liệu “đầu vào” (không ít đơn thư trong số này chỉ tạm dừng ở khâu tiếp nhận, chưa được xử lý), tất nhiên sẽ là chưa đầy đủ so với thực tế của riêng năm nay, chứ chưa kể các năm trước và từ nhiều năm trước nữa. Hàng trăm nghìn lá đơn khiếu nại, tố cáo được gửi lên các cơ quan chức năng, cũng là ngần ấy câu hỏi, là biết bao số phận, biết bao hoàn cảnh đang chờ, thậm chí đã chờ ngày này qua tháng khác những câu trả lời thỏa đáng của người có trách nhiệm.

Hằng ngày, mỗi chúng ta đều dễ dàng trông thấy cảnh chen chúc đợi chờ của người dân nơi các khu vực tiếp dân hay trước cổng cơ quan công sở. Đâu chỉ là mất thời gian, đó còn là sự lãng phí biết bao ngày công lao động, lãng phí tiền bạc, lãng phí bao sức lực và cả trí lực của những người liên quan. Sự bất cập hiện hữu rõ ràng ấy đã khiến các ĐBQH thêm trăn trở.

Trong Báo cáo công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân năm 2017 do Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Minh Khái trình bày, số liệu nhận được sự quan tâm nhất của các ĐBQH chính là: Tình hình khiếu nại, tố cáo của công dân có giảm; tuy nhiên, số đoàn khiếu nại, tố cáo đông người vẫn tăng 10,2% so với năm 2016. Trong đó, số đơn khiếu nại về lĩnh vực đất đai chiếm 60,4% trong tổng số đơn thư.

Phân tích nguyên nhân, đại biểu Phạm Trí Thức (đoàn Thanh Hóa) đưa dẫn chứng cho thấy, thực tế những năm qua tỷ lệ đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến lĩnh vực đất đai luôn ở mức cao. “Như vậy chính sách đất đai đang có vấn đề… Báo cáo của Chính phủ đã đánh giá được tình hình, tuy nhiên chưa nêu được những giải pháp cơ bản nhất, chủ yếu nhất, trong đó nổi bật là nguyên nhân về bất cập của Luật Đất đai hiện nay” - ông Thức nêu ý kiến.

Chung mối quan tâm, đại biểu Đỗ Thị Lan (đoàn Quảng Ninh) nhấn mạnh, công tác quản lý đất đai còn nhiều bất cập. Việc lập, xác định nguồn gốc đất còn gặp khó khăn, nên khi đền bù cho người dân không được người dân chấp nhận. Để giải quyết tình trạng này, Chính phủ cần chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, nâng cao chất lượng quản lý đất đai. Một số ý kiến đại biểu khác đề nghị sớm xem xét, sửa đổi Luật Đất đai năm 2013 cho phù hợp tình hình thực tế.

Cùng với những bất cập trong chính sách về đất đai, nội dung tố cáo trong lĩnh vực hành chính cũng chiếm tỷ lệ cao (62,3% trong tổng số đơn thư). Hai nội dung này đã khiến không ít đại biểu, các chuyên gia và cử tri đặt thêm câu hỏi về hệ thống cơ chế, chính sách, pháp luật liên quan đất đai và bộ máy cũng như những người vận hành bộ máy hành chính vì sao để xảy ra nhiều vấn đề đến vậy?

“Cần một lời hứa đanh thép”

Cũng bởi, bài toán về tình hình khiếu nại, tố cáo lâu nay chưa được giải quyết triệt để. Đến hẹn lại lên, sau mỗi kỳ họp, thậm chí sau mỗi nhiệm kỳ Quốc hội, lời giải cho bài toán ấy vẫn cứ bị bỏ ngỏ. Ngoài những bất cập bởi những quy định phân cấp, phân quyền, rào cản ở đây có lẽ vẫn là vấn đề con người.

Coi công tác tiếp dân như một trong những biện pháp hữu hiệu, đại biểu Nguyễn Minh Sơn (đoàn Tiền Giang) băn khoăn: “Tại sao công tác tiếp công dân của các đoàn ĐBQH tỉnh, thành phố lại quá ít? Có tới 43 tỉnh, thành phố không có báo cáo số liệu về số buổi tiếp công dân. Chỉ có 20 tỉnh, thành phố có số liệu về tổ chức 397 buổi tiếp công dân. Con số này gợi lên câu hỏi: “Công dân không có nhu cầu gặp ĐBQH để kiến nghị, hay ĐBQH không sẵn sàng, hoặc đến gặp dân nhiều lần nhưng không có kết quả về giải quyết khiếu nại, tố cáo?”. Do đó, đại biểu Sơn kiến nghị: “Các cơ quan chức năng cần có lời hứa đanh thép trước Quốc hội, trước nhân dân. Không thể tiếp tục kéo dài tình trạng này”.

Nhận định tầm quan trọng của cơ sở, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị: Các cơ quan trong bộ máy nhà nước cần tích cực chỉ đạo việc triển khai thực hiện nghiêm túc các quy định của Luật Tiếp công dân, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong công tác tiếp công dân, gắn với việc giải quyết khiếu nại, tố cáo từ cơ sở.

Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Ngọ Duy Hiểu (đoàn Hà Nội) nhấn mạnh hiệu quả của việc gần dân, lắng nghe dân, đối thoại với dân của cán bộ trong giải quyết khiếu nại, tố cao. Theo ông Hiểu, hình thức đối thoại đã được đưa vào trong các văn bản chính thức của Đảng và Nhà nước, nhưng trên thực tế vẫn còn rất ít nơi thực hiện. “Nhiều nơi vẫn còn tâm lý ngại đối thoại với dân, vì sợ đây là diễn đàn phê phán cán bộ. Do đó, tới đây cần chấn chỉnh việc này!”, ông Hiểu kiến nghị.

Từ thực tế tình hình khiếu nại, tố cáo hiện nay, Báo cáo của Chính phủ cũng đã nhìn nhận thẳng thắn những nguyên nhân chủ yếu. Trước hết là do một số cơ chế, chính sách pháp luật chưa được hoàn thiện, hoặc thiếu đồng bộ; pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo còn một số bất cập… Tuy nhiên, Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tư pháp của Quốc hội do Chủ nhiệm Ủy ban Lê Thị Nga trình bày đã chỉ rõ: “Đây là những nguyên nhân chủ quan tồn tại nhiều năm nay, cũng đã được Ủy ban Tư pháp chỉ ra trong báo cáo thẩm tra hằng năm, song vẫn chưa được ngành Kiểm sát nhân dân khắc phục triệt để”.

Giải trình cuối phiên họp chiều ngày 7-11, Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Minh Khái bày tỏ mong mỏi, thời gian tới, cả hệ thống chính trị cần tập trung, tìm những giải pháp hữu hiệu trong việc hoàn thiện thể chế; tăng cường đối thoại trực tiếp với nhân dân để sớm nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của dân, giải quyết sớm những vướng mắc ngay từ cơ sở.

Những đơn thư khiếu nại, tố cáo cũng là một kênh góp phần phòng, chống tham nhũng, kịp thời ngăn chặn những biểu hiện lãng phí, tiêu cực. Quan trọng là thế, nhưng đến khi nào thì những lá đơn này mới thôi đi vòng quanh, còn người dân thì khỏi phải mệt mỏi đợi chờ?

KHÚC HỒNG THIỆN

Chia sẻ