“Đào tạo tiến sĩ - đâu phải cứ tiền là xong?!”

Thứ Bảy, 25/11/2017, 08:33:38
 Font Size:     |        Print

Đó là lời khuyến nghị được nhiều chuyên gia đưa ra trước thông tin Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) xây dựng đề án chi 12 nghìn tỷ đồng ngân sách để đào tạo ra 9.000 tiến sĩ trong tám năm tới vì mục tiêu “đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục - đào tạo”. Vấn đề là bộ chủ quản sẽ tiếp nhận đóng góp xã hội đối với đề án này như thế nào?

Dự thảo đề án “Nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục đại học và các trường cao đẳng đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện GD-ĐT giai đoạn 2018-2025, tầm nhìn 2030” đặt ra mục tiêu nâng tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ đạt 35%. Và đi đôi với mức tăng này là con số đáng giật mình như đã nói ở trên. Dư luận bao gồm cả người dân lẫn đội ngũ chuyên gia đều không khỏi bức xúc và đặt câu hỏi về cách thức xây dựng các dự án nghìn tỷ của Bộ GD-ĐT. Điều gì khiến Bộ GD-ĐT dự định triển khai đề án mới trong khi đề án 911 đào tạo 20 nghìn tiến sĩ từ năm 2010, vẫn chưa kết thúc? Lý giải của bộ này đơn giản gói trong khẳng định: Đề án 911 không thể đạt được mục tiêu theo kế hoạch đặt ra. Hiểu đơn giản là đã thất bại!

Còn nhớ hơn 5 năm trước, trong một bài viết có tựa đề “Câu hỏi về tính chuyên nghiệp”, Nhân Dân cuối tuần cũng đã đặt ra nhiều băn khoăn khi đề án 322 cũng với mục tiêu đưa sinh viên giỏi đi đào tạo ở nước ngoài bị dừng đột ngột với lý do “hết kinh phí” khiến những nhân tài trong diện chờ du học không biết đi đâu về đâu. Và, mới đây Nhân Dân cuối tuần số 29 ra ngày 16-7-2017 trong chuyên đề “Để đào tạo tiến sĩ thực chất hơn”, các tác giả cũng đã phân tích những bất cập của thực trạng đào tạo tiến sĩ ở trong nước, chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và đề xuất giải pháp. Theo đó, các chuyên gia đã phân tích khá rõ ràng, chất lượng đào tạo chưa hẳn tỷ lệ thuận với kinh phí đầu tư. Để có được nhân tài cho đất nước còn phụ thuộc biết bao yếu tố khác nữa, ngoài tiền.

Tiếc rằng, những khuyến nghị trên được tiếp nhận thế nào, xử lý ra sao vẫn là ẩn số. Vậy nên, sau thất bại hay dang dở của đề án nghìn tỷ này lại sẽ có nhanh chóng một đề án nghìn tỷ khác gối đầu? Điểm chung của các đề án vẫn là cảnh báo “sẽ lại thất bại!”. Với đề án 9.000 tiến sĩ, khuyến nghị thất bại đầu tiên là chưa rút được kinh nghiệm từ những thất bại trước. Thứ nữa là mục tiêu đặt ra quá lớn không phù hợp thực tế. Và, quan trọng nhất là chưa chắc, cứ nhiều tiến sĩ (về số lượng) là nâng cao được chất lượng giáo dục, là thành công trong đổi mới căn bản toàn diện…

Kỳ họp thứ tư, Quốc hội khóa XIV đang thảo luận sôi nổi, truy nguyên trách nhiệm của những người chịu trách nhiệm. Ngành giáo dục sẽ không là ngoại lệ, dù vẫn biết đào tạo con người, chuẩn bị nhân lực cho tương lai đất nước là khó, thậm chí rất khó. Nhưng với mỗi chương trình, mỗi đề án, mỗi lần thất bại của những đề án Ngoại ngữ 2020, đề án 322, đề án 911 và nhiều đề án nghìn tỷ khác thì phải có ai đó, bộ phận nào đó cụ thể chịu trách nhiệm? Giống như mọi lần, những cảnh báo thất bại lại đã được gióng lên.

Linh Cầm