Ứng dụng công nghệ là hướng đi chính

Thứ Sáu, 22/12/2017, 18:18:37
 Font Size:     |        Print
 

Ca cao là cây trồng thích ứng được lựa chọn trồng ở nhiều địa phương.

Không thụ động ngồi chờ sự hỗ trợ, chính những người nông dân với sự am hiểu về điều kiện canh tác, cùng tư duy mạnh dạn, năng động đã tìm tòi được những hướng đi hiệu quả trên những vùng đất đang bị ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu (BĐKH).

Từ cây ăn quả thu nhập cao

Đi tiên phong trong mô hình chuyển đổi sang lập vườn trồng cây ăn quả đặc sản, có lợi thế cạnh tranh ở tỉnh Tiền Giang, như thanh long ruột đỏ, mãng cầu xiêm, bưởi da xanh, dừa trồng xen ca cao,… nhiều người không khỏi thán phục nông dân Nguyễn Văn Tư, ngụ tại ấp Vĩnh Quới, xã Long Vĩnh (Gò Công Tây). Ban đầu, ông Tư thử nghiệm chuyển 800 m2 đất lúa sang lập vườn trồng 52 cây mãng cầu xiêm. Ba năm sau, mãng cầu xiêm cho năng suất ổn định, đạt được 3,75 tấn, với giá bán bình quân 17.000 đồng/kg, ông thu về gần 64 triệu đồng, trừ chi phí còn lãi gần 31 triệu đồng, gấp hàng chục lần so với trồng lúa độc canh. Thấy hiệu quả cao, ông Tư đã chuyển 2.000 m2 đất lúa còn lại sang lập vườn trồng chuyên canh mãng cầu xiêm.

Tương tự, ông Phạm Văn Phú, ngụ tại khu phố 4, thị trấn Vĩnh Bình đã chuyển đổi 3.500 m2 đất lúa sang lập vườn trồng bưởi da xanh. Thời gian bưởi còn nhỏ, chưa khép tán, ông trồng thêm rau màu dưới tán bưởi để lấy ngắn nuôi dài. Sau bốn năm, bưởi da xanh cho thu hoạch. Sản lượng mỗi năm đạt 3,75 tấn quả, bán giá bình quân 40.000 đồng/kg, ông Phú thu khoảng 80 triệu đồng, trừ chi phí còn lãi hơn 66 triệu đồng.

Nằm trong vùng duyên hải phía đông của tỉnh Tiền Giang, là một trong những địa bàn bị xâm nhập mặn và hạn hán gây nhiều thiệt hại, thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng thích ứng BĐKH, nông dân Gò Công Tây đã đi đầu trong việc phát huy tiềm năng đất đai để đa dạng hóa cây trồng, nâng cao hiệu quả từ sản xuất nông nghiệp và giảm nhẹ thiên tai. Với gần 2.100 ha dừa chuyên canh, Gò Công Tây là một trong những địa phương có diện tích dừa lớn nhất ở tỉnh Tiền Giang. Nhận thấy đây là thế mạnh, Gò Công Tây chủ trương áp dụng các biện pháp thâm canh cây dừa đồng thời với khuyến khích xen canh các cây trồng thích hợp dưới tán dừa nhằm tăng thêm thu nhập, chủ lực là cây ca cao. Hiện nay, diện tích dừa với ca cao xen canh đã lên gần 240 ha, mỗi năm cho sản lượng gần 820 tấn ca cao quả. Ước tính, mô hình dừa với ca cao xen canh cho thu nhập cao gấp đôi vườn dừa độc canh.

Ông Cao Văn Hóa, Quyền Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Tiền Giang cho biết, tỉnh đã triển khai Đề án tái cơ cấu cây trồng trong nội đồng vùng dự án ngọt hóa Gò Công mà Gò Công Tây là một trong những địa bàn hưởng lợi. Nhiều nông dân đã tiên phong trong thay đổi nhận thức, thay đổi tư duy, mạnh dạn áp dụng những mô hình canh tác mới với những cây trồng mới mang lại hiệu quả kinh tế cao. Theo ông Hóa, những vùng ngoài đê bao, vùng trũng, vùng thường xuyên bị ảnh hưởng hạn hán và xâm nhập mặn hằng năm cần thiết phải tái cơ cấu sản xuất thích ứng BĐKH, giúp bảo đảm an sinh xã hội và ổn định cuộc sống người dân.

… đến các giải pháp công nghệ thích ứng

Những tác động tiêu cực của BĐKH đã hiển hiện rất rõ nét tại nhiều tỉnh của đồng bằng sông Cửu Long, như hạn hán, ngập lụt, nhiễm mặn, đất bạc màu, nước ngầm kiệt... dẫn đến mất mùa, sạt lở mất đất, thiếu nước sinh hoạt. PGS, TS Nguyễn Hiếu Trung, Trưởng khoa Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên, Đại học Cần Thơ cho rằng, trước những biến đổi của tự nhiên như vậy, con người không thể nào “làm chủ” được, thay vào đó cần phải thích ứng. Từ thay đổi nhận thức đó, cần chuyển từ “quyết” ngăn đập, ngăn mặn... sang nghiên cứu chuyển đổi mô hình cây trồng/vật nuôi phù hợp với sự chuyển biến của khí hậu.

Chuyên gia Nguyễn Văn Bé, Khoa Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên, Đại học Cần Thơ cho biết, thực trạng xâm nhập mặn đang diễn ra ngày càng nặng tại một số tỉnh dọc đường bờ biển như Cà Mau, Bến Tre, Sóc Trăng... khiến nhiều nơi bị mất mùa lúa lên tới hơn 90%. Từ đó, theo chuyên gia này, cần triển khai những giải pháp xen canh lúa - tôm tại các vùng nhiễm mặn, khi lượng mặn vượt ngưỡng chịu của lúa, sẽ dừng để nuôi tôm. Song song đó, là các giải pháp hỗ trợ, như phối hợp liên vùng trong chia sẻ nguồn nước, sử dụng nước tiết kiệm bằng các giải pháp công nghệ như tưới chính xác. Các giải pháp công nghệ được coi là hướng đi chính cho tình thế “sống chung với biến đổi khí hậu”, giúp tạo ra các giống cây trồng/vật nuôi cho năng suất cao, chịu được các điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Đồng quan điểm, theo GS, TS Nguyễn Văn Tuất, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, việc ứng dụng công nghệ cao vào nông nghiệp sẽ góp phần phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với BĐKH. Giáo sư nêu thí dụ, nhờ áp dụng công nghệ cao, I-xra-en đã tạo ra những sản phẩm nông nghiệp có giá trị trên 7 tỷ USD/năm ở vùng đất sa mạc hóa. Bằng giải pháp trồng cây trong nhà kính và tự động hóa, quốc gia này đã nâng năng suất cà chua lên 400/tấn/ha/năm. Thực tế này cho thấy, ngành nông nghiệp nước ta cần tập trung đẩy mạnh việc nghiên cứu ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn tạo và nhân giống cây trồng, giống vật nuôi, giống thủy sản, nghiên cứu cải tiến các công nghệ cao nhập nội để thích ứng với điều kiện các vùng sinh thái khác nhau.

Trí Công