Lồng ghép giải pháp để mang lại lợi ích kép

Thứ Sáu, 22/12/2017, 18:19:42
 Font Size:     |        Print
 

Nông dân tham gia tập huấn ứng phó với thiên tai, thích ứng với BĐKH.

Chú trọng nguồn lực tự nhiên, lồng ghép giải pháp và đẩy mạnh vấn đề giới là những nội dung cần được chú ý, quan tâm đúng mức hơn - đó là đề xuất của chuyên gia Nguyễn Thị Yến, Cố vấn Biến đổi khí hậu và Giảm nhẹ rủi ro thiên tai, Tổ chức Care International Việt Nam, để có thể tạo sinh kế phù hợp và bền vững cho người dân vùng BĐKH tại Việt Nam.

- Thưa bà, nhiều chuyên gia cho rằng, tốc độ BĐKH đang diễn ra nhanh hơn so với kịch bản dự báo, trong khi những giải pháp thích ứng cũng như tạo sinh kế cho người dân vùng BĐKH ở Việt Nam lại chưa theo kịp yêu cầu để giúp họ ứng phó tốt hơn với thiên tai. Bà có thể chia sẻ ý kiến của mình về vấn đề này?

- Các biện pháp thích ứng đã được xây dựng trong khá nhiều các chương trình khác nhau của Nhà nước, như kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH các cấp, kế hoạch hành động về BĐKH ngành nông nghiệp, kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi ngành nông nghiệp từ năm 2015. Cơ cấu về sản xuất lúa gạo, cây lương thực chủ đạo cũng được xem xét trên khía cạnh giá trị kinh tế cũng như những đầu tư đắp đổi. Diện tích trồng lúa không hiệu quả đã được các địa phương vùng đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên chuyển đổi sang trồng màu: đậu tương, dưa hấu v.v. Các giống/vụ ngắn ngày cũng được đẩy mạnh để tránh lũ lụt. Các tỉnh Tây Nguyên cũng đang đẩy mạnh các mô hình nông nghiệp công nghệ cao với nho, thanh long, theo mô hình tưới tiết kiệm của I-xra-en (Israel) thích ứng với điều kiện khô hạn. Các tỉnh miền núi phía bắc như Hà Giang, Bắc Cạn ưu tiên phát huy các tri thức bản địa, con giống địa phương như lợn đen, gà địa phương cũng giúp thích ứng tốt hơn với điều kiện thời tiết giá rét.


Bên cạnh đó, các tổ chức phi chính phủ và tổ chức quốc tế cũng hỗ trợ rất nhiều kế hoạch thích ứng ở các cấp, đặc biệt tập trung ở cộng đồng, hỗ trợ người dân nghèo, dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa với những mô hình sinh kế hộ gia đình giúp đa dạng sinh kế cả trong lĩnh vực nông nghiệp và phi nông nghiệp, cải tiến giống và kỹ thuật ứng phó tốt hơn với BĐKH. Các mô hình xen lúa với tôm, cá nương theo điều kiện tự nhiên ở đồng bằng sông Cửu Long, nông lâm trên đất dốc của miền núi phía bắc, tiết kiệm nước và giống chịu hạn ở miền trung đang phát huy hiệu quả.

Tuy nhiên, các biện pháp thích ứng chủ yếu mới tập trung vào khía cạnh ứng phó với BĐKH theo xu hướng diễn ra từ từ chứ chưa đáp ứng được thách thức của sự kiện thời tiết cực đoan.

- Theo bà, nguyên nhân của tình trạng này là do đâu?

- Sinh kế phù hợp và thích ứng với BĐKH cần phải có tiến trình thảo luận và xem xét các điều kiện đặc thù của địa phương và cộng đồng dân cư sinh sống. Người dân và cán bộ địa phương cũng rất quan ngại với vấn đề thị trường khi chuyển đổi cây trồng. Với điều kiện đại bộ phận dân cư ở những vùng dễ bị tổn thương với thiên tai và BĐKH không có điều kiện áp dụng các mô hình công nghệ cao, đầu tư tốn kém hàng chục đến hàng trăm triệu đồng cho nhà lưới, nhà kính, hệ thống tưới. Nhà nước cũng đang ưu tiên các vùng sản xuất trọng điểm mang lại hiệu quả kinh tế cao như đồng bằng sông Cửu Long, đồng bằng sông Hồng với quy mô lớn. Các vùng sâu, vùng xa nông dân sản xuất nhỏ lẻ chưa được đầu tư và quan tâm thỏa đáng. Bên cạnh đó, công tác dự báo, cảnh báo chính xác và đưa thông tin đến kịp thời với người dân vẫn còn là một thách thức. Việc xây dựng các kế hoạch ứng phó với BĐKH vẫn dựa vào sự chỉ đạo từ trên xuống, chưa phát huy được sáng kiến và quan tâm từ chính những người dân bị ảnh hưởng.

- Vậy cần phải có những giải pháp trước mắt và lâu dài ra sao để tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng BĐKH?

- Nhà nước đang xây dựng chương trình thích ứng quốc gia (NAP) cũng như đang hoàn thiện Kế hoạch quốc gia đóng góp tự quyết định (NDC) thực hiện Thỏa thuận Paris. Thích ứng dựa vào cộng đồng cần phải ưu tiên và đẩy mạnh, nhân rộng các mô hình đã được kiểm nghiệm thành công của các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ và hướng tới nhóm người nghèo dễ bị tổn thương. Kiến thức bản địa và các giống cây con bản địa thích ứng tốt với điều kiện thời tiết cần được phát huy tối đa, kết hợp cải tiến chăm sóc kỹ thuật cần thiết. Các giải pháp này phải dựa vào công tác đánh giá tính dễ bị tổn thương và rủi ro do thời tiết và BĐKH mang lại.

Việc sử dụng thông tin thời tiết ngắn hạn, các kịch bản BĐKH và phân tích về xu hướng cần phải được xem xét trong xây dựng và triển khai NAP, trong chuyển đổi cơ cấu mùa vụ và xác định sinh kế chủ lực các vùng miền. Lồng ghép thích ứng BĐKH vào chương trình sinh kế của các chương trình giảm nghèo như 135, hoặc kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương sẽ mang lại lợi ích kép cho người dân nghèo. Một vấn đề rất quan trọng nữa là đẩy mạnh vấn đề giới trong thích ứng với BĐKH, nâng quyền cho phụ nữ qua việc hỗ trợ các mô hình sinh kế. Chiến lược sinh kế dài hạn cũng cần phải gắn với môi trường sinh thái bền vững, giúp cho các nguồn lực tự nhiên phát triển tốt hơn.

- Trân trọng cảm ơn bà!

Nam Khánh (Thực hiện)

Chia sẻ