Trí tuệ nhân tạo Việt qua những mảnh ghép

Thứ Bảy, 30/12/2017, 14:44:24
 Font Size:     |        Print
 

Các kỹ sư của FPT đang nghiên cứu và phát triển công nghệ cho xe tự lái. Ảnh NGUYÊN VĂN

Là trung tâm của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, Trí tuệ nhân tạo (AI) đang được coi là công nghệ có sức mạnh thay đổi vận mệnh bất cứ quốc gia nào thật sự làm chủ được nó. Theo nghiên cứu mới nhất của HackerRank - một website thực hành code miễn phí, cho phép lập trình viên trên toàn thế giới thử thách kỹ năng của mình - Việt Nam đang xếp ở vị trí thứ ba trên thế giới về năng lực công nghệ AI.

Lê Viết Quốc (sinh năm 1982) sinh ra và lớn lên tại một ngôi làng nhỏ ở huyện Hương Thủy (Thừa Thiên - Huế). Từ nhỏ, Quốc đã nuôi dưỡng ước mơ phát triển một cỗ máy thông minh có thể sáng chế ra mọi thứ theo yêu cầu của con người. Đó chính là nguồn cảm hứng để anh trở thành một trong những người tiên phong nghiên cứu về AI trên thế giới.

Trước Lê Viết Quốc, nhiều nghiên cứu đã được tiến hành, song kết quả không được khả quan. Đến lượt mình, Lê Viết Quốc đã tăng tốc bằng cách xây dựng mạng lưới thần kinh mô phỏng lớn gấp 100 lần. Và rõ ràng, điều này đã giúp cho dữ liệu được phân tích nhanh gấp hàng nghìn lần so với trước đó. Đây cũng chính là lý do khiến “người khổng lồ công nghệ” Google tìm tới Lê Viết Quốc và tuyển dụng anh. Hiện tại, công nghệ do anh nghiên cứu vẫn đang tiếp tục được phát triển tại Google, điển hình là phát triển phần mềm tìm kiếm hình ảnh và nhận dạng giọng nói.

Năm 2014, Lê Viết Quốc trở thành người Việt Nam đầu tiên lọt vào danh sách 35 nhà sáng tạo dưới 35 tuổi hàng đầu thế giới do tạp chí công nghệ uy tín MIT Technology Review (Mỹ) bình chọn.

“Thị trường 4.0 công nghệ cao tại Việt Nam còn rất nhỏ so với nhu cầu thế giới. Song, với chất xám của kỹ sư Việt Nam, nếu kết nối với thị trường quốc tế và chọn lựa lộ trình phát triển công nghệ - sản phẩm phù hợp, các công ty khởi nghiệp công nghệ cao tại Việt Nam có thể gây sửng sốt!” - anh Nghiêm Xuân Bách, Giám đốc khu vực của Cinnamon - start-up về AI của Việt Nam tự tin.

Tại Hội nghị thượng đỉnh Khởi nghiệp châu Á (diễn đàn khởi nghiệp thường niên quy tụ những start-up tiềm năng và “đình đám” nhất trong khu vực cũng như trên thế giới, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ) tổ chức tại Xin-ga-po (Singapore) năm nay, Flax Canner - sản phẩm công nghệ AI của Cinnamon do 100% các kỹ sư Việt Nam phát triển đã gây ấn tượng cho chuyên gia và nhà đầu tư nước ngoài. Cho đến nay, sản phẩm đã thương mại hóa thành công sau sáu tháng ra mắt, với 40.000 USD doanh thu định kỳ hằng tháng. Bằng việc nghiên cứu phát triển công nghệ AI, Cinnamon đã trở thành 1 trong 10 start-up khởi nghiệp tiềm năng của châu Á.

Nằm ở góc sâu bên phải tòa nhà FPT Software TP Hồ Chí Minh (F-Town) ở Khu công nghệ cao, quận 9, có một căn phòng nhỏ mới được dựng lên từ tháng 7-2017. Đây là đại bản doanh của nhóm nghiên cứu và phát triển công nghệ xe tự lái của FPT. Các kỹ sư ở đây phần lớn đều có tuổi đời trên dưới 30. Nhiệm vụ của họ là nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các công nghệ gồm cả AI để làm sao chiếc xe có thể chạy được mà không cần người lái, biết tự động nhận dạng các vật cản để tránh, các khúc cua để rẽ…

Sau bốn tháng âm thầm phát triển, ngày 31-10, mẫu ô-tô gắn công nghệ tự hành do chính những kỹ sư người Việt Nam phát triển đã tự động di chuyển trong đường nội bộ khu công nghệ cao TP Hồ Chí Minh với tốc độ khoảng 25 km/h, biết tự điều khiển đi thẳng, tránh xe ngược chiều, chướng ngại vật và đánh lái chuyển hướng theo các khúc cua... Điều này đã đập tan những hoài nghi trước đó về tuyên bố của Chủ tịch FPT Software Hoàng Nam Tiến, tại một hội thảo về Tương lai của ô-tô và công nghiệp robotic diễn ra vào tháng 4-2017: “Nhiều người tỏ ra không tin tưởng vào tương lai Việt Nam có thể làm xe tự lái. Thế nhưng, tháng 10 tới, FPT sẽ khoe công nghệ xe tự lái của mình”.

Mặc dù vẫn còn nhiều tranh cãi về việc Việt Nam có thể hiện thực hóa công nghệ xe tự lái ra đường được hay không, nhưng việc chiếc xe gắn công nghệ do chính người Việt phát triển tự động lăn bánh đã đánh dấu những bước chân đầu tiên của họ trên hành trình chinh phục công nghệ mới vốn được coi là lãnh địa của các “ông lớn” như Google, Tesla, Uber...

Chia sẻ tại phiên hội thảo chuyên đề “Đổi mới các ngành sản xuất với các công nghệ đột phá: xu hướng và giải pháp” trong khuôn khổ hội thảo - triển lãm quốc tế về phát triển công nghiệp thông minh - Smart Industry World 2017 mới đây, ông Lê Hồng Việt, Giám đốc công nghệ FPT nhấn mạnh: Trí tuệ nhân tạo sẽ là đòn bẩy thúc đẩy cho sự phát triển. Trên thực tế, AI đã không còn là những thứ xa vời, cao siêu mà được ứng dụng trong cuộc sống hằng ngày, hỗ trợ cho hoạt động kinh doanh, quản lý của các doanh nghiệp/tổ chức. “Một buổi sáng khi đến văn phòng, tôi nhận được email thông báo còn 124 USD chưa thanh toán tại Singtel. Nhưng khi bấm vào, máy tính đã cảnh báo đây là một dạng lừa đảo. Sở dĩ có thể phát hiện được sớm là vì chúng tôi sử dụng AI để nghiên cứu các cuộc tiến công trong quá khứ, từ đó cảnh báo được tương lai”, ông Việt đưa thí dụ.

Hay như trong giao thông, hệ thống tương tác thông minh (chatbot) do FPT phát triển đã được ứng dụng tại TP Hồ Chí Minh, giúp cung cấp và giải đáp các thông tin về tình hình giao thông tới người dân. Hiện đã có gần 60 nghìn tài khoản thường xuyên tương tác với hệ thống này. Ngoài ra, FPT cũng phát triển hệ thống trợ lý ảo giúp các cán bộ điều hành giao thông có thể điều khiển hệ thống camera bằng giọng nói như bật/tắt camera ở các cung đường cần tìm kiếm… Trong y tế, Hệ thống trợ lý ảo có thể giúp bác sĩ mở hồ sơ, tìm kiếm bệnh nhân bằng giọng nói, tra cứu lịch sử khám chữa bệnh… Thậm chí, VHT – một start-up đã ứng dụng công nghệ AI do FPT phát triển để xây dựng hệ thống tự động liên hệ với khách hàng (có khả năng liên hệ 15.000 khách hàng trong vòng một giờ, tương đương với sức làm việc của 500 người). Đây là hình thức đang được phát triển ở Mỹ với khoảng 2,4 tỷ cuộc gọi bằng Robot mỗi tháng.

“Việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo là xu hướng tất yếu trong đời sống xã hội và sản xuất kinh doanh. Sự tồn tại của con người dường như sẽ mờ nhạt đi, hoặc sẽ biến mất hẳn trong một số ngành. Vậy người lao động, công nhân, kỹ sư… trong các nhà máy xí nghiệp sẽ đi về đâu? Chúng ta sắp tới cần phải làm gì cho họ để thích ứng với sự thay đổi đó?” - Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Thắng Hải băn khoăn.

Trả lời câu hỏi này, vị Giám đốc Công nghệ của FPT cho rằng trong lịch sử phát triển công nghệ, mỗi lần các công nghệ mới được đưa ra, con người bận hơn khoảng 10 lần. Các công nghệ mới tạo thêm khối lượng công việc lớn trên thế giới, trong đó máy chỉ có thể làm được khoảng 80-90%.“Chúng ta không nên lo sợ ít việc cho con người. Khi máy tính tạo ra nhu cầu và làm được các việc cơ bản thì con người cần làm những việc giá trị cao hơn, như đi lên thiết kế”, ông Việt nhận định.

Thành công của kỹ sư Lê Viết Quốc và nhiều chuyên gia công nghệ trẻ người Việt, cũng như sự mạnh dạn đi đầu trong việc phát triển ứng dụng công nghệ mới vào cuộc sống của nhiều doanh nghiệp, ngành/lĩnh vực đã củng cố thêm niềm tin vào sự phát triển của trí tuệ nhân tạo Việt Nam trong tương lai không xa.

“Việt Nam hiện đang đi cùng với thế giới trong việc nghiên cứu và phát triển công nghệ AI. Với lợi thế dân số trẻ, sáng tạo, Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên mạnh mẽ trong lĩnh vực này”, ông Lê Hồng Việt - Giám đốc Công nghệ FPT nhận định.

Tuy nhiên, để Việt Nam thật sự làm chủ và ứng dụng rộng rãi công nghệ này, ghi dấu ấn trên bản đồ AI thế giới thì không thể chỉ trông chờ vào sự kiệt xuất của một vài cá nhân hay sự tiên phong của một số doanh nghiệp. Mục tiêu ấy đòi hỏi nỗ lực của toàn xã hội, đặc biệt trong việc nâng cao trình độ, để không chỉ là không tụt lại phía sau, mà còn là thích ứng và bứt phá vươn lên.

Theo khảo sát mới đây của Trường Kinh doanh Đại học Harvard (Mỹ), các quốc gia trên thế giới được phân thành bốn nhóm về sự phát triển kinh tế số, Việt Nam được xếp vào nhóm “Đột phá” có cơ hội lớn để trở nên nổi bật về kinh tế số trong tương lai.

Ngọc Bích