Xuất khẩu nông sản chiến lược:

“Cái khó ló cái khôn”!

Thứ Bảy, 30/12/2017, 07:46:42
 Font Size:     |        Print
 

Khép lại năm 2017, những mặt hàng xuất khẩu chiến lược của nông sản Việt Nam “cán đích” khá ngoạn mục. Hai “thương hiệu” lớn - gạo và cá tra, tuy phải chịu áp lực cạnh tranh, rào cản kỹ thuật, song kết quả xứng đáng với nỗ lực liên kết của nông dân và doanh nghiệp.

Gạo Việt bắt đầu có thương hiệu!

Cuối năm 2017, giá lúa gạo ở vựa lúa đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) tiếp tục ở mức cao. Có thể nói, việc thay đổi cấu trúc xuất khẩu gạo, theo hướng tăng ở thị trường Trung Quốc (chiếm khoảng 40%), đã kích thích giá lúa ở khu vực này theo hướng tốt và duy trì mức giá cao ổn định trong cả năm.

GS, TS Võ Tòng Xuân, Hiệu trưởng Trường ĐH Nam Cần Thơ cho biết: Gạo ST24 của Việt Nam - công trình của nhóm nghiên cứu gồm Kỹ sư Hồ Quang Cua, TS Trần Tấn Phương và kỹ sư Nguyễn Thị Thu Hương - đã được vinh danh cùng gạo Thái-lan và gạo Cam-pu-chia trong “Top 3 Gạo ngon nhất thế giới” tại Hội nghị quốc tế lần 9 về Thương mại Gạo tổ chức tại Ma Cao - Trung Quốc (tháng 11-2017). Đặc điểm nổi bật của giống gạo cho cơm dẻo, có hương thơm của dứa này là ngắn ngày (100-105 ngày), so với gạo Thái-lan (khoảng 150 ngày). Đây là mốc son của việc ghi danh thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Việc tăng giá trị hạt gạo xuất khẩu thông qua các thương hiệu như gạo ST24 là một yêu cầu cấp bách, bởi nhu cầu ngày càng tăng ở phân khúc gạo thơm, đặc sản tại các thị trường, nhất là thị trường Trung Quốc. Đó cũng chính là thách thức bởi gạo Cam-pu-chia đang chen chân vào các thị trường xuất khẩu gạo truyền thống của chúng ta. Chính vì vậy, ngành nông nghiệp ĐBSCL cần tạo ra “cú hích” về các giống lúa thơm, đặc sản, chất lượng cao ngay trong vụ đông xuân này!

Tại vùng Bắc Xà No (xã Vị Thanh, huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang) đang khẩn trương trục đồng, bơm rút nước để xuống giống sớm vụ đông xuân. “Chưa xuống giống, nhưng doanh nghiệp đến đặt cọc mua lúa Tài Thơm 8 với giá 5.400 đồng/kg trên diện tích 300 ha!” - lão nông Nguyễn Văn Tốt, xã viên HTX Bắc Xà No huyện Vị Thủy phấn khởi kể.

Được biết, đây là một trong những HTX đầu tiên của Hậu Giang sản xuất lúa theo mô hình hữu cơ. Hiện có 16 doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh này đang bàn phương án bao tiêu lúa đông xuân với gần 20 HTX sản xuất lúa trên địa bàn tỉnh. Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), vụ đông xuân 2017-2018, ĐBSCL dự kiến xuống giống hơn 1,53 triệu héc-ta lúa. Hiện các tỉnh trong vùng đang củng cố, thực hiện các hợp đồng bao tiêu lúa đông xuân trên diện tích khoảng 200.000 ha, theo tinh thần Quyết định số 62/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hợp tác, liên kết gắn với tiêu thụ nông sản, xây dựng “cánh đồng lớn”.

Phụ phẩm “thức giấc”

Cuối năm 2017, giá cá tra ở mức cao nhất trong 10 năm qua (khoảng 28.000 đồng/kg). Dù nhiều thách thức tiếp tục đặt ra ở các thị trường truyền thống như EU hay Mỹ, nhưng cơ hội đã rộng mở ở những thị trường mới, như Trung Quốc.

Ông Võ Hùng Dũng, Giám đốc VCCI Cần Thơ nhận định: “Giá trị và cấu trúc thị trường xuất khẩu cá tra Việt Nam vào thị trường Trung Quốc ngày càng có xu hướng tăng: năm 2014 chiếm 6,4%, năm 2015 là 10,3%, năm 2016 là 17,8 %, năm 2017 tăng đột biến chiếm khoảng 40%. Có thể nói, hình ảnh cá tra Việt Nam đang tạo được ấn tượng tốt với thị trường này, bởi quản trị ngành hàng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ EU và Mỹ”.

Trước xu thế chuyển đổi về cơ cấu sản phẩm và thị trường của ngành hàng cá tra, các chuyên gia khuyến nghị: “Doanh nghiệp (DN) xuất khẩu Việt Nam hãy chuẩn bị cho bước chuyển từ cung cấp sản phẩm phi-lê chuyển sang công nghiệp ẩm thực”! Chẳng hạn như, tại thị trường Trung Quốc các món ăn thủy sản được xem là “thời thượng”, nên một khi gia tăng chế biến sâu, DN Việt có khả năng “cơi nới” thị trường lên nhiều lần.

Cách thức mà Hiệp hội Cá tra Việt Nam tổ chức sự kiện Mekong Chef 2017 với chủ đề: “Ngày hội ẩm thực cá tra Việt Nam và xúc tiến thương mại”, qua đó giới thiệu, quảng bá sản phẩm cá tra của các DN, qua 30 món ăn được chế biến từ cá tra dưới tay các đầu bếp trong nước và quốc tế, là cách làm thông minh trong xây dựng thương hiệu cá tra Việt.

Lâu nay, da cá tra chủ yếu bán phụ phẩm để chế biến thức ăn chăn nuôi. Mới đây, DN tư nhân gạo Cỏ May (trụ sở ở Đồng Tháp) được DN Xin-ga-po (Singapore) đề nghị mua da cá tra làm sản phẩm ăn liền (snack). Nhiều khách hàng Singapore và châu Âu đặt hàng Cỏ May cung cấp da cá tra đạt chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm quốc tế với giá hấp dẫn. Sau quá trình khảo sát, đối tác Singapore đã ký kết hợp đồng bao tiêu với DN. Nếu trước đây giá phụ phẩm chỉ 6.000 - 8.000 đồng một kg thì khi bán cho các DN chế biến thực phẩm giá đã tăng 71,4% (giá nhập tại kho); nếu có thêm chi phí đóng gói, cấp đông… thì có thể tăng gấp ba lần, khoảng 22.000 -24.000 đồng/kg. Snack da cá tra tại thị trường Singapore hiện có giá 8 SGD (khoảng 136.000 đồng) cho gói nhỏ 230gram. Mỗi tháng Cỏ May xuất sang thị trường Singapore 50-60 tấn da cá. Năm 2018, phía Cỏ May sẽ mở rộng nhà máy, nâng công suất lên cao hơn. Hiện tại lượng hàng xuất đi đã đến mức “cung không đủ cầu”.

Có thể nói, trong bối cảnh vô cùng khó khăn, mặt hàng lúa gạo và cá tra đã “ló nhiều cái khôn” để tiếp tục tạo nên diện mạo mới, với trị giá hàng tỷ USD hằng năm!

Theo Hiệp hội Cá tra Việt Nam, năm 2017 diện tích nuôi mới cá tra các tỉnh ĐBSCL là 3.300 ha (tăng 14%), diện tích thu hoạch là 3.415 ha (tăng 7%), sản lượng đạt 1,06 triệu tấn (tăng 5% so với năm 2016) với năng suất trung bình đạt 309 tấn/ha (so với năm 2016 là 313 tấn/ha). Tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra năm 2017 đạt 1,5 tỷ USD, tăng 5,5% so với cùng kỳ năm 2016. Thị trường Trung Quốc đã vươn lên đứng đầu, thứ hai là thị trường Mỹ… Kim ngạch xuất khẩu cá tra năm 2017 đạt trên 1,75 tỷ USD.
Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Xuân Cường

Chúng ta phải tổ chức lại sản xuất, cơ cấu giống chất lượng cao hơn, khoanh vùng sản xuất ổn định gắn với chuỗi sản xuất. Đăc biệt là quan tâm tạo ra giá trị gia tăng trong sản xuất lúa. Cần nhấn mạnh là chúng ta chấp nhận giảm diện tích nhưng giá trị phải tăng. Đây là yêu cầu cấp bách để cải thiện đời sống, sinh kế cho nông dân trồng lúa!
Vĩnh Tường

Chia sẻ