Cần cẩn trọng khi giảm lãi suất

Thứ Bảy, 27/01/2018, 19:02:38
 Font Size:     |        Print
 

Vẫn cần thời gian để đánh giá việc một số ngân hàng lớn hạ lãi suất có phải là xu hướng chính hay không

Ngay từ những ngày đầu của tháng mở đầu năm 2018, đã xuất hiện động thái nhiều ngân hàng thông báo giảm mạnh lãi suất cho vay. Liệu đây có phải là xu thế chủ đạo trong năm nay?

Ngân hàng lớn khởi xướng

Nền kinh tế đang có cơ hội nhận được cú huých khá lớn ngay những ngày đầu năm khi nhiều ngân hàng (NH) hàng đầu đồng loạt hạ lãi suất, ưu tiên cho vay các lĩnh vực sản xuất và chế biến thuộc danh mục ưu tiên của Chính phủ.

Theo lãnh đạo NH Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cho biết, sẽ giảm lãi suất cho vay ngắn hạn bằng tiền đồng thêm 50 điểm phần trăm, xuống còn tối đa 6%/năm từ ngày 15-1. Mức này cũng được áp dụng tại NH Thương mại CP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank). Đối tượng áp dụng cho đợt điều chỉnh lần này ngoài năm nhóm đối tượng ưu tiên theo quy định tại Thông tư 39/2016/TT-NHNN còn có các DN thuộc lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và đặc biệt là các DN khởi nghiệp cũng nằm trong diện được ưu đãi lãi suất.

Về phần mình, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh vượng (VPBank) thông báo sẽ giảm lãi suất cho các DN vừa và nhỏ (SME) hoạt động tốt trong các lĩnh vực được Chính phủ ưu tiên với mức giảm từ 0,5 đến 1%/năm. Các NH khác như Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (Vietinbank) và NH Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Agribank) cũng có động thái tương tự. Dễ thấy hầu hết các NH tiên phong trong việc giảm lãi suất đều là các NH ghi nhận các khoản lợi nhuận khá lớn trong năm 2017.

Hỗ trợ thanh khoản cho các NH để bơm vốn mạnh hơn ra nền kinh tế, mới đây Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã chính thức điều chỉnh giảm lãi suất cho vay trên thị trường mở (OMO) từ 5% xuống còn 4,75%/năm. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2014, cơ quan điều hành tiền tệ cao nhất cả nước có động thái hạ lãi suất, phần nào cho thấy những đánh giá lạc quan vào khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế và nhất là sự ổn định của tiền đồng.

Dù vậy, không phải các NH đều có thể tiếp cận nguồn vốn có chi phí rẻ hơn từ OMO để từ đó giảm chi phí đầu ra cho các DN. “Một số tổ chức tín dụng nhỏ hoặc thuộc diện tái cơ cấu thiếu vốn vẫn khó khăn trong việc tiếp cận dòng vốn lãi suất thấp trên thị trường liên NH, buộc phải giữ nguyên hoặc tăng lãi suất huy động trên thị trường tiền gửi”, Ủy Ban giám sát tài chính Quốc gia đánh giá.

Hiện tượng hay xu thế?

Mục tiêu tăng trưởng tín dụng trong năm nay mà toàn ngành NH đặt ra là 17% - mức xấp xỉ năm trước. Áp lực tăng trưởng tín dụng trong năm nay, vì thế, không phải là nhỏ. Việc các NH hành động quyết liệt ngay những ngày đầu năm để đẩy mạnh tín dụng cũng là hành động phù hợp và tạo cơ hội cho các cộng đồng DN tiếp cận nguồn vốn kinh doanh trong mùa cao điểm cần vốn. Nhưng lãi suất thấp hơn liệu sẽ trở thành xu thế chính trong năm nay?

Chia sẻ với Nhân Dân cuối tuần, chuyên gia kinh tế - tài chính, TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng: Dù một số NH lớn đã hạ lãi suất nhưng vẫn cần thời gian để đánh giá thực chất đây có phải là xu thế chính hay không? Bởi việc hạ lãi suất chỉ mới diễn ra ở các NH lớn và làm theo chủ trương của Chính phủ, trong khi các NH nhỏ vẫn chưa có những động thái tương tự.

“Muốn hạ được lãi suất cho vay, đầu tiên các NH phải hạ được lãi suất huy động đầu vào để bảo đảm được mục tiêu lợi nhuận. Mà chuyện này là không dễ, bởi hạ lãi suất huy động cũng có thể khiến các NH mất đi khách hàng cũng như lợi nhuận. Đây là bài toán mà các NH phải cân nhắc kỹ”, TS Nguyễn Trí Hiếu khuyến cáo.

Ý kiến này của chuyên gia Hiếu là có cơ sở, nhất là khi soi vào thực tế năm 2017, tuy đánh dấu lợi nhuận NH tăng vọt, nhưng quan trọng hơn kết quả này chỉ là một phần trong kế hoạch kinh doanh được hoạch định trong nhiều năm của NH. Thêm nữa, lợi nhuận còn phụ thuộc vào phương pháp hạch toán sổ sách và chưa biết chừng, một số NH đã không đánh giá đầy đủ các rủi ro tiềm ẩn.

Không thể phủ nhận hệ thống các NH đã “khỏe” hơn trước nhiều và triển vọng kinh doanh trong năm nay dự kiến sẽ tiếp tục khả quan. Bởi bên cạnh nền kinh tế tăng trưởng mạnh, một số công cụ pháp lý mới được kỳ vọng sẽ giúp cho các NH hoạt động thuận lợi hơn, như Nghị quyết 42 của Quốc hội về xử lý nợ xấu, hay chính sách cho phép phá sản NH để làm trong sạch hệ thống. Thêm vào đó, thị trường chứng khoán đang tăng hứng khởi khi vượt cột mốc 1.000 điểm sẽ tạo điều kiện cho các NH huy động thêm vốn từ thị trường chứng khoán, cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR) để thực hiện đúng lộ trình triển khai tiêu chuẩn Basel II vào năm 2020...

Dù vậy áp lực nợ xấu trong ngắn hạn vẫn còn khá lớn. Tính đến cuối tháng 9-2017, theo tính toán của Công ty chứng khoán MBS, tỷ lệ nợ xấu nội bảng là 2,34%. Nhưng nếu đánh giá một cách thận trọng, một số khoản nợ có thể tiềm ẩn trở thành nợ xấu cộng với nợ xấu nội bảng và nợ bán cho Công ty quản lý tài sản quốc gia (VAMC) chưa xử lý được thì con số nợ xấu ước tính khoảng 558 nghìn tỷ đồng, chiếm tỷ lệ 8,62% tổng dư nợ tín dụng. Một khi nợ xấu chưa được giải quyết triệt để, dư địa để hạ mạnh lãi suất gần như không có, trừ một vài trường hợp đặc biệt.

Đó còn là áp lực về lạm phát mà NHNN phải “liếc mắt” nhìn sang. Theo tính toán của Viện Nghiên cứu kinh tế và Chính sách(VEPR), tỷ lệ cung tiền trên GDP tính đến cuối năm 2017 đã lên đến 165% so với mức 146% của năm 2016. Tỷ lệ này buộc các nhà điều hành chính sách tiền tệ phải thận trọng trong việc xác định mức “bơm thêm tiền” ra nền kinh tế, bởi nếu quá lớn sẽ dẫn đến bùng phát lạm phát có độ trễ theo sau. Còn theo Ngân hàng HSBC, lạm phát trong năm 2018 sẽ ở mức 3,7% - tăng nhẹ so với năm 2017 do tác động từ tăng chi phí y tế, giá năng lượng và thực phẩm. “NHNN sẽ vẫn thận trọng, quản lý chính sách theo hướng linh hoạt và tránh nới lỏng không cần thiết”, đại diện HSBC nhận định.

NAM MINH

Chia sẻ