Chấn chỉnh tiêu cực trong lễ hội:

Cam kết có thực hiện được không?

Thứ Sáu, 02/02/2018, 11:13:20
 Font Size:     |        Print
 

Theo kế hoạch, Hội nghị triển khai công tác quản lý và tổ chức lễ hội năm 2018 do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) tổ chức ngày 2-2 sẽ lần đầu tiên có sự “đăng đàn” của các chủ thể lễ hội điểm nóng. Đây cũng là lần đầu tiên các nhóm lễ hội sẽ được phân chia theo tiêu chí có tiêu cực để bàn thảo giải pháp tháo gỡ. Trực tiếp trả lời câu hỏi: “Giải pháp nào? Cam kết nào?” sẽ là bài toán để đại diện các ban tổ chức, ban quản lý lễ hội giải đáp ngay tại diễn đàn. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia vẫn lo ngại: Cam kết liệu có thực hiện được không?

Phân nhóm tiêu cực

Quan họ không ngửa nón nhận tiền, không chém lợn ngay giữa sân đình, hạn chế đốt vàng mã vô tội vạ… là nội dung cam kết được Bắc Ninh đưa ra tại cuộc họp về công tác quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn tỉnh mới đây. Tuy nhiên, dù cam kết và nỗ lực song chính người trong cuộc vẫn thừa nhận những lấn cấn chưa thể sáng tỏ trong ngày một, ngày hai.

Ðối với bài toán nan giải là việc đốt vàng mã quá nhiều tại di tích đền Bà Chúa Kho, Phó Chủ tịch UBND thường trực TP Bắc Ninh Lưu Ðình Thực trần tình: rất khó! Người đi lễ đền Bà Chúa Kho vào dịp đầu và cuối năm phần lớn có tâm lý vay - trả. Quan điểm của chính quyền địa phương cho đến nay chỉ có thể là cố gắng tuyên truyền, vận động hạn chế tối đa việc đốt vàng mã. "Bằng các biển bảng tuyên truyền, nhắc nhở trên loa, đề nghị người đi lễ không đốt vàng mã mà nhập vào kho nhà đền, sau đó phân phát lộc lại cho người dân… là các giải pháp được triển khai hiệu quả nhất cho đến thời điểm hiện nay", ông Lưu Ðình Thực bộc bạch.

Nhức nhối và chiếm diễn đàn báo chí trong các mùa qua còn có thể kể đến khá nhiều điển hình khác như bạo lực trong lễ hội cướp phết Hiền Quan; hình ảnh phát lộc, cướp lộc gây lộn xộn, phản cảm tại chùa Hương, đền Sóc; mất an ninh trật tự trong thời điểm khai ấn tại lễ hội Ðền Trần (Nam Ðịnh)…

Theo Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Ngọc Thiện, năm nay Bộ VHTTDL sẽ tổ chức hội nghị triển khai công tác quản lý và tổ chức lễ hội 2018 theo tinh thần đổi mới. Nội dung sẽ được phân chia thành chuyên đề và các địa phương còn tồn tại điểm nóng sẽ "đăng đàn" để trực diện giải mã câu chuyện chống tiêu cực. Lãnh đạo từng địa phương sẽ phải trả lời câu hỏi: "Giải pháp nào, cam kết nào để chấm dứt tiêu cực, phản cảm?", thay vì một báo cáo đánh giá chung chung.

Vẫn là những dấu hỏi lớn

Theo đó, Hà Nội sẽ phải trả lời câu hỏi về giải pháp chấn chỉnh hiện tượng phản cảm như phát lộc ở chùa Hương, tranh cướp lộc ở lễ hội đền Sóc. Tuyên Quang, Yên Bái báo cáo về giải pháp chấm dứt tổ chức các lễ hội, hội chọi trâu không phải là lễ hội truyền thống. Thành phố Hải Phòng báo cáo đề án đổi mới công tác quản lý và tổ chức lễ hội chọi trâu Ðồ Sơn theo chỉ đạo của Bộ VHTTDL, trong đó chú trọng các giải pháp nhằm đảm bảo an toàn, văn minh.

Thực tế, trước mỗi mùa lễ hội, địa phương nào cũng xây dựng những kế hoạch tổ chức và quản lý chặt chẽ, nhưng kết thúc mỗi mùa cũng là lúc vô số hình ảnh, hiện tượng phản cảm, tiêu cực lại được điểm tên. Theo ông Trần Huy Chiến (Tổ trưởng Tổ Từ đền, Khu Di tích Lịch sử văn hóa Ðền Trần, phường Lộc Vượng, tỉnh Nam Ðịnh), những hình ảnh chen chúc, xô đẩy, thậm chí lộn xộn rất khó tránh được trong bối cảnh không gian di tích chật hẹp, lượng người có lúc lên đến hàng vạn cùng đổ về trong một thời điểm ngắn ngủi. BTC lễ hội Ðền Trần Nam Ðịnh trong nhiều năm liền đã phải huy động các lực lượng liên ngành lên đến vài nghìn người cùng tham gia ở các vòng trong, vòng ngoài.

Trưởng phòng Xây dựng nếp sống văn hóa gia đình, Sở VHTTDL tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Hữu Hoa cũng chia sẻ, để thực hiện được những cam kết dứt điểm các hiện tượng phản cảm đối với các lễ hội có đặc thù riêng, đơn cử như ở di tích đền Bà Chúa Kho quả thực là một câu chuyện nan giải. Ba năm qua, Sở VHTTDL Bắc Ninh đã phối hợp cùng Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam xây dựng đề án quản lý đốt vàng mã tại đền Bà Chúa Kho. Tuy nhiên, đến thời điểm này mới dừng ở việc khảo sát số liệu về lượng đốt, tiêu thụ vàng mã tại đền. "Dù còn nổi cộm song giải pháp chủ yếu hiện vẫn là tuyên truyền, vận động, chưa có hành lang pháp lý để nâng lên mức chế tài xử phạt đối với hành vi đốt nhiều vàng mã...", ông Nguyễn Hữu Hoa cho biết.

Ngay cả với lễ hội có hủ tục chém lợn ở làng Ném Thượng (Bắc Ninh), theo ông Lưu Ðình Thực (Phó Chủ tịch UBND thành phố Bắc Ninh), hai năm trở lại đây tục chém lợn đã không còn diễn ra tại sân đình, thay vào đó được thực hiện ở khu vực kín đáo. Năm nay, lễ hội được quán triệt tiếp tục không thực hiện tục lệ này ở giữa sân đình. Tuy nhiên, ông Thực bộc bạch, nhìn bề ngoài có vẻ êm đềm nhưng thực tế là một nỗ lực lớn vô cùng của chính quyền địa phương. "Cứ phải khi kết thúc ngày chính hội chúng tôi mới có thể thở phào được", ông nói.

Những cam kết quyết liệt liệu có được thực hiện không, cho đến nay tiếp tục là câu hỏi. Tuy nhiên, theo lãnh đạo Cục Văn hóa cơ sở, trực diện vào từng vấn đề cụ thể, từng điểm nóng sẽ là định hướng chỉ đạo của Bộ VHTTDL nhằm chấn chỉnh tiêu cực trong công tác quản lý và tổ chức lễ hội thời gian tới. Hy vọng, sự đổi mới trong phương thức quản lý hoạt động văn hóa đặc biệt này sẽ mang lại hiệu quả tích cực, góp phần tôn vinh những giá trị truyền thống đích thực của dân tộc.

Mộc Am

Chia sẻ