Những đốm lửa khơi niềm hứng khởi

Thứ Sáu, 02/03/2018, 16:02:27
 Font Size:     |        Print
 

Sự ra đời của nhóm kịch Lucteam mang lại tín hiệu vui cho sân khấu xã hội hóa Hà Nội.

Lộ trình cắt giảm từng phần ngân sách cấp cho các đơn vị sân khấu công lập, rồi thông qua việc đặt hàng của Nhà nước với những tác phẩm mang tính tuyên truyền phần nào đó đã được triển khai thời gian qua. Tuy khó khăn chồng chất, nhưng với sự xoay trở, chủ động làm nghề của các nghệ sĩ đã ghi nhận nhiều tín hiệu vui.

Giữ mạch kịch trường

Theo thông tin của NSƯT, Ðạo diễn Trần Minh Ngọc, Tổng Biên tập Tạp chí Sân khấu TP Hồ Chí Minh, những mùa kịch Tết trước Hội đồng Nghệ thuật phải duyệt chừng ngót 50 vở nhưng mùa Tết năm nay dù số lượng vở ít hơn, song chất lượng đều khá, hầu hết các vở kịch Tết đều cố gắng gửi gắm những ý tưởng mang tính tích cực, cũng như đầu tư tốt hơn cho việc dàn dựng, trình diễn. Sân khấu IDECAF có vở nhạc kịch Tiên Nga (tác giả: NSND Nguyễn Thành Châu - Nguyễn Thị Minh Ngọc - Nguyễn Hồng Dung; biên kịch và đạo diễn: NSƯT Thành Lộc) được đầu tư rất tốt, có cả dàn nhạc giao hưởng biểu diễn… được đánh giá là “cháy vé” dù diễn 2, 3 suất mỗi ngày. Vở diễn Tiên Nga đầu tư lớn, được xác định là chấp nhận “chơi nghệ thuật”, vậy mà ông bầu Huỳnh Anh Tuấn cho biết đã thành công về mặt doanh thu ngoài tưởng tượng…

Các cấp quản lý đã có sự đầu tư, đặt hàng đối với sân khấu tư nhân ở thành phố. Sân khấu kịch Hồng Vân được đầu tư tác phẩm về sự kiện Tết Mậu Thân 1968 - vở Châu về hợp phố (kịch bản Trần Văn Hưng, đạo diễn NSƯT Trần Minh Ngọc). Trước đó, Nhà hát kịch sân khấu nhỏ 5B Võ Văn Tần cũng được đầu tư vở Dấu xưa đề tài về Bác Hồ (tác giả: Nguyễn Thanh Bình, đạo diễn: NSƯT Trần Minh Ngọc)…

Do có sự trồi sụt trong cung cách quản lý và quảng bá tác phẩm, các sân khấu tư nhân ở thành phố cũng có sự sụt giảm nhất định như sân khấu kịch Hồng Vân đã phải thu gọn, bỏ bớt điểm diễn ở Super Bowl. Nhưng ngược lại, có những sân khấu “ăn nên làm ra” như sân khấu Thế giới trẻ, hay những sân khấu dù mới qua vài mùa như sân khấu Trịnh Kim Chi…

Những hướng đi thử nghiệm

Ngược lại với không khí đã “vào nền nếp” ở TP Hồ Chí Minh, xu hướng xã hội hóa tại các đơn vị sân khấu phía bắc sau khi thực thi theo đúng lộ trình cắt giảm từng phần kinh phí, phân bổ và chuyển phần cắt giảm thành những hợp đồng đặt tác phẩm thì về cơ bản, vẫn chưa có những thay đổi thật sự tích cực.

Ở các đơn vị công lập, thời kỳ đầu xã hội hóa (XHH) được thực hiện dưới hình thức đơn vị đứng ra bảo đảm về mặt pháp nhân để các nghệ sĩ tự tổ chức gom người, dàn dựng vở. Nhà hát (NH) thẩm định vở có chất lượng thì sẽ đứng ra xin giấy phép biểu diễn. NH Tuổi trẻ đã đi đầu trong phương thức hoạt động này và được báo giới cổ vũ khá nhiệt thành. Nhưng giai đoạn tiếp theo, các nghệ sĩ đã dần tự thành lập những nhóm riêng, “ăn theo” các dịp lễ, Tết trong năm. Tiêu biểu là nhóm nghệ sĩ Xuân Bắc - Tự Long năm nào cũng ra được những tác phẩm dành cho thiếu nhi hài hước, hoạt náo mà vẫn mang ý nghĩa giáo dục tốt. Gần đây nhất, NH Tuổi trẻ cũng có vở Tôi đẹp, tôi có quyền được thực hiện theo phương thức tự đầu tư đã có lãi... Nhưng về cơ bản, những hoạt động này hoàn toàn mang tính chất tự phát, chưa có kế hoạch hoạt động dài lâu, hoặc ban đầu cũng có ý định hoạt động thường niên, song do lượng vé bán chưa đủ yêu cầu tối thiểu nên cũng nhanh chóng tự thụt lùi.

Các đơn vị khác như NH Cải lương Việt Nam chừng gần chục năm trước có hai nhóm nghệ sĩ hoạt động theo kiểu đàn ca tài tử tăng thêm rất nhiều phần giao lưu với công chúng, rồi chào mời các doanh nghiệp khách sạn, nhà hàng cần tới hoạt động này. Tuy nhiên, theo nghệ sĩ Trần Quang Khải, hiện nay hoạt động này vẫn chưa thật ổn định. NH Cải lương Hà Nội có những chương trình như Golden Bell kết hợp với Công ty du lịch Tầm nhìn Việt, rồi chương trình rất có ý nghĩa Tiếng đàn giọng ca giữa lòng thủ đô… cố gắng để duy trì nhưng hiện tại, vì lý do sửa chữa rạp nên bao công sức của nghệ sĩ lại bị… ngắt quãng.

NH Kịch Việt Nam vốn có thành tích khá tốt trong lĩnh vực xã hội hóa khi kêu gọi được những Mạnh Thường Quân để đưa kịch Việt Nam ra nước ngoài, đưa những vở diễn tới với bà con vùng sâu, vùng xa… nhưng gần đây cũng có phần lắng lại vì nhiều nguyên nhân.

NH Tuổi trẻ là một trong những đơn vị khá thành công trong việc kêu gọi doanh nghiệp hỗ trợ, qua dự án “Chắp cánh niềm tin”, ngân hàng SHB đã tài trợ biểu diễn gần 500 suất diễn miễn phí cho lớp khán giả trẻ, đặc biệt là cho học sinh, sinh viên. Song để biến địa điểm Nhà hát thành địa chỉ đỏ đèn thường xuyên thì cũng là việc rất khó khăn, nếu không muốn nói là không khả thi.

Việc đoàn kịch Lucteam ra mắt khá rầm rộ với hai vở diễn Quẫn, Cơn ghen của Lọ Lem, rồi Trung tâm bảo tồn và phát huy sân khấu Việt Nam do NSND Thúy Mùi lãnh quyền chủ động cũng có chương trình được sắp xếp ra mắt trong thời gian lễ hội đầu năm tới... là những chuyển động đáng mừng, cho thấy những hướng đi mới của các nghệ sĩ trên con đường đưa nghệ thuật sân khấu đến với khán giả.

Quy tụ của hơn mười đơn vị nghệ thuật, với một lực lượng nghệ sĩ hùng hậu, có nghề, có chất lượng cao… nhưng sân khấu xã hội hóa ở miền bắc, cụ thể là ở Hà Nội hiện vẫn còn rất khó khăn, gian nan, đặc biệt là với những đơn vị kịch hát truyền thống như tuồng, chèo. Những tín hiệu vui từ sự gắng gỏi của các nghệ sĩ và đơn vị nghệ thuật thời gian gần đây, mong rằng, sẽ là những đốm lửa khơi lại niềm hứng khởi với sân khấu trong lòng công chúng yêu nghệ thuật.

CAO NGỌC

Chia sẻ