Dẹp nạn tranh giả, ảnh nhái:

Đã có giải pháp khả thi?

Thứ Sáu, 26/10/2018, 23:35:08
 Font Size:     |        Print
 

Có công cụ pháp lý, nhưng chính sự thiếu chuyên nghiệp của thị trường mỹ thuật Việt Nam lại đang là thách thức lớn đối với công tác giám định.

Những lùm xùm tranh giả, ảnh nhái tuy không còn là vấn đề mới phát sinh nhưng vẫn tiếp tục gây nên nhiều bức xúc. Trước thực trạng niềm tin trong giới nghề và công chúng bị thay thế bởi sự ngờ vực, Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm vừa ban hành Quy chế Giám định tác phẩm mỹ thuật - tác phẩm nhiếp ảnh với kỳ vọng sẽ tháo bỏ những nút rối đã khiến cho uy tín của nền mỹ thuật, nhiếp ảnh Việt Nam bị ảnh hưởng nghiêm trọng trong thời gian qua.

Hội tụ những chuyên gia đầu ngành

Theo họa sĩ Vi Kiến Thành (Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm), Quy chế Giám định tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh sẽ hướng dẫn về hoạt động giám định tác phẩm mỹ thuật - nhiếp ảnh, bao gồm tác phẩm hội họa, đồ họa, điêu khắc, nghệ thuật sắp đặt và tác phẩm nhiếp ảnh. Quy chế cũng sẽ điều chỉnh hoạt động giám định việc sao chép tác phẩm, xác định bản quyền tác giả, tác phẩm mỹ thuật- tác phẩm nhiếp ảnh. Trung tâm Giám định và Triển lãm tác phẩm Mỹ thuật - Nhiếp ảnh, đơn vị trực thuộc Cục thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động giám định tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh sẽ chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện Quy chế này. Hoạt động giám định tác phẩm mỹ thuật - nhiếp ảnh được xác định là dịch vụ công, được thực hiện dựa trên nguyên tắc: tuân thủ pháp luật; trung thực, khách quan, chính xác.

Hội đồng giám định sẽ do Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định thành lập, làm việc theo các quy định của Quy chế. “Dư luận chắc chắn sẽ đặc biệt quan tâm đến chất lượng Hội đồng. Về vấn đề này phải khẳng định, Hội đồng có sự quy tụ các chuyên gia chuyên ngành mỹ thuật, chuyên ngành nhiếp ảnh; có kinh nghiệm hoạt động mỹ thuật - nhiếp ảnh từ 10 năm trở lên. Đây là đội ngũ có uy tín, có khả năng giám định tác phẩm nghệ thuật; làm việc theo nguyên tắc tập trung, dân chủ, khách quan, công tâm; ý kiến kết luận của Hội đồng phải được 100% thành viên đồng ý”, ông Thành cho biết.

Cụ thể, Hội đồng giám định bao gồm ba hội đồng chuyên ngành: Hội đồng giám định tác phẩm hội họa, đồ họa do họa sĩ Lương Xuân Đoàn đứng đầu; Hội đồng điêu khắc và nghệ thuật sắp đặt do PGS, nhà điêu khắc Vương Học Báo đứng đầu. Hội đồng nghệ thuật nhiếp ảnh do Chủ tịch Hội Nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam Vũ Quốc Khánh đứng đầu. Căn cứ vào kết quả giám định của Hội đồng và kết quả kiểm tra của kỹ thuật, công nghệ (khi cần thiết), Giám đốc Trung tâm Giám định và Triển lãm tác phẩm Mỹ thuật - Nhiếp ảnh sẽ trả lời bằng văn bản kết luận giám định cho đơn vị yêu cầu giám định.

Băn khoăn tính khả thi

Được giới trong nghề kỳ vọng sẽ tạo một hành lang pháp lý vững chắc để đẩy lùi nạn tranh giả, ảnh nhái đã khiến cho uy tín của nền mỹ thuật - nhiếp ảnh nước nhà bị ảnh hưởng từ nhiều năm nay, vậy nhưng Quy chế giám định tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh lại đang bị chính những người làm nghề, vốn am hiểu những tồn tại quá lâu của lĩnh vực này, băn khoăn về tính khả thi. Liệu Quy chế sau khi đi vào cuộc sống có thật sự giúp cho thị trường mỹ thuật, nhiếp ảnh Việt Nam trở nên trong sạch hơn?

Trả lời câu hỏi này, hoạ sĩ Vi Kiến Thành, người trực tiếp ký ban hành Quy chế tự tin: “Chúng tôi đã sang Hàn Quốc học hỏi kinh nghiệm và được biết rằng, phía bạn cũng đã có những bước khởi đầu gian nan giống như chúng ta, có khác là thời điểm đã cách nay 15 năm rồi. Năm 2003, Hàn Quốc đã thành lập Trung tâm giám định đầu tiên và đến nay, họ đã có tới 15 Trung tâm giám định trong cả nước. Sau 15 năm hoạt động thì đến nay, mỗi năm nước bạn giám định được khoảng 500 - 700 tác phẩm, thị trường mỹ thuật hoạt động chuyên nghiệp và uy tín...”.

Các chuyên gia cho rằng, thách thức lớn nhất thường được đặt ra trước đây là vấn đề chuyên môn, kỹ thuật và hệ thống máy móc phục vụ công tác giám định. Theo Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm, để phục vụ hoạt động giám định, ý tưởng ban đầu là Trung tâm giám định sẽ đầu tư mua hệ thống máy móc, tuy nhiên sau khi làm việc với Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an), hai bên đã có những thỏa thuận để giải tỏa những lo lắng về thách thức nói trên. Theo đó, Viện Khoa học hình sự sẽ hỗ trợ Trung tâm giám định về mặt kỹ thuật, máy móc. Với đầy đủ hệ thống trang thiết bị kỹ thuật phục vụ công tác giám định trên các chất liệu như carbon, gỗ, sơn, vải..., khi có vụ việc, tác phẩm cần giám định bằng máy, hai bên sẽ ký hợp đồng để Viện Khoa học hình sự hỗ trợ giám định.

Các chuyên gia đầu ngành về mỹ thuật, nhiếp ảnh cũng lưu ý, điều lo lắng nhất hiện nay là sau khi Trung tâm Giám định đi vào hoạt động, thách thức đối với công tác giám định tại Việt Nam chính là sự phát triển thiếu chuyên nghiệp của thị trường mỹ thuật, nhiếp ảnh Việt Nam. Bên cạnh đó còn là vấn đề nhận thức của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Trước mắt, hoạt động của các sàn đấu giá, các gallery... là địa chỉ mà Trung tâm giám định hướng đến để bảo đảm cho các khách hàng, nhà sưu tập mua được những tác phẩm nghệ thuật nguyên gốc, không phải bản nhái, sao chép trái luật. Tuy nhiên, khi hệ thống pháp lý và dịch vụ đã đầy đủ rồi, khách hàng có tìm đến để giám định tác phẩm hay không lại là câu chuyện hoàn toàn khác.

MỘC THANH