Kỳ họp thứ sáu, Quốc hội khóa XIV

Ðổi mới trong chất vấn và giải trình

Thứ Bảy, 03/11/2018, 15:25:57
 Font Size:     |        Print
 

Khác với những kỳ họp trước, các phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp này được đẩy lên ngay đầu tuần làm việc thứ hai. Các Bộ trưởng, trưởng ngành không phải là đại biểu Quốc hội (ÐBQH) cũng được mời đến dự đông đủ, sẵn sàng trả lời ngay các câu hỏi trên nghị trường. Chính không khí "hỏi nhanh, đáp gọn", đề cập trực diện các vấn đề bức xúc của xã hội đã khiến mỗi đại biểu, mỗi người giữ trọng trách cảm nhận rõ hơn trách nhiệm nặng nề trong việc phát ngôn và hành động.

Nhanh chóng giải quyết đồng bộ các lĩnh vực

Các phiên chất vấn và trả lời chất vấn luôn giành được sự quan tâm đặc biệt của cử tri tại mỗi kỳ họp Quốc hội. Trong tuần làm việc thứ hai Kỳ họp thứ sáu này, các phiên chất vấn diễn ra trong ba ngày (từ ngày 30-10 đến 1-11), tường thuật trực tiếp trên các phương tiện thông tin đại chúng. Rút kinh nghiệm từ tính hiệu quả của việc "hỏi nhanh, đáp gọn" từ kỳ họp lần trước, tại Phòng Diên Hồng, theo quy định, các ÐBQH sẽ hỏi không quá 1 phút, còn các Bộ trưởng, trưởng ngành đáp không quá 3 phút. Sự đổi mới đã giúp cho các phiên chất vấn diễn ra sôi động, dân chủ, có tranh luận, đối thoại làm rõ vấn đề ngay tại nghị trường.

Tính đến hết Kỳ họp thứ tư, Quốc hội đã tiến hành giám sát tối cao ba chuyên đề và tổ chức hoạt động chất vấn tại ba kỳ họp; ban hành ba nghị quyết về giám sát chuyên đề và ba nghị quyết về chất vấn. Nhiều vấn đề chưa đáp ứng yêu cầu của Quốc hội, cũng như đòi hỏi của thực tiễn đã được các ÐBQH đeo bám và thẳng thắn chỉ ra. Cụ thể, trong lĩnh vực công thương, những vướng mắc tại một số dự án xử lý còn chậm; tình hình buôn lậu, hàng cấm, hàng giả, gian lận thương mại và vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm có diễn biến phức tạp; năng lực của các doanh nghiệp trong ngành công nghiệp phụ trợ còn yếu… Tài nguyên và môi trường cũng là lĩnh vực nhận được nhiều câu hỏi chất vấn. Trong đó, tình trạng ô nhiễm môi trường ở một số nơi vẫn còn diễn biến phức tạp; việc xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng còn hạn chế; trong khi, chế tài xử lý chưa nghiêm, văn bản quy phạm pháp luật về biến đổi khí hậu còn thiếu, chưa đồng bộ.

Không chỉ đề cập đến vấn đề vĩ mô, các ÐBQH còn xoáy vào những nội dung cụ thể, vi mô. Trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn, cho thấy một số nhiệm vụ mặc dù đã đưa vào Kế hoạch 2016-2018 nhưng đến nay vẫn chưa được thực hiện. Cụ thể, các chủ tàu có tàu bị hỏng do nằm bờ kéo dài vẫn chưa được bồi thường thiệt hại. Hay lĩnh vực nuôi trồng thủy, hải sản, những vấn đề liên quan con tôm, con cá đều được đưa ra "mổ xẻ" cặn kẽ...

Có những lĩnh vực liên quan, ảnh hưởng trực tiếp đến mỗi người mỗi nhà như: giáo dục - đào tạo, y tế, văn hóa - thể thao - du lịch,… vẫn luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt ở các phiên chất vấn.

Tiếp đó các lĩnh vực kế hoạch- đầu tư, tài chính, ngân hàng, tư pháp, thông tin - truyền thông với hàng loạt vấn đề cả liên quan cơ chế chính sách lẫn những vướng mắc trong thực thi được nêu ra, đòi hỏi phải sớm có kế hoạch cụ thể giải quyết đồng bộ các lĩnh vực.

Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà nhận được nhiều câu hỏi chất vấn của các đại biểu Quốc hội. Ảnh: DUY LINH

Ðể cơ chế hỏi - đáp phát huy tác dụng

Không chỉ là hỏi - đáp, trong các phiên chất vấn và trả lời chất vấn đã có nhiều ý kiến mang tính chất cùng thảo luận, tháo gỡ khó khăn, thậm chí đưa ra cả đề xuất giải pháp, đã khiến cử tri hiểu rõ hơn vấn đề.

Tuy thế, vẫn có không ít những tình huống tranh luận dở dang, bỏ lỡ cơ hội đi đến cùng vấn đề. Như chất vấn, tranh luận về tình trạng đạo đức xã hội, đạo đức gia đình bị xuống cấp nghiêm trọng; cam kết với Quốc hội trong việc khắc phục, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Ngọc Thiện cũng đề nghị "toàn xã hội phải vào cuộc" bởi "nếu giải quyết vấn đề này mà chúng ta bỏ qua lĩnh vực kinh tế sang một bên thì không giải quyết được. Cái gốc của vấn đề vẫn là kinh tế, tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội". Ý kiến này ngay lập tức được ÐBQH Nguyễn Quang Tuấn (Hà Nội) sử dụng quyền tranh luận với Bộ trưởng và chỉ rõ hai nguyên nhân cơ bản khiến đạo đức xã hội xuống cấp. Một là, đạo đức, nhân cách của con người hình thành từ gia đình, bố mẹ sẽ là tấm gương cho các con. Hai là, đào tạo, "tiên học lễ, hậu học văn" nhưng hiện nay, chúng ta dạy quá nhiều chữ trước khi dạy các em, các cháu thành người.

Tiếc là, sau đó, do thời gian trên nghị trường có hạn, vấn đề này còn bị bỏ ngỏ.

Nhận được khá nhiều ý kiến chất vấn, tranh luận còn là lĩnh vực giáo dục - đào tạo và y tế, hai lĩnh vực luôn ảnh hưởng sát sườn đến mỗi người, mỗi nhà.

Cơ chế tranh luận không chỉ giúp ÐBQH "truy" đến cùng trách nhiệm các thành viên Chính phủ, mà còn tạo điều kiện cho các đại biểu cùng tranh luận với nhau, đôi khi là các ý kiến trái ngược, nhưng đã khiến cho cử tri có thêm những góc nhìn cần thiết.

Với những đổi mới trong các phiên chất vấn tại kỳ họp này đã cho thấy hiệu quả rõ rệt so với các kỳ chất vấn trước, tuy nhiên, dường như Chủ tọa kỳ họp phải xoay xở vất vả hơn, thường xuyên phải nhắc "đã quá thời gian quy định". Ðiều đó cho thấy, đi cùng với phương thức "hỏi nhanh, đáp gọn", tranh luận ngay trên nghị trường, đòi hỏi các Bộ trưởng, trưởng ngành cũng như mỗi đại biểu phải nắm chắc từng vấn đề, đi thẳng vào nội dung chất vấn. Muốn thế, tinh thần trách nhiệm phải luôn thường trực, không chỉ ở các kỳ họp mà ở từng cam kết, mỗi lời hứa và cả từng hành động thực thi.

Một điểm mới đáng chú ý trong hoạt động chất vấn tại kỳ họp, đó là không giới hạn vấn đề, lĩnh vực chất vấn. Các nội dung được đưa ra linh hoạt, tập trung vào những vấn đề, vụ việc còn tồn đọng lâu, gây bức xúc cho nhân dân, từ đó những người có trách nhiệm trong lĩnh vực mình phụ trách sẽ phải trả lời, giải trình.

Khúc Hồng Thiện