Bay cùng những không gian

Thứ Bảy, 01/09/2018, 15:56:12
 Font Size:     |        Print
 

Ngày 15-7-2015, cái tên Alice Bowman được ghi vào lịch sử khám phá vũ trụ của nhân loại thế kỷ XXI, khi phi thuyền New Horizon vượt qua Diêm Vương tinh và truyền về thành công những hình ảnh đầu tiên của hành tinh này.

72 giờ nghẹt thở

Rạng sáng ngày 4-7, phi thuyền New Horizon mất tín hiệu. Đó không phải lần đầu tiên phi thuyền này mất tín hiệu trong cuộc hành trình hơn chín năm từ Trái đất. Nhưng lần này, suốt hai giờ, tín hiệu đã mất hoàn toàn. Người quản lý vận hành chương trình khám phá Diêm Vương tinh - Alice Bowman - đã linh cảm có một điều gì đó không ổn.

Thấy trước những khó khăn trong việc điều khiển phi thuyền ở khoảng cách mà tín hiệu truyền từ Trái đất mất hơn bốn giờ để tới nơi, đội ngũ quản lý đã cài vào New Horizon một bộ mã lệnh lõi gồm hàng nghìn dòng lệnh, sẽ kích hoạt 6,5 ngày trước khi vào quỹ đạo Diêm Vương tinh để phi thuyền vận hành tự động. Nhưng khi New Horizon khởi động lại sau hai giờ đồng hồ, toàn bộ những câu lệnh lõi này bị mất, cùng các dữ liệu quan trọng thu thập được trong hành trình. Sứ mệnh sao Diêm Vương liệu có trở thành vô nghĩa?

“Đó là khoảng thời gian tồi tệ”, Alice nhớ lại. 80% đội của bà đã theo dự án từ ngày đầu tiên. Thất bại này sẽ phá hủy toàn bộ công sức của họ suốt chín năm. Điều tệ hại hơn nữa, sau năm 2020, Diêm Vương tinh sẽ đi vào vùng quỹ đạo xa Mặt trời khiến toàn bộ hành tinh đóng băng và không thể quan sát, cho tới khi nó trở lại gần Mặt trời trong hơn 100 năm nữa.



Alice hoảng loạn trong vòng 20 giây, trước khi những kiến thức và kỹ năng kéo bà về thực tại. Phương án dự phòng vẫn có: phải tải một phần mềm chữa lỗi lên máy tính của phi thuyền. Nhưng gửi một phần mềm qua chặng đường 5 tỷ km trong vũ trụ sẽ dễ dẫn đến sự hư hỏng trong dữ liệu và tạo ra hỏng hóc khác kể cả khi đã sửa được lỗi hiện tại.

Trước thách thức đó, Alice cùng đội ngũ hơn 100 người đã làm việc liên tục trong 72 giờ để viết lại chính xác toàn bộ câu lệnh đã nạp vào phi thuyền. Ba ngày liền, Alice chỉ ngủ những giấc ngắn trên sàn nhà xen kẽ giữa hàng giờ đồng hồ kiểm tra và viết dòng lệnh, để hoàn thành kịp lúc cho máy tính trên New Horizon hoạt động.

Thế rồi, Alice tiết lộ. “Tôi đã phải tự bấu tay mình vì không thể tin vào thành tựu mà chúng tôi đã đạt được”. Một thế giới nằm ngoài trí tưởng tượng được mở ra từ những hình ảnh truyền về.

Diêm Vương tinh mang những đám sương mù sát mặt đất, những hơi gió nóng trên cao, hẻm núi, những đám mây, miệng núi lửa băng, đồi cát, bằng chứng về những mạch nước trên bề mặt hành tinh... Quan trọng hơn cả, nhân loại nhìn thấy tảng băng trôi rộng 1.000 km2 tạo ra từ khí Nitơ đóng băng - một thứ chưa từng được thấy trong hệ Mặt trời.

Giới hạn không tồn tại

Hứng thú với vũ trụ từ khi còn nhỏ. Đối với Alice, đó không chỉ là khoa học mà còn giống như một cuộc phiêu lưu, một sự dấn thân vào những nơi chưa ai biết tới. Hành trình khám phá vũ trụ của bà có lẽ bắt đầu vào năm 1960 với bản báo cáo khoa học lớp 4 về hệ Mặt trời. Dưới sao Diêm Vương, bà ghi dòng chữ: cục đá xám bí ẩn. Đó cũng là điều duy nhất loài người biết về sao Diêm Vương vào lúc đó.

Thời thơ ấu, hình ảnh tàu Apollo 11 xuất phát hướng tới Mặt trăng ảnh hưởng rất lớn đến Alice và ước mơ trở thành phi hành gia của bà. “Có lúc tôi che mắt và lén nhìn qua kẽ ngón tay, bởi tôi sợ hãi với cảnh phóng tàu, sợ nó phát nổ. Nhưng đồng thời đó cũng là một cảm giác thích thú, khi con tàu bay ra ngoài vũ trụ”.

Tốt nghiệp khoa vật lý và hóa học tại Đại học Virginia. Ban đầu, Alice Bowman chỉ tham gia nghiên cứu các loại thuốc chống nấm. Dù không thể trở thành một phi hành gia như mong muốn, những hình ảnh về du hành không gian và những câu chuyện khám phá không gian đã truyền cảm hứng cho bà để theo đuổi sự nghiệp thăm dò vũ trụ.

Alice bắt đầu làm kỹ sư cảm biến tàu vũ trụ với lực lượng không quân trên các vệ tinh quân sự, trước khi đến với văn phòng Vật lý ứng dụng để phụ trách dự án vận hành phi thuyền trong vũ trụ. Alice là người phụ nữ đầu tiên giữ vị trí quản lý hoạt động của phi thuyền New Horizon ở NASA, cũng như trở thành hình mẫu của hàng triệu người trên thế giới.

Dẫu vậy, Alice so sánh mỗi chúng ta đều giống như sao Diêm Vương. Hành trình khám phá chỉ vừa mới được bắt đầu. Vì vậy, hãy chia tay với con người hiện tại để sẵn sàng chào đón những khám phá mới ở tương lai phía trước. “Tôi chưa bao giờ cảm thấy bị giới hạn bởi những gì mình có thể làm” - Alice chia sẻ.

Ngoài kỹ năng khoa học, bà cũng bật mí “khả năng làm việc nhóm giỏi cũng như có kỹ năng giao tiếp tốt sẽ là chìa khóa với môi trường làm việc trong tương lai”. Alice cũng không tin vào sự phân đôi giữa khoa học và nghệ thuật. Bởi “nhiều nhà khoa học và kỹ sư tôi biết đều đam mê một số môn nghệ thuật”. Bà cũng chơi guitar bass và kèn clarinet cùng chồng và con trai hai lần một tháng tại một trung tâm địa phương cho người cao tuổi.

Những bà mẹ của “sứ mệnh sao Diêm Vương”

Trước khi nhiệm vụ “giải cứu” diễn ra, khi mọi người cố gắng thiết lập lại liên lạc với tàu vũ trụ, Alice vẫn bình tĩnh mời đoàn làm phim ghi lại công việc của nhóm. Bà tin rằng khoa học phải được mọi người cùng chia sẻ. Và thất bại cũng quan trọng như lúc thành công.

Sự điềm tĩnh đến bất ngờ của bà không phải là điều kỳ lạ duy nhất được đoàn làm phim phát hiện ra sau thời khắc lịch sử. Ngoài Alice, sứ mệnh này được đặt trên vai rất nhiều người phụ nữ khác. Họ phụ trách những công việc mang tính quyết định đối với hành trình của phi thuyền.

“Chúng tôi thật sự chỉ nhận ra điều này khi thấy trong phòng họp toàn nữ”, Alice kể lại. Những người phụ nữ này đều tin rằng “sứ mệnh sao Diêm Vương” sẽ là bước đệm cho việc xóa nhòa ranh giới về giới tính trong khoa học, khi sẽ có nhiều cô bé mong muốn trở thành nhà khoa học, và các cậu bé sẽ coi việc nhìn thấy những nhà khoa học nữ là một điều hiển nhiên.

Trong cuộc họp báo sau khi sứ mệnh sao Diêm Vương hoàn tất, Alice kể lại sự gắn kết cảm xúc với con tàu: “Tôi cảm thấy nó như đứa con của tôi, và luôn bất ổn vì đang trải qua giai đoạn dậy thì”. Chẳng trách mà đồng nghiệp gọi Alice là MOM (viết tắt của Mission Operation Manager - Quản lý vận hành sứ mệnh, đồng thời cũng có nghĩa là bà mẹ). Bà cũng nói rằng mình sẽ không dừng lại sau sứ mệnh sao Diêm Vương, bởi vẫn còn tò mò với khoảng không bên ngoài hệ Mặt trời: “Trong khi chúng tôi hài lòng với kết quả, luôn luôn có chỗ để cải thiện. Mọi thứ mới chỉ là bắt đầu. Đứa con của tôi mới bắt đầu vào đại học và chập chững bước những bước đầu tiên trong đời”.

Dĩ nhiên rồi, những người mẹ sẽ luôn luôn ở bên đứa con của mình.

Thu Trang