Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học trong trường đại học

Thứ Bảy, 23/09/2017, 13:25:20
 Font Size:     |        Print

Tại hội nghị “Phát triển khoa học - công nghệ trong các cơ sở giáo dục đại học giai đoạn 2017 - 2025” do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD và ĐT) phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ (KH và CN) tổ chức gần đây, không ít ý kiến tham luận lên tiếng kêu ca, phàn nàn về những hạn chế, yếu kém trong hoạt động nghiên cứu KH, chuyển giao CN ở các trường đại học trong cả nước.

Nền kinh tế theo cơ chế thị trường, không thể hô hào suông mà phải có sự đầu tư nguồn lực. Chính vì lẽ đó hơn 5 năm trở lại đây, tuy còn thấp so các quốc gia trong khu vực nhưng, Nhà nước đã dành 2% GDP đầu tư cho phát triển KH và CN. Trong các trường đại học, hoạt động chính là giảng dạy đào tạo (thời gian cho nghiên cứu khoa học thường chỉ đạt 30 - 35% nếu thực hiện nghiêm túc) nên mức đầu tư có phần thấp hơn các Viện nghiên cứu cũng là điều dễ hiểu. Mặt khác, thực tế cho thấy lâu nay ngoài một số trường như Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, Đại học Bách Khoa Hà Nội, Đại học Thủy lợi… ở những mức độ khác nhau tổ chức được hoạt động nghiên cứu KH cả trong đội ngũ giảng viên và sinh viên; còn lại phần lớn nhất là đại học ngoài công lập chủ yếu tuyển sinh mở lớp, thu tiền.

Xu thế hội nhập quốc tế đang diễn ra ngày càng sâu rộng, đặc biệt trong lĩnh vực GD và ĐT, KH và CN. Nền KH và CN nước ta nói chung trong đó có hoạt động nghiên cứu KH trong các trường đại học còn yếu kém, tụt hậu khá xa so các quốc gia trong khu vực. Chỉ nói việc xếp hạng các trường đại học thì các nước như Xin-ga-po, Ma-lai-xi-a, Thái-lan đã vượt xa Việt Nam, bởi họ có hàng chục trường lọt top châu Á và thế giới vì họ vừa bảo đảm chất lượng đào tạo vừa làm tốt công tác nghiên cứu KH. Bởi vậy để các cơ sở giáo dục đại học ở nước ta không chỉ cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo được các sản phẩm nghiên cứu có tác động đến công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, Nhà nước cần có cơ chế nâng kinh phí sử dụng cho hoạt động nghiên cứu KH trong các trường đại học, quan tâm đầu tư phòng thí nghiệm và trang thiết bị phục vụ công tác nghiên cứu.

Điều quan trọng hơn, từng trường đại học trên cơ sở thực lực đội ngũ giảng viên, phải xác định nghiên cứu KH là tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo của mỗi thầy, cô giáo. Từ đó xây dựng được mục tiêu, kế hoạch đề tài nghiên cứu KH cho từng giai đoạn. Điều không kém phần quan trọng là hình thành được các nhóm nghiên cứu do các giảng viên là giáo sư hoặc tiến sĩ có kinh nghiệm đứng đầu (có thể trong từng khoa, từng trường hoặc liên kết với đơn vị nghiên cứu bên ngoài); tạo điều kiện thành lập doanh nghiệp KH và CN nhằm giải quyết các đề tài, nhiệm vụ có tính liên ngành cấp bộ, cấp Nhà nước. Cùng với chính sách đãi ngộ của Nhà nước, đội ngũ cán bộ giảng viên các trường đại học nỗ lực dành tối thiểu 40 - 50% thời gian cho hoạt động nghiên cứu KH, tạo ra các sản phẩm hữu ích phát triển kinh tế - xã hội; vừa phấn đấu hướng tới mô hình đại học nghiên cứu, đồng thời góp phần thúc đẩy cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 ở nước ta đạt những thành tựu mới…

NGUYỄN KHÔI