Ðừng vội ác cảm với "luật khung"!

Thứ Sáu, 03/03/2017, 03:38:31
 Font Size:     |        Print

Mong muốn "có luật là thực hiện được ngay, không cần chờ văn bản hướng dẫn" là hoàn toàn chính đáng, nhưng đôi khi không khả thi. Dù loại trừ những nguyên nhân chủ quan, trong nhiều trường hợp, do tình hình thế giới và trong nước có biến động lớn, do sự hạn chế về tầm nhìn…, những chính sách pháp luật quá chi tiết, cụ thể đôi khi lại rơi vào tình cảnh trớ trêu "sáng đúng, tối sai, đến mai lại đúng".

Chính vì vậy, phản ứng, bài xích "luật khung" không phải lúc nào cũng đúng đắn và sáng suốt.

Tại cuộc hội thảo về dự án Luật Quy hoạch do Ủy ban Kinh tế của Quốc hội tổ chức mới đây, TS Phạm Sỹ Liêm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam khẳng định: "Lĩnh vực quy hoạch cần có một luật khung". Ông Liêm cho rằng, khi quy hoạch được vận dụng trong công tác quản lý nhà nước thì gọi là "quy hoạch công", bao gồm nhiều loại hình và nhiều thứ bậc, hình thành hệ thống quy hoạch quốc gia. Việc quản lý nhà nước đối với một hệ thống quy hoạch rộng lớn và đa dạng như vậy khó có thể điều tiết bằng một luật thông thường mà cần có một luật khung (framework law), có chức năng quy định các nghĩa vụ và nguyên tắc quản lý các hoạt động quy hoạch của các cấp chính quyền, tạo khuôn khổ cho việc đưa ra các quy định về quy hoạch trong các luật thông thường (hay còn gọi là luật thực chất) và các văn bản pháp quy dưới luật có liên quan của chính quyền.

Trong một diễn biến khác, một thí dụ rất đáng lưu ý về việc quy định chi tiết quá trong luật có thể gây khó khăn cho quá trình thực thi đã xuất hiện trong quá trình sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự 2015. Thảo luận tại phiên họp thứ 7 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quý Vương "than thở" rằng, những quy định quá cụ thể, chi tiết trong Bộ luật Hình sự 2015 nếu không điều chỉnh sẽ trở thành lực cản đối với các cơ quan thi hành pháp luật, vì có liên quan đến quá nhiều lĩnh vực phức tạp.

Chẳng hạn, việc định giá hàng hóa cấm, vi phạm pháp luật để làm cơ sở định tội. "Hàng cấm chỉ nên quy định về định lượng chứ quy cụ thể ra tiền khó lắm, vì toàn giá ngầm, chúng ta không có hàng tham chiếu", ông Lê Quý Vương phát biểu. Chánh án Tòa án Nhân dân tối cao Nguyễn Hòa Bình cũng cho rằng nếu buộc phải giám định giá trị trong trường hợp này thì "rất tắc".

Tương tự, Thường trực Ủy ban Tư pháp và nhiều thành viên trong Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành việc bổ sung quy định "lá, rễ, thân, cành, hoa, quả của cây khác có chứa chất ma túy do Chính phủ quy định" vào các điều 249, 250, 251 và 252 của Bộ luật Hình sự năm 2015 và giao Chính phủ ban hành Danh mục này, vì thời gian qua đã xuất hiện một số loại cây, lá có chứa chất ma túy mới được mua bán, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng tại Việt Nam gây tác động xấu đến trật tự, an toàn xã hội. Những loại "hàng hóa" xấu này thường xuyên được bổ sung và nếu không có những quy định mang tính dự liệu thì công cuộc đấu tranh phòng, chống tác hại của chúng không thể thu được kết quả mong muốn…

Công tác xây dựng pháp luật, vì thế, đòi hỏi sự linh hoạt rất cao. Trong nhiều trường hợp, luật khung vẫn cần thiết, ví như một gốc cây và cành lớn vững vàng, chắc chắn làm điểm tựa cho những văn bản dưới luật giúp "cây pháp luật" bám rễ vào thực tế và xanh tươi.

CẨM HÀ