Hệ lụy từ một cuộc đàm phán

Thứ Bảy, 25/08/2018, 11:39:47
 Font Size:     |        Print
 

Từ ngày 22-8, người dùng có thể xem trực tiếp, miễn phí tất cả các sự kiện ASIAD 2018 qua kênh truyền hình VTC3, ứng dụng VTC Now và các nền tảng khác của VOV. Ảnh: Việt Linh

Cuộc đàm phán bản quyền ASIAD 2018 đã có một cái kết đẹp đối với người hâm mộ thể thao trong nước, Nhưng đã để lại một hệ lụy xấu cho nhận thức xã hội về vấn đề bản quyền…

Khi "Xôi Lạc" "cứu đói" bản quyền

"Xôi Lạc" là tên một trang web (đăng ký máy chủ tại Mỹ) tổ chức phát "lậu" những trận bóng đá kèm bình luận tiếng Việt không chuyên. Cụ thể, trang này đã phát sóng rất nhiều trận đấu mà họ không sở hữu bản quyền với chất lượng hình ảnh tương đối tốt. Gần nhất, họ đã phát tất cả các trận đấu tại World Cup 2018 (trong khi VTV sở hữu bản quyền trên lãnh thổ Việt Nam). Và, suốt mùa hè vừa qua, Xôi Lạc liên tiếp hoạt động bất hợp pháp từ chiếu "lậu" tới cổ súy cá độ, đánh bạc online.

ASIAD 2018 diễn ra trận đấu đầu tiên của đội tuyển bóng đá nam Olympic Việt Nam, Xôi Lạc tiếp tục những việc làm trên. Trận bóng đầu tiên, họ thu và phát "lậu" một kênh sóng của Malaysia. Qua lời của "bình luận viên", có lẽ, chính những người làm trang web này cũng bất ngờ bởi số lượng người truy cập tăng đột biến. Bằng chứng là, sau trận đầu tiên, những "bình luận viên" của kênh này đã tiết chế rất nhiều cách "bình luận" dân dã, gây hài mà cố theo hướng có vẻ chuyên nghiệp hơn để phục vụ số đông.

Từ "thế giới ngầm" của một cộng đồng nhỏ, Xôi Lạc được rất nhiều cổ động viên Việt Nam lựa chọn trong cơn "đói" bản quyền. Cụ thể, theo số liệu từ Google, số lượng người tìm kiếm từ "Xoilac TV" tăng theo từng trận đội tuyển bóng đá nam Olympic Việt Nam thi đấu. Gần nhất, trong trận đấu với đội Olympic Nhật Bản, số lượng người tìm kiếm từ khóa này là hơn 500 nghìn lượt tìm kiếm. Các từ khóa liên quan là "xoilac"; "Viet Nam vs Nhat Ban"; "Trực tiếp bóng đá ASIAD 2018"… đều có số lượng người tìm kiếm từ hơn 10 nghìn tới hơn 200 nghìn.

Số lượng người tìm kiếm đã phản ánh nhu cầu rất lớn của người dân trong việc xem các trận đấu của đội tuyển nước nhà thi đấu ở đấu trường châu lục. Với hiệu ứng U23, cùng tình yêu bóng đá sẵn có, mong mỏi trên của người hâm mộ là điều có thể đoán định. Và đó là nhu cầu chính đáng!

Nhưng, người dân không có quyền lựa chọn khi trên toàn lãnh thổ Việt Nam không có bản quyền, ở thời điểm vòng bảng môn bóng đá nam ASIAD diễn ra. Khi đó, một vài người đã không thỏa hiệp và thẳng thắn lên án nạn "nhà nhà xem lậu". Nhiều người khác, không mảy may lăn tăn, tìm Xôi Lạc để xem. Nhưng cũng không ít người băn khoăn giữa những giá trị.

Và, một cuộc đàm phán giữa vi phạm bản quyền và sự chính trực đã diễn ra, trong lòng người hâm mộ. Trái bóng hành động lúc này đặt giữa vạch vôi mà một bên là sự chính trực còn một bên là đội tuyển nhà. Mọi lựa chọn của từng cá nhân đều dễ lý giải cùng cả chút cảm thông…

Vấn đề ở đây không phải người dân lựa chọn đổi liêm chính lấy bản quyền hay không. Vấn đề là tại sao người dân lại phải lựa chọn? Tại sao họ sẵn sàng trả tiền cho các kênh sóng mà vẫn phải thỏa hiệp với cái xấu để xem những trận cầu đẹp? Các nhà đài với chức năng nhiệm vụ riêng có hoàn toàn vô can không?

Hệ lụy xấu

Câu trả lời là không! Người dân không đáng phải lựa chọn. Sứ mệnh chính trị hay sứ mệnh phục vụ đời sống tinh thần cho người dân của các nhà đài đều ít nhiều liên quan tới câu chuyện này. Còn nhớ, suốt Giải vô địch bóng đá U23 châu Á 2018 (AFC Cup 2018), hiệu ứng đội tuyển U23 Việt Nam đã vượt qua lằn ranh giải trí của những trận đấu thể thao. Những trận đấu được phát trên sóng truyền hình quốc gia kèm những bài hát về quê hương xứ sở khiến tinh thần dân tộc trỗi dậy, hữu hình trên từng góc phố. Ðó là một mùa giải thành công không chỉ của đội tuyển U23. Ðó còn là hành trình đồng hành cùng đội tuyển để khơi gợi niềm tự tôn, sự kết nối dân tộc của các phương tiện truyền thông.

Còn, vòng bảng ASIAD chỉ ghi dấu những bàn thắng của đội tuyển nhà trên sân cỏ. Các nhà đài đã liên tiếp để "thủng lưới" trong nhận thức của người dân. Bởi, khi người hâm mộ bị đặt vào nghịch cảnh phải lựa chọn xem không bản quyền hoặc không xem, rất nhiều người đã thỏa hiệp với việc bỏ qua bản quyền. Hệ lụy dễ thấy, Xôi Lạc (hoặc những thứ tương tự) dần trở thành "món chính" trong bữa tiệc bóng đá.

Chiều ngày 21-8, một kênh truyền hình ở Việt Nam đã chính thức mua được bản quyền của ASIAD 2018. Ðồng nghĩa, người dân đã có thể xem bóng đá nam ASIAD đàng hoàng từ vòng 1/8. Tuy nhiên, trong khoảng chục ngày người dân tất tả xem "lậu", những hệ lụy của nó với vấn đề nhận thức về mặt bản quyền là rất nghiêm trọng.

Bởi khi ý thức người dân đi xuống thì việc bảo vệ bản quyền cho các giải đấu sau này trở nên khó khăn hơn gấp bội. Những công sức gây dựng ý thức về bản quyền cho người dân của nhiều người cũng bị đổ xuống sông xuống bể sau vụ việc này.

Trớ trêu, những người chịu hệ lụy lớn nhất trong chuỗi thất bại ngoài sân cỏ này, về lâu dài, lại chính là các nhà đài. Không chỉ riêng với phần còn lại của ASIAD 2018, các giải đấu thể thao cũng như các vấn đề liên quan tới bản quyền đều chịu ảnh hưởng ít nhiều.

Hẳn nhiên, những gì đã qua, chúng ta không thể thay đổi được. Song, nó để lại những bài học sâu sắc cũng như những gợi mở trong tương lai về việc mua bản quyền các giải đấu ngay từ đầu. Vì suy cho cùng, người hâm mộ không bao giờ muốn phải "tự đàm phán" giữa đạo đức và bóng đá. Còn các nhà đài cũng không bao giờ muốn "Xôi Lạc" thành từ khóa được người dân cả nước tìm kiếm nhiều nhất.

MỸ MỸ