Một nước Nga yêu từ trong tâm tưởng

Thứ Bảy, 04/11/2017, 04:31:26
 Font Size:     |        Print
 

Bé Lena đến viếng Tượng đài Liệt sĩ Vô danh cùng cụ nội của cháu.

Kỳ 2: Vẫn sáng mãi ngọn lửa Vĩnh cửu

Trên đường phố Mát-xcơ-va, bác Thế Phượng dịch cho chúng tôi nghe bản tin của Tiếng vọng Hành tinh qua radio. Ðài này đang loan kết quả cuộc khảo sát xã hội của Hãng thông tấn Sputnik về các nhân vật nổi tiếng trong lịch sử Nga hiện đại. Theo Sputnik, Joseph Stalin - vị thống soái của Liên Xô ngày trước được người dân Nga xướng tên đầu tiên, tiếp đó là Vladimir Putin, Tổng thống đương nhiệm. Dù lịch sử trải qua biến động, nhưng người dân Nga thật sự công bằng khi ghi danh công lao to lớn của J.Stalin, dù Liên bang Xô-viết không còn. Từ bản tin, tôi nghiệm thêm rằng, ngọn lửa vĩnh cửu mà người dân Nga đã thắp sáng trước quần thể tượng đài liệt sĩ vô danh bên tường thành Ðiện Kremlin sẽ không bao giờ tắt…

Ðếm những bước chân trên Quảng trường Ðỏ, ngắm những thớ đá trăm năm giữa trung tâm Mát-xcơ-va chợt thấy tâm hồn rung lên những xúc cảm khó tả. Phải chăng, mỗi tháp chuông lớn nhỏ mang biểu tượng củ hành được phết bằng vàng ròng, mỗi thước tường thành Ðiện Kremlin sơn mầu hồng đậm, mỗi viên đá hoa cương lên nước bóng loáng và nhành cây, ngọn cỏ trên đỉnh đồi Borovitski đều đã trở thành chứng nhân của biên niên sử nước Nga. Tôi đã đến, đã cảm nhận và hiểu vì sao đất nước này luôn là một cường quốc trước biến dịch thời gian. Lịch sử nước Nga là một dòng sông cuộn chảy, sóng sau liền sóng trước. “Không ai bị lãng quên! Không thời nào bị lãng quên!”, câu nói nổi tiếng của Tổng thống Putin trong diễn văn kỷ niệm 70 năm Ngày Chiến thắng phát-xít, mà ông dẫn lại lời nữ thi sĩ O.Becgon như một thông điệp chuyển tải lòng trung thành, thủy chung của người Nga với những thời đại đã qua.

Có một nước Nga trong ký ức tôi là niềm mơ ước được có ngày khám phá một nền văn hóa, một quốc gia vĩ đại. Ðất nước của Lê-nin, của Cánh mạng Tháng Mười. Không chỉ là người Việt như tôi, người dân Nga cũng không bao giờ quên công lao của Người và cuộc cách mạng vô sản đầu tiên trên thế giới. Một trong những công trình mang dấu ấn của thời đương đại đặt ở trung tâm Quảng trường Ðỏ là lăng V.I.Lê-nin. Dù thể chế chính trị đổi thay, nhưng nơi quàn thi hài của nhà đại cách mạng vẫn hằng ngày đón ngàn bước chân tưởng niệm. Tinh thần cách mạng và tư tưởng vĩ đại của Lê-nin vẫn giữ vẹn sức sống trong trái tim người cần lao trên khắp thế giới. Trước lăng Lê-nin, tôi nhớ lại những khẩu hiệu thời đại: Tất cả chính quyền về tay Xô-viết; Hòa bình, hạnh phúc, bánh mì…

Thật may mắn, tôi đã đến với Xanh Pê-téc-bua, thành phố bên bờ Baltic, chứng nhân mở đầu cơn bão táp cách mạng. Chính nơi này, kinh đô phong kiến, Lê-nin đã vung tay ra lệnh chiến hạm Rạng Ðông đứng sau cầu Nikolaev trên bờ kè Anglais cho nổ phát đại bác làm rung chuyển Cung điện Mùa Ðông. Lịch sử Nga từ đây chấm dứt sự trị vì của Sa hoàng, giải phóng dân nghèo thoát nỗi thống khổ. Ai đã từng đến Xanh Pê-téc-bua như tôi hôm nay, chiêm ngưỡng những tòa lâu đài, cung điện, những điền trang xa hoa, tráng lệ, những hiện vật, hiện kim vô tận của các đời Sa hoàng và giới quý tộc Nga mới thấu hiểu giá trị của Cách mạng Tháng Mười. Những di sản vô giá hôm nay mà chúng tôi thưởng lãm từng là kho tài sản vô tận của giai cấp thống trị, được dựng lên bằng sông máu, núi xương của nông dân và thợ thuyền Nga. Cuộc cách mạng của những người Bolshevik và nhân dân Nga đã đập tan thành trì hàng trăm năm đó, giải phóng giai cấp cần lao khỏi kiếp tôi đòi và dựng nên nhà nước Xô-viết công nông. Bên bờ Neva, Chiến hạm Rạng Ðông vẫn yên vị ngay chỗ ngày xưa, như một pháo đài tinh thần của dân Nga bất khuất.

Không ai bị lãng quên! Không thời nào bị lãng quên! Trên hành trình từ Mát-xcơ-va đến Xanh Pê-téc-bua, ở đâu tôi cũng gặp tượng ảnh Lê-nin, Quốc huy búa liềm và biểu trưng Xô-viết. Những công viên, quảng trường, nhà máy, trường học… vẫn mang hình ảnh di sản Liên Xô hơn 70 năm. Trong đời sống tinh thần của người dân Nga, vẫn ấm nóng niềm tin và đức hy sinh cao cả. Ðó là bản chất của lực lượng nhân dân đã từng làm nên cuộc cách mạng vĩ đại trong lịch sử nhân loại.

Có một nước Nga đang sôi động trong cơ chế thị trường, thì vẫn còn đó một nước Nga mênh mông của lòng nhân hậu và thẳm sâu những nấc tầng văn hóa…

★★★

Tách mình ra khỏi đoàn người, tôi đứng ở góc xa lặng ngắm Quảng trường Ðỏ. Cơn mưa từ trưa vẫn kéo qua chiều, bầu trời Mát-xcơ-va lóe đôi chút tà dương. Ngày xưa rất xưa rồi, khi vua Ivan I chiến thắng đội quân viễn chinh Mông Cổ, ngày trở về đã nghĩ đến việc xây dựng quảng trường này, cùng với năm tháng hình thành dần Ðiện Kremlin và một quần thể thành trì vững bền cho Công quốc Mát-xcơ-va, cho đế chế Nga. Tôi lần tư liệu những ngày Lê-nin trở về Mát-xcơ-va để mở đầu cho Liên bang Xô-viết. Biết bao biến cố, biết bao ngày nước Nga và Liên Xô bão nổi, để hôm nay vẫn sừng sững một nước Nga, dù quốc gia này luôn là trung tâm của muôn trùng gian khó bủa vây.

Những viên đá quảng trường nơi tôi đang đứng như vẫn còn in những dấu giày chiến binh 76 năm trước. Năm 1941, khi Mát-xcơ-va bị phong tỏa trong vòng vây của phát-xít Ðức, Hồng quân đã tiến hành một lễ duyệt binh lịch sử dưới sự chỉ huy của J.Stalin. Từ trái tim nước Nga, đoàn hùng binh tiến thẳng ra mặt trận, bắt đầu cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại với biết bao máu và nước mắt, cứu nhân loại khỏi cơn thảm họa. Năm 1945, Quảng trường Ðỏ lại chứng kiến lễ duyệt binh chiến thắng với đoàn quân kiêu hãnh từ mặt trận trở về còn vương mùi thuốc súng, máu khô. Sự hy sinh lớn lao của những chiến sĩ Hồng quân mãi mãi được tôn vinh, vẫn cháy sáng như ngọn lửa vĩnh cửu trước tượng đài liệt sĩ vô danh bên tường thành Kremlin lịch sử…

Bên tượng đài uy nghi ấy, tôi đã gặp bé Lena cùng những người trong gia đình cháu dìu cụ nội, một cựu chiến binh của thời Vệ quốc, đến viếng những đồng đội của mình đã ngã xuống một cánh rừng nào đó trên đất nước Nga. Ở góc kia, cụ nội của Lena trầm ngâm đứng ngắm ngọn lửa thiêng liêng. Chắc trong tâm hồn người cựu binh già, quá khứ liệt oanh đang chầm chậm hiện về. Nhìn ông, trong tôi hiện dần giai điệu của bản nhạc Nga sau thời chiến Giờ này anh về đâu, cảm xúc của những người lính vừa rời chiến trận nhớ đồng đội cũ. Bài hát ấy, tôi đã từng run lên khi nghe Trọng Tấn biểu cảm: Ánh trăng vàng chiếu khắp thôn làng. Chiến trường không còn tiếng súng xưa hờn oán. Giờ này anh về đâu hỡi người bạn cùng binh đoàn, đã sánh bước cùng nhau trên con đường sáng… Ngân nga giai điệu, tôi lặng nhìn hai người lính trẻ bồng súng nghiêm trang giữa vọng gác danh dự số 1. Là những người trực tiếp bảo vệ tượng đài, có lẽ họ cảm nhận sâu sắc rằng mình đang canh giữ những giá trị thiêng liêng mà cha ông đã xả thân xây đắp. Bé Lena chợt nhìn tôi và nhoẻn miệng cười. Trong khoảnh khắc đó, nước Nga thật bình yên như chưa có chiến chinh qua tâm hồn trẻ thơ…

★★★

Không ai muốn Lena phải ám ảnh bởi quá khứ đau thương, nhưng trang sử ở trường cháu học vẫn nhắc lại rằng, có một nước Nga, một Liên Xô đã đổ máu xương để giành chính quyền về tay nhân dân, cùng nhân loại diệt trừ phát-xít. Trước trụ sở Nhà xuất bản Giáo dục, chúng tôi đứng lặng đọc tấm bia ghi danh 22 liệt sĩ, họ từng là cán bộ của cơ quan này xung phong ra mặt trận và hy sinh anh dũng trong Thế chiến thứ 2. Bà Tổng biên tập nói: “Mỗi buổi sáng, trước khi vào làm việc, tất cả nhân viên của nhà xuất bản đều cúi đầu tưởng niệm”. Tôi ngước nhìn lên khoảng trời xanh trên Quảng trường Chiến thắng, thấy hình ảnh những anh hùng Nga, những chiến sĩ Hồng quân cao đẹp biết nhường nào!

Bảo tàng Chiến tranh Vệ quốc là một bảo tàng về chiến tranh lớn nhất thế giới, rộng 135 ha. Ðài tưởng niệm cao 141,8 m thể hiện cuộc chiến đấu diễn ra trong 1.418 ngày đêm. Bảo tàng có những gian chính tái hiện các trận chiến lớn, gian Tướng lĩnh và gian Chiến thắng. Trong phòng Tưởng niệm có tượng Bà mẹ khóc con hy sinh. Từ trên trần rủ xuống hàng vạn viên đá quý tượng trưng cho những giọt lệ. Nhân loại không thể nào quên, từ năm 1941-1945, Liên Xô đã hy sinh 27 triệu người, 18 triệu dân thường và 9 triệu quân nhân. Trong 900 ngày đêm quân Ðức vây hãm Lê-nin-grát (Xanh Pê-téc-bua), suất ăn mỗi ngày chỉ được 125 gam; 700 nghìn người chết đói nhưng thành phố vẫn sống dưới bầu trời bị dội bom 12 lần một ngày. Tang tóc vô hạn và phẩm chất anh hùng của người dân Xô-viết cũng là vô hạn. Bác Thế Phượng, một người Việt đã có gần 30 năm sống và làm việc tại nước Nga, giới thiệu với chúng tôi và nói thêm rằng: Trong cuộc chiến tranh đó, đã có 11.799 người được tuyên dương Anh hùng, trong đó có hai người ba lần Anh hùng.

Tôi nhìn thanh gươm cực lớn đặt tại bảo tàng, gươm được rèn ở thành phố Tula, trên đó khắc dòng chữ như một lời thề: “Kẻ nào mang gươm đến đánh đất nước ta, kẻ đó sẽ chết vì gươm!”…

★★★

Nước Nga vĩ đại. Ðất nước có một nền lịch sử, văn hóa lâu đời. Ðất nước của những cánh rừng taiga trải dài mênh mông trong tuyết trắng, những câu chuyện cổ tích, những làn điệu dân ca nổi tiếng. Ðất nước của những di sản kiến trúc nguy nga, những tác phẩm nghệ thuật bất hủ, những anh hùng dựng nên lịch sử và nghệ sĩ thiên tài. Với nước Nga, tôi chỉ có vài tuần trải nghiệm mà mỹ cảm khó diễn tả bằng lời. Cảm nhận từ những ngày trên xứ sở Bạch Dương, như ngọn lửa vĩnh cửu trước tượng đài liệt sĩ vô danh, tinh thần Nga sáng mãi, cháy sáng trong dòng cảm xúc thủy chung: Không ai bị lãng quên! Không thời nào bị lãng quên!...

Ghi chép của Uông Thái Biểu