Nhìn nhận đúng đắn thực trạng để đổi mới giáo dục
Thứ bảy, 29/09/2012 - 10:28 PM (GMT+7)
[+] Cỡ chữ: Mặc định

Nghị quyết đại hội Ðảng toàn quốc lần thứ 11 đã xác định đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, vấn đề này luôn thu hút sự quan tâm của toàn xã hội. Ngày 29-9, Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Hà Nội tổ chức hội thảo "Trí thức thủ đô với việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam giai đoạn 2012-2020" đã thu hút sự quan tâm của đông đảo nhà khoa học, nhà giáo với nhiều ý kiến thiết thực về thực trạng và giải pháp cho phát triển giáo dục nước nhà.

 

Không đổi mới khó đạt mục tiêu

Khi nói về đổi mới giáo dục, phần lớn các nhà khoa học, nhà giáo đều cho rằng, cần nhìn nhận thẳng thắn thực trạng yếu kém của nền giáo dục hiện nay trong nhiều khâu, nhiều khía cạnh khác nhau. Theo GS, TSKH Nguyễn Xuân Hãn, gần 70 năm qua, giáo dục và đào tạo (GD và ÐT) đã có những đóng góp to lớn, góp phần làm thay đổi sâu sắc đời sống nhân dân, bộ mặt đất nước. Tuy nhiên, có một nghịch lý là GD thời chiến khó khăn thì nhận được sự tôn vinh và đồng thuận của xã hội nhiều hơn so với thời bình. Nhất là trong những năm đổi mới vừa qua, ngành GD và ÐT chưa thật sự làm được những điều mà Ðảng, giới trí thức và người dân mong muốn. Trong khi đó, đưa ra thách thức của nền giáo dục, GS, NGND Phạm Minh Hạc cho rằng: Một trở ngại lớn nhất là tâm lý xã hội còn quá nặng nề với triết lý học cốt để đi thi, chạy theo mảnh bằng, nhất là bằng đại học. Nhưng điều nguy hiểm là trong công tác quản lý ngành phần lớn vẫn phụ họa cho triết lý giáo dục bảo thủ. Từ sách giáo khoa đến phương pháp dạy học cải tiến mãi vẫn trong vòng luẩn quẩn, chỉ tập trung vào "dạy chữ" cũng còn nhiều chuyện chưa ổn. "Nhiều giờ dạy, hoạt động giáo dục... đã bị hành chính hóa, thậm chí có cả thương mại hóa, lại có cả tiêu cực, làm sao có dạy ra dạy, và đi theo đó, học ra học được" - GS Hạc bày tỏ.

GS,TSKH Nguyễn Minh Ðường lại tiếp cận đổi mới từ một khía cạnh khác khi cho rằng hệ thống giáo dục quốc dân là yếu tố căn bản nhất về giáo dục của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, giáo dục nước ta hiện nay chưa quy định được hệ thống trình độ quốc gia và chưa tương thích với hệ thống trình độ giáo dục quốc tế để hội nhập. Vì vậy, cho đến nay chưa có một văn bản nào quy định hệ thống giáo dục quốc dân có bao nhiêu trình độ và chuẩn đầu ra của mỗi trình độ. Thực tế đang diễn ra hiện nay của giáo dục nước ta không thực hiện được phân luồng học sinh sau THCS và THPT; không ban hành được danh mục ngành, nghề đào tạo các trình độ một cách có hệ thống để xây dựng hệ thống chuẩn chương trình; không chuẩn hóa được hệ thống đào tạo để nâng cao chất lượng. GS, NGND Nguyễn Lân Dũng dẫn chứng, hàng loạt sinh viên đại học sau khi tốt nghiệp đã thất nghiệp vì không đủ tiền chạy chỗ vào công sở, hoặc không đủ khả năng để nhận việc ở các công ty, xí nghiệp tư nhân. Không ít sinh viên đã phải đi tiếp thị mì tôm hay các việc làm tương tự để kiếm sống. Ðến năm 2020, dự kiến cứ mười nghìn dân sẽ có khoảng 350 đến 400 sinh viên, nếu không đổi mới chất lượng đào tạo thì ngay cả tìm việc đi tiếp thị mì tôm cũng không dễ. Vì vậy, các chỉ tiêu đề ra trong Chiến lược phát triển Giáo dục giai đoạn 2010-2020 sẽ không có cơ sở tin rằng có thể thực hiện được nếu không có những giải pháp hết sức mạnh dạn và với sự đầu tư đáng kể về tài chính của Nhà nước.

Cần một ủy ban độc lập về đổi mới giáo dục

Có thể nói, thực hiện công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện GD và ÐT là cần thiết nhằm góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội một cách căn cơ và bền vững. Tuy nhiên, việc đổi mới cần trên cơ sở đánh giá và nhìn nhận đúng thực trạng, tìm rõ nguyên nhân và có giải pháp vừa cụ thể, vừa tổng quát. GS,NGND Nguyễn Lân Dũng dẫn chứng đã mua hơn 70 cuốn sách giáo khoa Sinh học ở bậc phổ thông của các nước và thấy chương trình ở nước ta chẳng giống nước nào. Vừa nặng lại vừa thấp. Hầu như tất cả các môn học ở Khoa Sinh, Trường đại học Sư phạm đều có trong chương trình phổ thông. Như vậy có thể thấy trong cuốn Sinh học chương trình phổ thông có quá nhiều nội dung, quá nhiều chi tiết không cần thiết trong khi số giờ lại quá ít. Vì vậy, khi xã hội đã có những thay đổi về cơ chế hoạt động, về hệ thống giá trị và về nhu cầu cuộc sống, tâm sinh lý lứa tuổi học sinh và tâm lý xã hội, khoa học kỹ thuật phát triển, công nghệ thông tin được sử dụng rộng khắp trong từng lĩnh vực cuộc sống con người... thì giáo dục không thể tiếp tục sử dụng nội dung chương trình, phương pháp dạy học, cơ chế tổ chức quản lý, phương thức đánh giá theo quan niệm giáo dục và hệ thống chuẩn mực của những năm trước. GS, NGND Phạm Minh Hạc thì cho rằng, trong đổi mới giáo dục, việc trước tiên cần bảo đảm đủ trường lớp kiên cố với thiết bị dạy học tối thiểu, các cấp học đều học hai buổi trong ngày. Nhanh chóng có sách giáo khoa mới cho phổ thông: các sách khoa học tự nhiên như ở các nuớc tiên tiến, sách khoa học xã hội bảo đảm tính khoa học, chính xác, đơn giản, thiết thực với phần thực hành tương thích, dạy và học giá trị sống và kỹ năng sống. Chấn chỉnh, củng cố đội ngũ nhà giáo (đứng lớp và quản lý) có phẩm chất và tay nghề.

Ðáng chú ý, GS,TS Chu Hảo cho rằng, cần thành lập ủy ban quốc gia về cải cách giáo dục độc lập với Bộ GD và ÐT để thực hiện hai nhiệm vụ: tổ chức tiến hành cuộc tổng điều tra GD trong năm 2013 và tổ chức soạn thảo Ðề án tổng thể về cải cách giáo dục trong năm 2014 để Chính phủ trình Quốc hội thông qua và tổ chức thực hiện bắt đầu từ năm 2015. Cùng quan điểm, nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình nhận định, khi đổi mới giáo dục cần có sự tham gia của các chuyên gia trong và ngoài ngành giáo dục cũng như trong và ngoài nước nghiên cứu, xác định rõ mục tiêu GD và ÐT cũng như cách thức thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục mới hiệu quả. Nếu cứ làm như hiện nay, chỉ một mình Bộ GD và ÐT thì không hiệu quả. Ðể đất nước phát triển nhanh và bền vững cần khắc phục tình trạng yếu kém, lạc hậu về giáo dục, chuyển sang một mô hình phát triển phù hợp với những chuyển biến mang tính thời đại, tựu trung là sự phát triển cao độ năng lực con người thể hiện ở những thành tựu khoa học...

 

XUÂN KỲ

Đọc nhiều nhất
Đọc nhiều nhất
|
Phản hồi nhiều nhất
Phản hồi nhiều nhất