Đỉnh cao trí tuệ của cầu thủ

Thứ Tư, 27/12/2017, 07:43:46
 Font Size:     |        Print
 

Toni Kroos (trái) còn được gọi là cầu thủ có con mắt thứ ba. Ảnh | Getty

Ở kỷ nguyên mà con người bắt đầu phải tập sống chung với robot, với công nghệ và với những đỉnh cao của cái gọi là trí tuệ nhân tạo, tư duy của con người cũng sẽ phải thay đổi. Thế giới của những cầu thủ bóng đá đầy sức mạnh, cơ bắp cũng vậy. Đã đến lúc phải nói rằng, thông minh, và trí tuệ như... cầu thủ.

1 Trong những câu chuyện kể về hành trình lên đỉnh cao của những huyền thoại bóng đá, hầu hết đều dựa trên một dàn ý cơ bản: sinh ra trong gia đình nghèo khó, đi học thì nghịch ngợm, hoặc gia đình không có điều kiện ăn học, rồi cánh cửa kiếm sống duy nhất là đến với bóng đá từ những mặt sân gồ ghề đầy cát sỏi... Điều đó có nghĩa, thời gian để một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp đi học là rất ít. Ngay cả tờ báo danh tiếng hàng đầu châu Âu là AS của Tây Ban Nha, cách đây năm năm cũng đã đưa ra thống kê rằng, cứ 120 cầu thủ chuyên nghiệp tại giải VĐQG Tây Ban Nha, chỉ có một người lấy được bằng đại học. Ngay sau đó, một cuộc tranh cãi diễn ra, người ta nói rằng, sự thật là các cầu thủ chuyên nghiệp ở Tây Ban Nha không có nhiều tri thức khoa học, ít nhất là không thể so sánh với những sinh viên trải qua bốn năm đại học. Tuy nhiên, điều tưởng như là thực tế này lại bị phản bác bằng những bằng chứng khoa học khác. Một thời gian sau, tiến sĩ khoa học thể thao Ken Bray của trường đại học Bath (Vương quốc Anh) đưa ra một công trình khác, tập trung vào một nghìn cầu thủ chuyên nghiệp đang thi đấu tại châu Âu, trong đó chủ yếu tập trung vào các chỉ số của Wayne Rooney và Lionel Messi. Ông dựa vào các tư liệu hình ảnh, và những bài kiểm tra để khẳng định quan điểm: một cầu thủ bóng đá đỉnh cao cần phải có kiến thức về toán học và các nguyên tắc khoa học khác. “Bóng đá là một môn nghệ thuật, nhưng nó cũng là khoa học, và mọi cầu thủ đều sử dụng các kiến thức về hình học, khí động học và xác suất để thi đấu đỉnh cao”. Ken Bray tuyên bố điều đó đồng thời kèm thêm một nguyên tắc mà các cầu thủ phải hiểu, một nguyên lý khoa học được chính ông tìm ra: Một cú đá phạt trực tiếp từ khoảng cách cỡ 30m, để găm trái bóng vào lưới, gia tốc ban đầu của quả bóng phải đạt 60 đến 70m/giây, và nó phải được quay ở tốc độ tối thiểu 600 vòng/phút. Ông khẳng định, nguyên lý này được phổ biến rộng trong các CLB Anh, đặc biệt ở CLB Chelsea và người thành công nhất là Frank Lampard, khi anh là người hiểu về góc độ và tốc độ những đường bóng.

Để làm đậm thêm cho lý thuyết rất thực tế của Ken Bray, Clark Carlisle, người được coi là “bác học” trong bóng đá khi là cầu thủ hiếm hoi đạt trình độ A trong toán học cao cấp cho biết: “Chúng tôi thường phải dựa vào các nguyên tắc khoa học, toán học để cải thiện hiệu suất thi đấu. Đó là điều quan trọng trong bóng đá hiện đại”.

Trung vệ Gerard Pique của Barca với chỉ số IQ lên đến tận 170.

2 Không chỉ có công trình của Ken Bray hay tuyên bố của Carlisle, tờ AS cũng có nghiên cứu độc lập và khẳng định, cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp, năm 20 tuổi có tư duy chớp nhoáng nhanh nhạy hơn gấp 2,5 lần một sinh viên xuất sắc không chơi bóng đá. Họ còn đưa ra kết luận sau rất nhiều thuật toán chi tiết rằng, trong một pha tranh chấp trên sân cỏ, một cầu thủ chuyên nghiệp sẽ tư duy điều chỉnh tổng cộng 15 động tác cơ thể trong vòng 0,5 giây. Trong đó có động tác xử lý bóng, xử lý tình huống, tự vệ và có cả tiểu xảo trong đó. Một nghiên cứu nữa cụ thể hơn, chi tiết hơn được thực hiện vào năm 2014 với 100 cầu thủ danh tiếng, cùng chi phí lên đến hàng triệu USD. Họ đều được đưa vào một căn phòng tối, có ánh sáng thay đổi liên tục, bất ngờ. Điều đặc biệt là trên cơ thể mỗi cầu thủ được lắp hàng chục cảm biến riêng biệt. Thử thách dành cho mỗi cầu thủ trong căn phòng là phải phán đoán ánh sáng, phán đoán cảm giác vật thể động sau lưng, dùng cảm quan để khống chế bóng, sút bóng làm sao có độ chính xác cao nhất. Người đạt điểm số cao nhất là Toni Kroos, với kết quả không thể tưởng tượng được: 27 động tác trong một tình huống xử lý. Kroos cũng có điểm số cảm giác cao nhất với các tư thế, hành động chính xác gần như tuyệt đối. Chính vì thế Kroos còn được gọi là cầu thủ có con mắt thứ ba, hay người có cảm giác không gian, giác quan phi thường. Như vậy, tư duy, khả năng phán đoán và vận động của cầu thủ chuyên nghiệp thật sự đã ở một mức mà người thường khó mà đạt tới.

Từ xưa đến nay, thế giới đã thừa nhận rằng bộ não siêu hạng nhất thuộc về nhà bác học vĩ đại Albert Einstein, với chỉ số IQ 160. Thế nhưng điều đó có thể trở thành dĩ vãng, khi bóng đá thế giới đạt đến tầm vóc chuyên nghiệp... thượng thừa. Cũng chính tờ AS, sau khi nghiên cứu, khảo sát và đánh giá chỉ số IQ đã đưa ra kết luận khiến ai cũng bất ngờ, đến mức nhiều người còn nghi ngờ. Đó là chỉ số IQ của các cầu thủ cao ngang ngửa nhà bác học Einstein, thậm chí còn cao hơn. Đó là trường hợp của trung vệ Gerard Pique với chỉ số IQ lên đến tận 170. Điều đó có nghĩa, Pique có thể nghĩ ra thuyết tương đối của thiên tài Einstein trong vòng... một nốt nhạc.

Trên tờ báo nổi tiếng của Thụy Điển, Plos One, các nhà khoa học nước này đứng đầu là Tiến sĩ Predrag Petrovic của Viện khoa học Karolinska ở Stockholm, đã đăng tải bài viết về tương quan nhận thức và bàn thắng, đường kiến tạo trong bóng đá. Trong bài nghiên cứu có đoạn: “Dữ liệu của chúng tôi cho rằng các biện pháp xét nghiệm thần kinh, khả năng tư duy, dự đoán có quan hệ quyết định đến khả năng thi đấu đỉnh cao. Nó giống như giác quan thứ 6, mà chúng tôi gọi là trí thông minh khi chơi bóng”. Những bài kiểm tra chức năng điều khiển não bộ, phán đoán và xử lý dữ liệu được tiến hành từ gần 100 cầu thủ nam và nữ thi đấu ở hạng đấu cao nhất Thụy Điển. Nó cho thấy các cầu thủ có khả năng tính toán và thực hiện bài test tốt hơn 100 người không đá bóng cùng độ tuổi.

Với những nghiên cứu khoa học này, đại học Oxford thậm chí đã tiến hành thu thập dữ liệu, cung cấp thông tin cho hầu hết các CLB lớn trong việc hỗ trợ đào tạo, và tìm kiếm tài năng trẻ để đầu tư, hay chuyển nhượng. Nó mang lại lợi ích thiết thực, giúp các CLB phán đoán được khả năng thi đấu đỉnh cao của một cầu thủ trẻ từ 12 đến 19 tuổi. Và bóng đá thời công nghệ, thời trí tuệ nhân tạo đã khẳng định và nâng tầm trí tuệ cầu thủ như vậy đấy.

3 Ngoài câu chuyện về “trí tuệ nhân tạo” trong bóng đá có cả những câu chuyện trí tuệ khoa học vui khác. HLV có học hàm học vị hoành tráng thuộc bậc nhất thế giới là Arsene Wenger: thạc sĩ kinh tế, nói được bảy thứ tiếng. Arsenal của ông không cần danh hiệu trong cả thập kỷ nhưng vẫn luôn là CLB lớn, có nền tảng tài chính vững vàng. Nhân vật lừng lẫy nhất làng bóng đá có học vấn và vai trò xã hội phải nói đến Socrates, huyền thoại của Brazil. Sau khi tốt nghiệp loại xuất sắc ngành y, ông tiếp tục lấy bằng tiến sĩ Triết học cho giống... triết gia Socrates. Thậm chí, ông còn đứng đầu một đảng phái và tham gia tranh cử Tổng thống Brazil.

Vì thế, có lẽ đã đến lúc phải nói rằng: tư duy, tri thức phải như cầu thủ bóng đá.

Bóng đá là một môn nghệ thuật, nhưng nó cũng là khoa học, và mọi cầu thủ đều sử dụng các kiến thức về hình học, khí động học và xác suất để thi đấu đỉnh cao.

LÊ THÀNH TRUNG