Trò chuyện

Giữa đúng và tử tế, tôi chọn vế sau

Thứ Hai, 29/01/2018, 03:59:19
 Font Size:     |        Print
 

Cảnh trong vở diễn Tiên Nga.

Chào năm mới 2018, sân khấu kịch Idecaf vừa chính thức ra mắt vở nhạc kịch Tiên Nga dựa theo truyện thơ nổi tiếng Lục Vân Tiên của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu. Thổi hồn cho Tiên Nga chính là NSƯT Thành Lộc - người được đồng nghiệp và khán giả tôn vinh là "phù thủy của những vai diễn".

Đánh thức lòng yêu nước của giới trẻ

Sau hàng loạt vở diễn khai thác đề tài lịch sử - cổ trang, lý do gì khiến anh quyết định tiếp tục chọn Lục Vân Tiên để tạo cảm hứng dàn dựng Tiên Nga?

Thứ nhất là nhân kỷ niệm tròn 20 năm thành lập sân khấu Idecaf, chúng tôi muốn làm một sự kiện văn hóa cho chính đơn vị, như tạo cái mốc đáng nhớ đánh dấu bước chuyển quan trọng trên chặng đường hoạt động nghệ thuật. Như cách đã từng kỷ niệm ba dấu mốc thành lập 5 năm, 10 năm, 15 năm với Bí mật vườn Lệ Chi, Ngàn năm tình sử, Vua Thánh triều Lê. Người dân Nam Bộ thì không ai xa lạ với Lục Vân Tiên và nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu. Ông là tấm gương về lòng ái quốc, về lòng tự trọng dân tộc. Nhắc lại và tôn vinh một nhân vật lịch sử như vậy, trong giai đoạn này, không phải là thừa với thế hệ trẻ.

Tôi yêu tác phẩm Lục Vân Tiên từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường vì nó đậm chất Nam Bộ. Nhưng nhờ tôn vinh đức tính trung hiếu, tiết nghĩa mà người Việt Nam mình xưa nay vẫn đề cao, gìn giữ nên tác phẩm đã vượt ra khỏi tính địa phương để trở thành một áng văn thơ bất hủ của dân tộc.

Không chỉ dừng lại ở đó, tôi thấy mình sống trong một bối cảnh xã hội mà thế hệ trẻ đang hướng tới sự hưởng thụ nhiều hơn giá trị cống hiến. Tôi muốn tác phẩm không chỉ minh họa câu chuyện thơ, dựng lại đạo lý xưa mà còn phải lồng tiếng nói thời đại của một công dân đau đáu cùng với vận mệnh đất nước trong thời hiện tại và vì thế, muốn đẩy mạnh lòng ái quốc. Do vậy, không chỉ khai thác chất liệu của Lục Vân Tiên, tôi đưa cả Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của cụ vào để đánh thức lòng yêu nước của giới trẻ Việt Nam. Như bài hát ca ngợi hòa bình kết thúc vở diễn, "Ta là người Việt, người Việt lòng lành không mong chiến tranh", không ai mong điều đó xảy ra, nhưng nếu nó đến thì người Việt Nam không bao giờ chịu thỏa hiệp để được an toàn.

Tiên Nga không chỉ chuyển tải thông điệp duy nhất là lòng ái quốc. Những tác phẩm chúng tôi đã làm không chỉ dừng lại ở câu chuyện lịch sử mà đi sâu vào giá trị nhân bản của con người. Trong Tiên Nga, cái đích khơi gợi lòng yêu nước chỉ dừng lại một cảnh mà chúng tôi đã đẩy lên tới cao trào là cái chết của Kim Liên. Còn hồi hai mổ xẻ tính cách những con người trục lợi trong chiến tranh như gia đình Võ Thể Loan, Bùi Kiệm để từ đó kết luận: "hòa bình đến với dân tôi, hòa bình phải đến với người thiện tâm".

Khi đưa vào kịch mục những vở diễn hoành tráng, chất lượng như Tiên Nga, Idecaf có cách nào để lan tỏa hơn nữa những tác phẩm tâm huyết như vậy?

Sân khấu có một lợi thế là hiệu ứng tức thời với người xem, cái đó mạnh hơn điện ảnh, vì tất cả đều sống động, nhưng nhược điểm là sức lan tỏa không lớn bởi vì khán phòng chỉ có thể đón lượng khách có hạn. Từ một sân khấu vỏn vẹn 350 ghế chúng tôi đã kéo ra một Nhà hát Bến Thành với sức chứa một nghìn ghế. Tác phẩm tốt, được ủng hộ nhiệt tình, tuổi thọ vở diễn kéo dài thì sức lan tỏa sẽ lớn hơn. Điện ảnh có thể tới với khán giả vùng sâu vùng xa, nhưng khán giả muốn đến với tác phẩm sân khấu hay thì phải bỏ công đến nhà hát. Thế nên người ta mới gọi sân khấu là thánh đường. Tôi cũng hy vọng là báo giới và truyền thông sẽ nhiệt tình ủng hộ, nếu chất lượng vở diễn đáp ứng được kỳ vọng của họ. Nhờ nhịp cầu hữu hiệu đó, Tiên Nga sẽ có cơ hội đến với mọi khán giả yêu nó, tôi tin thế.

Sống cho ra người tử tế rất khó

Là một trong những nghệ sĩ đầu tiên tham gia gameshow truyền hình, trong vai trò giám khảo nhưng gần đây công chúng rất hiếm khi thấy anh xuất hiện, dù các đồng nghiệp nổi tiếng của anh đều "phủ sóng" với mật độ dày đặc?

Thật ra, gameshow duy nhất mà tôi từng ngồi vị trí ngồi ghế nóng là Tìm kiếm tài năng Việt Nam và sau đó là một tập duy nhất trong Tôi là diễn viên. Cả hai đều nằm trong hướng đi mà tôi yêu mến là tìm kiếm nhân tài. Tôi có một nguyên tắc cá nhân là không tham gia bất cứ gameshow nào mà thí sinh là người nổi tiếng. Vì thứ nhất, tôi thích phát hiện, tạo điều kiện cho bất cứ thí sinh nào muốn thể hiện tài năng. BGK giúp cho họ có niềm tin vào cuộc sống, rằng họ cũng là người có ích. Thứ hai, tôi không muốn ngồi chấm đồng nghiệp mình vì quan niệm "nhân vô thập toàn", phán xét đồng nghiệp mình thì hơi bị kỳ cục (cười). Tôi thấy không phải cái gì mình cũng giỏi nên không thể huyên thuyên góp ý về sáng tạo nghệ thuật của người khác được. Đó là cách từ chối an toàn nhất.

Ngoài ra, có một thực tế là không ít diễn viên của đoàn dành quá nhiều thời gian cho việc lên sóng nên gây ảnh hưởng trực tiếp đến công việc chung của cả tập thể và khiến tôi rất buồn lòng. Vì thế, tôi càng phải kiên quyết từ chối những lời mời hấp dẫn từ phía nhà đài, vì người quản lý mà còn ham lên hình thì trách sao diễn viên của mình lại không. Mình phải là người đầu tiên hy sinh, phải biết từ bỏ hết để quay về giữ thương hiệu của mình. Ai muốn mưu cầu danh lợi, tìm thêm thu nhập thì xin mời, nhưng tôi thì chịu (cười).

Trong một bài phỏng vấn gây chú ý gần đây, một doanh nhân hàng đầu của Việt Nam chia sẻ,"lỡ làm người rồi, không thể sống phí hoài được". Với Thành Lộc bây giờ, có thể nói anh đã sở hữu cả danh vọng, sự nghiệp lẫn tiền tài. Liệu với sân khấu, với nghệ thuật, anh còn mong muốn điều gì nữa không?

Tôi đồng ý với quan điểm đó. Với riêng mình, tôi chỉ muốn có đủ sức khỏe để tiếp tục làm việc, cống hiến lâu dài. Tôi mới coi phim Wonder, anh đã xem chưa, nếu chưa thì nhất định phải đi xem đó (cười). Nó có một câu thoại hay lắm: "nếu như phải chọn giữa cái đúng và cái tử tế thì hãy chọn vế sau". Đâu có chuẩn mực nào để có thể kết luận cái nào đúng, cái nào sai phải không anh? Nhưng trước tiên hãy làm điều tử tế đi đã. Sống cho ra người tử tế rất khó, khó lắm đấy.

Vậy làm nghệ thuật tử tế, với anh, là thế nào?

Một trong những mục đích lớn nhất của nghệ thuật là hướng thiện và khai sáng tâm hồn con người, hướng con người tới những giá trị tốt đẹp chân - thiện - mỹ, giúp cho người ta yêu cuộc đời hơn, yêu bản thân mình hơn. Đó là tử tế!

Xin trân trọng cảm ơn và chúc anh một năm mới vạn sự như ý!

Ảnh: TRẦN ĐỨC LÂN, KIẾNG CẬN

NSƯT THÀNH LỘC (ảnh trên):

Sinh năm 1961 trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật (cha là NSND Thành Tôn, mẹ là nghệ nhân hát bội Huỳnh Mai, các anh chị đều là nghệ sĩ cải lương, nghệ sĩ sân khấu nổi tiếng), Thành Lộc là một diễn viên tài năng với hơn hai trăm vai diễn vô cùng đa dạng, cả trên sân khấu lẫn trong điện ảnh, từ vai chính diện đến phản diện, người già đến trẻ nhỏ, bi đến hài, con người đến muông thú... và đạt rất nhiều giải thưởng nghệ thuật danh giá.

Cùng “ông bầu” Huỳnh Anh Tuấn, nghệ sĩ Thành Lộc thành lập Công ty TNHH Sân khấu và Nghệ thuật Thái Dương (Sân khấu IDECAF) - nơi anh vừa là Phó Giám đốc công ty, Giám đốc nghệ thuật, diễn viên chính và đạo diễn. Thành Lộc rất thành công trong việc tạo dựng chuỗi chương trình Ngày xửa ngày xưa dành cho thiếu nhi kéo dài hàng chục năm qua cũng như gặt hái nhiều thành công trong vai trò diễn viên, đạo diễn của hàng loạt vở diễn nổi tiếng ăn khách như: Lôi vũ, Dạ cổ hoài lang, Ngôi nhà không có đàn ông, Bí mật vườn Lệ Chi, Ngàn năm tình sử, Vua Thánh triều Lê...

Trần Thiện Tùng
(Thực hiện)