Số hóa hiện diện khắp nơi

Thứ Sáu, 02/02/2018, 14:52:24
 Font Size:     |        Print
 

Ngày càng nhiều khách hàng tìm kiếm trực tuyến rồi sau đó mua sắm thực tế.

Trong kỷ nguyên số, ranh giới giữa thế giới thật và thế giới ảo đã mờ nhạt, kể cả trong lĩnh vực kinh tế thương mại. Ngày càng nhiều khách hàng tìm kiếm trực tuyến sau đó mua sắm thực tế cũng như tìm kiếm thực tế, sau đó mua sắm trực tuyến. Sự kết hợp thực và ảo gia tăng sự tiện lợi cho khách hàng. Cách so sánh giá của người tiêu dùng cũng diễn ra trên không gian số, nhất là từ điện thoại di động.

Mua sắm trực tuyến trở thành xu hướng mới

Đến dự lễ khai trương của một cửa hàng, chị Hà một nhân viên văn phòng nhanh chóng mở danh bạ Zalo trên chiếc điện thoại iPhone gọi đến shop Hoa tươi trao đổi với chủ hàng. Chủ hàng liền “up” (đăng tải) một loạt ảnh các bó hoa đang bày bán tại cửa hàng lên màn hình chat Zalo, sau khi tìm thấy bó hoa phù hợp về hình thức và giá tiền, chị Hà chốt đơn đặt hàng. Chỉ 15, 20 phút sau, bó hoa tươi đã được shipper (người giao hàng) giao tận tay khách đặt hàng. Trời lạnh, anh Kha ở An Dương, sau khi “search” (tìm kiếm) từ khóa “máy sấy”, một loạt trang web bán hàng hiện ra. Cân nhắc giá cả, hình thức, chức năng sử dụng, anh Khoa dừng lại của trang web của Nguyễn Kim, chốt đơn hàng. Hàng được giao đến tận nhà và cửa hàng còn tặng thêm bình đun nước trị giá 200 nghìn đồng, anh Khoa rất phấn khởi. Không chỉ siêu thị Nguyễn Kim, rất nhiều cửa hàng đang khuyến khích bằng nhiều hình thức khuyến mại người mua hàng online (mua hàng trực tuyến) thay vì đến cửa hàng. Việc giao dịch trực tuyến vì thế được khuyến mại nhiều hơn và giá cả tốt hơn do đã giảm thiểu các trung gian bán hàng.

Cư dân của khu Timescity không lạ gì với trang web chợ Times của khu, khi nhiều cư dân trong khu cần mua bán, trao đổi hàng hóa đều có thể “up” lên từ dưa cà mắm muối, các món đặc sản ở quê của từng gia đình. Nhiều chị em nội trợ vì thế có thêm công việc online kiếm thêm thu nhập. Có bạn vì yêu thích công việc làm bánh ngọt, có nhiều khách ruột nên cũng bỏ cả công việc công sở để được làm bánh ở nhà, vừa được làm chủ vừa được thỏa mãn đam mê. Mô hình này cũng được nhân rộng ở rất nhiều khu chung cư đông dân.

Có thể nói, nếu điểm qua các hoạt động sinh hoạt thường ngày của người dân, thấy sự hiện diện của kinh tế số hóa ở khắp nơi từ bữa ăn hằng ngày của các gia đình với các chợ hải sản, chợ quê, đặc sản vùng miền, các nhà hàng, thậm chí là các “đầu bếp” có uy tín và thương hiệu... đến trường học công sở, bệnh viện khi các giáo viên có thể skype dạy học trực tuyến, bệnh viện có thể trả kết quả xét nghiệm qua thư điện tử...

Theo số liệu của công ty nghiên cứu thị trường Nielsen, đến hết năm 2016, mỗi người sử dụng internet đã bỏ ra số tiền trung bình là 160 USD/năm cho thương mại điện tử (TMĐT). Tốc độ tăng thị trường hằng năm của TMĐT Việt Nam đạt tới 22%, tỷ lệ tiếp cận TMĐT lên tới 28%. Có ý kiến cho rằng, thật ra những số liệu trên chưa thống kê được đầy đủ, hiện tỷ lệ dân số tiếp cận Internet của Việt Nam là hơn 50%, trong đó tỷ lệ dân số tiếp cận ở các thành phố lớn cao hơn rất nhiều. Ngoài ra, việc sử dụng smartphone ngày càng phổ biến cũng góp phần giúp TMĐT Việt Nam tăng trưởng mạnh.

Theo báo cáo của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, đã có tới 32% doanh nghiệp thiết lập quan hệ kinh doanh với các đối tác nước ngoài thông qua kênh trực tuyến. Trong khi đó, 11% doanh nghiệp chọn tham gia các sàn TMĐT và hoạt động website. Với sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành TMĐT tại Việt Nam hiện nay, Tổng Thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam Trần Trọng Tuyến nhận định, tốc độ tăng trưởng còn tăng mạnh, có thể lên tới 30 - 50%/năm, quy mô thị trường TMĐT có thể đạt 10 tỷ USD trong 5 năm tới.

Những thách thức đặt ra

Tiềm năng của TMĐT Việt Nam là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, có một thực tế được các chuyên gia chỉ ra là đang có sự không công bằng trong giao dịch trực tuyến qua biên giới giữa nhập khẩu và xuất khẩu với các khách hàng cá nhân. Khách hàng cá nhân mua hàng hóa và dịch vụ trực tuyến từ nước ngoài nhiều hơn so với khách hàng cá nhân nước ngoài mua sản phẩm trực tuyến từ Việt Nam. Người tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt là thế hệ người tiêu dùng trẻ hiện khá ưa chuộng mua hàng qua các website TMĐT của nước ngoài như Amazon, eBay, các trang bán hàng của Mỹ hay châu Âu, các trang bán hàng của các thương hiệu nổi tiếng...

Lý do của hiện tượng này được Hiệp hội Thương mại điện tử chỉ ra là do hàng hóa của nước ngoài phong phú, đa dạng và phù hợp với người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ thành thị; các nhà bán hàng trực tuyến toàn cầu có uy tín cao, chi phí hoàn tất đơn hàng đối với các hợp đồng mua hàng trực tuyến từ nước ngoài thấp hơn... Trong khi đó phần lớn doanh nghiệp Việt, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa đầu tư đúng mức cho hoạt động nghiên cứu tìm hiểu thị hiếu khách hàng nước ngoài để bán hàng trực tiếp, không qua các nhà phân phối trung gian. Uy tín của các nhà bán hàng trực tuyến trong nước cũng không thể sánh được so với nhiều nhà bán hàng trực tuyến toàn cầu. Và một yếu tố khác là chất lượng, mẫu mã sản phẩm trong nước vẫn lép vế so với sản phẩm tương tự của nhiều nước khác.

Một vấn đề cũng đang là thách thức với các nhà bán hàng trực tuyến Việt Nam là cơ sở hạ tầng công nghệ. Giám đốc tiếp thị Lazada Phạm Thông cho biết, dịp cáp quang AAG bị đứt trong hai, ba tuần năm vừa qua, Lazada đã mất tới 30% doanh thu trung bình trong một ngày. Không chỉ Lazada mà nhiều doanh nghiệp TMĐT và cá nhân kinh doanh online cũng chật vật trong thời điểm cáp quang bị đứt. Do đó, ông Thông cho rằng nếu có thể làm cho nền tảng công nghệ truyền thông chắc chắn hơn, ổn định hơn, người dùng dễ tiếp cận hơn thì chắc chắn rào cản cho TMĐT sẽ càng được thu hẹp.

Xuất hiện những lỗ hổng pháp lý

Sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ cùng các phương thức kinh doanh và các ý tưởng sáng tạo mới đã tạo ra những lỗ hổng pháp lý khi nhiều vấn đề và phương thức mới xuất hiện và chưa có tiền lệ trước đây làm cho chính phủ các quốc gia cũng như nhà quản lý kinh tế trở nên lúng túng trong việc giải quyết những xung đột về hoạt động cũng như lợi ích của các chủ thể tham gia trong nền kinh tế. Câu chuyện “cuộc chiến” giữa Grab, Uber và các doanh nghiệp ta-xi truyền thống vẫn còn tiếp diễn mặc dù sự chống chọi của các hãng ta-xi truyền thống ngày càng trở nên yếu ớt trước sự ủng hộ đám đông người tiêu dùng đang “hưởng lợi” về giá cả cạnh tranh hơn và an toàn hơn của các phương thức giao thông mới.

Sự xuất hiện của các đồng tiền số Bitcoin và nhiều loại tiền số khác cho dù không được phần lớn chính phủ các nước chấp nhận là phương tiện thanh toán, và bị cảnh báo về những rủi ro đầu cơ cũng như những tệ nạn rửa tiền, song, cũng buộc ngân hàng trung ương các nước phải chuẩn bị tinh thần ứng phó với những tác động của những đồng tiền ảo này đến thị trường tài chính do lực hút của nó đối với nhóm đầu cơ tạo nên những biến động không nhỏ hay thậm chí là phải xây dựng những kế hoạch, chiến lược để bắt kịp xu thế thời đại trước những dự báo về tương lai của những đồng tiền số được chấp nhận.

Rồi việc xử lý thuế đối với các giao dịch trực tuyến. Đây là những bài toán khó đòi hỏi người quản lý phải nắm được kiến thức về lĩnh vực đó cũng như bảo đảm hài hòa lợi ích của người tiêu dùng. Vì xét cho cùng các phương thức mới tiến đến là giá cả ngày càng hợp lý để phần lớn mọi người có thể tiếp cận được các sản phẩm công nghệ, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Người tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt là thế hệ người tiêu dùng trẻ hiện khá ưa chuộng mua hàng qua các website TMĐT của nước ngoài như Amazon, eBay...

HƯƠNG LAN