Đại sứ & chuyện trái vải, con tôm

Thứ Bảy, 10/02/2018, 08:19:47
 Font Size:     |        Print
 

Gian hàng thực phầm Việt.

Hơn 10 năm đàm phán với vô số cuộc gặp gỡ, thương thảo, vận động ở nhiều cơ quan chức năng thuộc nhiều cấp, để đến một ngày đầu mùa vải cách đây hơn hai năm, lần đầu tiên trái vải thiều tươi Việt Nam có mặt trên đất Australia. Niềm vui sướng của kiều bào, doanh nhân, của cán bộ các cơ quan đại diện Việt Nam tại Australia, trong đó có những người nỗ lực góp sức vào thành công này thật khó có thể diễn tả. Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Australia Lương Thanh Nghị, hiện là Phó Chủ nhiệm Ủy ban người Việt Nam ở nước ngoài bắt đầu câu chuyện về hành trình trái cây Việt có mặt tại Australia như thế.

Đưa vải thiều đi Australia

Thời điểm ông Lương Thanh Nghị nhận trọng trách Đại sứ Việt Nam tại Australia đầu năm 2014, việc đàm phán xuất khẩu trái cây vào Australia đã diễn ra một thời gian rất dài nhưng vẫn chưa đi đến kết quả. Lúc đó cà-phê, tiêu, điều rồi tôm, cá qua chế biến của Việt Nam... đã được người Australia sử dụng rộng rãi. Tuy nhiên, với mặt hàng trái cây, đây là một trong những thị trường khá “khó tính”. Trái cây Việt buộc phải đáp ứng những quy định nghiêm ngặt không chỉ về chất lượng quả, mà còn từ vùng trồng, an toàn vệ sinh thực phẩm, nhãn mác, đóng gói, kiểm dịch sinh học... Dù trái cây của ta đã xuất khẩu đi hàng chục nước và vùng lãnh thổ trên thế giới, thậm chí vào được một số thị trường có tiếng như Mỹ, EU, nhưng “thâm nhập được vào Mỹ, EU không có nghĩa là sẽ vào được Australia”- ông Nghị nói.

Trái cây vào thị trường này cần có một bản đánh giá rủi ro có thể kéo dài trong nhiều năm. Chẳng hạn như trái vải cần có ý kiến của các nhà vườn trồng vải, xem xét việc nhập vải tươi có ảnh hưởng đến sản xuất của họ hay không, hay vệ sinh an toàn thực phẩm thế nào. Về phía ta, trở ngại lớn nhất là khâu kiểm dịch và bảo quản sau thu hoạch năng lực còn rất hạn chế. Trước khi xuất, vải buộc phải được chiếu xạ để tiệt trùng và giữ được tươi lâu, tuy nhiên thời gian đầu chúng ta chỉ có duy nhất một nhà máy chiếu xạ đặt tại TP Hồ Chí Minh.

Được đích thân Thủ tướng giao nhiệm vụ, với ưu tiên dành cho việc xúc tiến xuất khẩu trái cây, nguyên Đại sứ Lương Thanh Nghị đã nhiều lần trao đổi với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Công thương và Thương vụ Việt Nam tại Australia, gặp gỡ các cơ quan chức năng và ba lần gặp Bộ trưởng Nông nghiệp nước bạn cùng tháo gỡ vướng mắc để sớm đạt được thỏa thuận. Đàm phán được tiến hành ở nhiều cấp, thậm chí đưa vào nội dung trao đổi của lãnh đạo cấp cao. Ông nhớ một kỷ niệm vui. Năm 2015, nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sang thăm chính thức Australia cũng đề nghị cho trái cây Việt Nam được xuất khẩu sang thị trường này và đùa “đích thân Thủ tướng cũng phải đi tiếp thị cho trái cây Việt”. Bộ Nông nghiệp hai nước gặp gỡ bàn bạc nhiều lần. Cơ quan thương vụ Việt Nam tại Australia tích cực tìm hiểu thị trường, vận động Hiệp hội trái cây Australia, tiếp xúc với các đầu mối xuất nhập khẩu để chuẩn bị sẵn sàng.

Trước vụ vải thiều năm 2015, tin vui vỡ òa: Bộ Nông nghiệp Australia đã có văn bản chính thức cho phép nhập khẩu vải thiều tươi từ Việt Nam. Chỉ sau vài tuần, những trái vải Lục Ngạn, Thanh Hà đầu tiên đã có mặt ở hai thành phố lớn Sydney và Melbourne trong niềm hân hoan của mọi người... Phấn khởi nhất là bà con vùng vải. Vải ban đầu bán được giá rất cao khoảng 22 AUD/kg rồi giảm xuống 14 - 15 AUD/kg, cạnh tranh với vải Thái-lan và Trung Quốc, vẫn gấp cả chục lần giá bán trong nước - ông Nghị hồ hởi. Nhờ xuất khẩu, giá vải trong nước tăng rõ rệt. Cú hích này cũng tạo động lực cho bà con học cách làm ăn chuyên nghiệp theo quy chuẩn quốc tế đến từng khâu. Vẫn còn đó những lo âu, bởi bảo quản và kiểm dịch kém ảnh hưởng đến chất lượng quả, ảnh hưởng trực tiếp tới đầu ra và uy tín của thương hiệu Việt... Nhưng đó lại là cả một câu chuyện dài khác.
Sau vải thiều, trái xoài qua bảy năm đàm phán cũng đã có mặt trên đất bạn. Và mới đây, thanh long Việt Nam cũng đã lên đường đi Australia. Với những bài học quý báu từ trái vải, những vụ đàm phán sau này ngày càng được rút ngắn và thuận lợi hơn, mở đường cho những chanh leo, vú sữa, nhãn, chôm chôm... có thể xuất ngoại trong thời gian tới.

Thị trường xuất khẩu thủy sản cũng có tiềm năng rất lớn khi tôm, cá... Việt qua chế biến đã là món ăn phổ biến của người dân Australia. Từ năm ngoái, đàm phán xuất khẩu tôm tươi nguyên con cũng bắt đầu được khởi động, tuy chưa đạt được thỏa thuận nhưng cũng có tín hiệu tích cực khi đã có những doanh nghiệp lớn quyết liệt đầu tư công nghệ nuôi tôm tiên tiến, có khả năng đáp ứng được yêu cầu phía bạn.

Góc Việt Nam trong siêu thị Coles

Chuyện đại sứ cùng các cơ quan đại diện Việt Nam tại Australia quảng bá trái cây, kêu gọi bà con người Việt dùng hàng Việt sớm trở thành thói quen. Mỗi lần vải tươi cập bến, ông Lương Thanh Nghị lại lên facebook thông báo thời gian, địa điểm để bà con đến mua, cũng kiểu như ở nước mình “giải cứu dưa hấu” vậy, nhưng rất vui. Trên fanpage của Đại sứ quán, trên website của Thương vụ Việt Nam cũng thường xuyên cập nhật thông tin mới nhất về trái cây. Đại sứ quán cùng Thương vụ Việt Nam, Hội doanh nhân Việt Nam ở Australia phối hợp tổ chức Ngày vải thiều để đông đảo kiều bào cũng như người nước ngoài đến tham quan, thưởng thức. Bộ truyền thông gồm các video clip, tờ rơi, sách... được thiết kế kịp thời nhằm giới thiệu, hướng dẫn cách chế biến vải trong đồ ăn thức uống hằng ngày, không chỉ hướng đến cộng đồng 300 nghìn kiều bào hay hơn 30 nghìn du học sinh Việt Nam mà còn cộng đồng người châu Á cũng như bản địa ưa chuộng trái cây xứ lạ.

Một kỷ niệm khó quên khi đàm phán xuất khẩu vải đang đình trệ: Năm 2014, khi Việt Nam quyết định ngừng nhập hoa quả Australia do dịch đốm trắng, ông gặp Bộ trưởng Nông nghiệp Australia. “Ông ta hỏi tôi đánh giá thế nào về việc Việt Nam ngừng nhập các mặt hàng rau quả của Australia? Tôi nói: Đây là quyết định rất khó khăn bởi người tiêu dùng nước tôi luôn mong muốn thưởng thức các loại quả ngon Australia. Nhưng quả nhiễm bệnh nhập vào nước tôi có thể ảnh hưởng tới cuộc sống của hàng chục triệu người. Ông bộ trưởng ngồi thừ ra một lúc. Nhân đó, tôi tiếp tục: Tôi đã đi nhiều bang ở Australia, người dân cũng mong muốn được ăn trái cây Việt Nam nhưng nhiều năm qua vẫn chưa tiếp cận được, như thế là bất bình đẳng thương mại”. Phải biết lúc đó nước bạn vừa thay đổi nội các khiến đàm phán đình trệ. Tân bộ trưởng hứa sẽ cho kiểm tra lại quá trình đánh giá và đẩy nhanh tiến độ. Việc đàm phán được khơi thông.

Một lần khác, nguyên Đại sứ Lương Thanh Nghị đi thăm chính thức bang Victoria. Ông gặp gỡ người phụ trách tập đoàn Coles - chuỗi siêu thị lớn hàng đầu ở Australia với hàng trăm siêu thị lớn, nhỏ trải khắp các bang. Ông ta cho biết, hiện siêu thị nhập khá nhiều hàng Việt Nam về thông qua nước thứ ba, bởi quy mô siêu thị rất lớn, nguồn cung phải luôn ổn định và chất lượng bảo đảm. Hơn một tiếng đồng hồ sau đó, nguyên đại sứ nói chuyện về sản vật Việt Nam, về lợi ích nhập hàng trực tiếp từ đầu mối tin cậy trong nước. Sau cuộc gặp gỡ và email đi lại thuyết phục nhiều lần, cuối cùng ông ta hứa sẽ giúp quảng bá sản phẩm Việt trong siêu thị. Ít lâu sau, khi đến siêu thị Coles, mọi người đều có thể thấy trong quầy hàng thực phẩm luôn có một góc xinh xắn mang tên “Vietnamese” với các nông sản, gia vị, đồ ăn thuần Việt... Đây là điều vô cùng hiếm hoi, bởi Australia rất đa dạng văn hóa, chủng tộc, cộng đồng người Việt cũng chẳng lớn nhất ở đây.

Trong lúc nhiều thực phẩm Việt nhập qua nước thứ ba đã đánh mất thương hiệu của mình, trở thành hàng Thái-lan, Trung Quốc,... chỉ một góc “made in Vietnam” nho nhỏ, nhưng có chỗ đứng đĩnh đạc tại một trong những nhà bán lẻ uy tín hàng đầu trên nước bạn. Trong ông trào dâng niềm tự hào, bởi sản phẩm Việt thật sự cạnh tranh và khẳng định được vị trí của mình trên thị trường bằng chất lượng, bằng giá, bằng thương hiệu..., từng bước tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngoại giao phục vụ phát triển đất nước, là thế.

Chỉ một góc “made in Vietnam” nho nhỏ, nhưng có chỗ đứng đĩnh đạc tại một trong những nhà bán lẻ uy tín hàng đầu trên nước bạn.

Vải thiều Việt trong siêu thị Australia.

HÀ AN

Chia sẻ