45 năm chiến thắng Hà Nội - Ðiện Biên Phủ trên không

Ngoan cường, mưu trí, sáng tạo bảo vệ Thủ đô

Thứ Sáu, 29/12/2017, 01:06:41
 Font Size:     |        Print
 

Thành phố Hà Nội hôm nay. Ảnh: TRẦN LONG

Thắng lợi trong trận Ðiện Biên Phủ trên không cho thấy đường lối chiến tranh nhân dân của Ðảng là đúng đắn, sáng tạo, độc lập, tự chủ, bảo vệ được miền bắc và Hà Nội, trái tim của cả nước. Trong 12 ngày đêm cuối năm 1972, không quân Mỹ đã phải chịu đòn đau. Có được chiến công đó chính là nhờ lưới lửa phòng không nhân dân rộng khắp, nhiều tầng, nhiều nấc, kết hợp cả vũ khí, khí tài hiện đại với vũ khí bộ binh của các lực lượng vũ trang, nòng cốt là bộ đội phòng không, không quân.

Việc đánh thắng máy bay B-52 là kết quả quá trình nghiên cứu, tìm hiểu và chuẩn bị công phu của các lực lượng vũ trang trên địa bàn Thủ đô. Bộ đội Phòng không - Không quân đã dày công nghiên cứu về tính năng, tác dụng quy luật hoạt động của không quân Mỹ và của máy bay B-52 trên chiến trường Việt Nam. Từ tháng 6-1965 đến trước tháng 12-1975, Quân ủy trung ương và Bộ Tổng Tư lệnh chỉ thị cho Quân chủng Phòng không - Không quân nghiên cứu cách đánh B-52. Một số đơn vị tên lửa bảo vệ Hà Nội được điều động vào hỏa tuyến để nghiên cứu trên thực tế thủ đoạn đánh giá, quy luật hoạt động của B-52 và kinh nghiệm phát hiện, đối phó với hệ thống gây nhiễu của B-52.

Mạng lưới phòng không nhân dân trên địa bàn được củng cố và tăng cường. Ngày 21-6-1972, chấp hành Nghị quyết của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Bộ Quốc phòng, Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã ra nghị quyết về công tác quân sự địa phương, tập trung vào diễn tập động viên thời chiến; xây dựng các đại đội dân quân tự vệ tập trung, thành lập các đơn vị pháo cao xạ 100 mm ở mỗi khu phố nối thành. Sư đoàn phòng không 361 bảo vệ Thủ đô có ba trung đoàn tên lửa, sáu trung đoàn pháo cao xạ, được bổ sung một số đơn vị pháo cao xạ 57mm. Bốn đại đội pháo cao xạ 100mm gồm 20 khẩu, của tự vệ bốn khu phố Hoàn Kiếm, Ba Ðình, Ðống Ða, Hai Bà Trưng được bố trí ở khu vực tiếp giáp giữa nội thành với ngoại thành và đặt dưới sự chỉ huy tác chiến chung của Sư đoàn 361. Mạng lưới phòng không tầm trung và tầm thấp của quân và dân Thủ đô được tổ chức rộng khắp với 346 đơn vị dân quân tự vệ, với 1.428 khẩu cao xạ và súng máy phòng không, trong đó có 32 khẩu 100mm, 16 khẩu 85mm và 61 khẩu 37mm.

Thắng lợi trong trận Ðiện Biên Phủ trên không còn là kết quả tổng hợp của nhiều nhân tố, trong đó, việc làm chủ vũ khí kỹ thuật, trí thông minh sáng tạo, lòng dũng cảm của bộ đội ra-đa, tên lửa, phòng không, không quân đóng vai trò cực kỳ quan trọng, là đỉnh cao của nghệ thuật tác chiến phòng không trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Ðể có được cách đánh B-52 hiệu quả, bộ đội ra-đa, tên lửa đã trải qua một quá trình tìm tòi, nghiên cứu rất công phu và chịu nhiều hy sinh, tổn thất. Ðây là điều tất yếu bởi vũ khí trang bị, hỏa lực và trình độ kỹ thuật quân sự của Mỹ lớn hơn Việt Nam nhiều lần. Mỹ đã áp dụng tất cả các thành tựu khoa học kỹ thuật tiên tiến nhất vào lĩnh vực quân sự, đã sử dụng chiến tranh công nghệ cao - chiến tranh điện tử nhằm vô hiệu hóa hệ thống ra-đa; sử dụng tên lửa tự dẫn Sơ-rai (Shrike) không đối đất để phá hủy các xe chỉ huy tên lửa của ta. Trên cơ sở cải tiến bộ khí tài, bộ đội ra-đa, tên lửa vừa chiến đấu vừa rút kinh nghiệm, xây dựng được cách đánh B-52 phù hợp với điều kiện vũ khí trang bị, tìm ra hạn chế, sơ hở của chiến tranh điện tử và của máy bay B-52 để huấn luyện chiến đấu. Cuốn sách "Cách đánh B-52 của bộ đội tên lửa" (còn gọi là cẩm nang bìa đỏ) được hoàn thành vào cuối tháng 12-1972, đã tập hợp kinh nghiệm chiến đấu, trí tuệ của một tập thể cán bộ, sĩ quan điều khiển tên lửa. Bộ Tham mưu Quân chủng Phòng không - Không quân đã thành lập một đội cán bộ đi đến các đơn vị tên lửa ở Thanh Hóa, Nghệ An, Hải Phòng, Hà Nội, dựa vào cuốn sách, hướng dẫn cụ thể cho sĩ quan, chiến sĩ cách phát hiện mục tiêu và bắn B-52.

Trong chiến dịch phòng không này, các lực lượng bảo vệ Thủ đô đã chiến đấu ngoan cường, mưu trí, sáng tạo, giành được thắng lợi lớn, bắn rơi nhiều pháo đài bay B-52. Ngay trong đêm đầu tiên, bộ đội tên lửa đã bắn hạ ba chiếc B-52, có hai chiếc rơi tại chỗ, bằng các phương pháp bắn khác nhau. Kết quả đạt được đã cổ vũ, động viên rất lớn tinh thần chiến đấu của quân dân miền bắc và Thủ đô Hà Nội, nhất là đối với bộ đội tên lửa, phòng không. Khả năng bắn rơi B-52 đã trở thành hiện thực, giải tỏa hoàn toàn băn khoăn là không thể bắn được B-52. Trong điều kiện thiếu đạn, bộ đội tên lửa đã nêu quyết tâm bắn một quả hạ một chiếc B-52 thay vì theo lý thuyết phải bắn tới ba quả. Quyết tâm này dựa trên ba yếu tố: Khí tài tốt; kíp trắc thủ đã có kinh nghiệm chọn dải nhiễu của một chiếc trong tốp máy bay B-52, sĩ quan điều khiển đã có kinh nghiệm và thao tác thuần thục; kiên quyết đánh gần để phát hiện chính xác mục tiêu.

Phối hợp với bộ đội ra-đa, tên lửa, các lực lượng pháo cao xạ, không quân và dân quân tự vệ cũng lập công. Trong quá trình chuẩn bị đối phó với cuộc tập kích đường không của Mỹ, Bộ Tổng tham mưu đã xác định và thông báo nhiệm vụ chủ yếu cho các lực lượng: Bộ đội tên lửa là lực lượng nòng cốt đánh B-52; không quân tiêm kích là lực lượng tiến công phá vỡ, gây rối loạn đội hình máy bay địch, đồng thời tham gia công kích B-52; pháo cao xạ là lực lượng chính bắn máy bay tiêm kích, cường kích. Kết quả là bộ đội không quân đã bắn rơi hai chiếc B-52; bộ đội pháo phòng không cũng đã bắn rơi hai chiếc nữa. Dân quân tự vệ Thủ đô bắn rơi máy bay F.111A.

Trước sức tàn phá của bom đạn, quân dân miền bắc nói chung, Thủ đô Hà Nội nói riêng đã đứng vững. Mưu toan của Mỹ dùng bom đạn tàn bạo để khuất phục tinh thần, ý chí chiến đấu của quân đội và nhân dân Việt Nam thất bại. Mỹ buộc phải ký Hiệp định Pa-ri về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam chỉ không đầy một tháng sau khi chấm dứt ném bom. Thắng lợi của Chiến dịch phòng không bảo vệ Hà Nội đã cổ vũ, động viên toàn Ðảng, toàn dân, toàn quân trên cả hai miền nam - bắc xốc tới, "đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào", giải phóng hoàn toàn miền nam, thu non sông về một mối.

PGS, TS NGUYỄN MẠNH HÀ

Nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Ðảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Chia sẻ