Lúa gạo tăng giá, nông dân vẫn chưa được lợi

Thứ Bảy, 04/11/2017, 10:41:53
 Font Size:     |        Print
 

Nông dân Hậu Giang bán lúa cho thương lái tại ruộng để trả nợ tiền vật tư nông nghiệp.

NDĐT – Hiện nay, giá lúa gạo nguyên liệu tại các tỉnh, thành vùng đồng bằng sông Cửu Long tăng từ 300-800 đồng/kg so với hơn tháng trước, do các doanh nghiệp có nhiều đơn hàng xuất khẩu lớn, giá xuất khẩu tăng từ 5-7 USD/tấn nên đẩy mạnh thu mua, trong khi diện tích, sản lượng lúa vụ hè thu, thu đông đều giảm vì ảnh hưởng của đợt hạn mặn năm 2016 và thời tiết bất thường năm nay. Tuy giá lúa tăng cao nhưng nông dân không còn lúa để bán vì phần lớn bán tại ruộng khi thu hoạch nên nông dân chưa hưởng lợi nhiều từ giá lúa tăng.

Lúa thu đông giá cao

Tại TP Cần Thơ, nông dân thu hoạch lúa thu đông bán được giá cao hơn từ 300-500 đồng/kg so với vụ trước. Nông dân huyện Cờ Đỏ bán lúa tươi IR 50404 tại ruộng với giá 5.200-5.300 đồng/kg, lúa tươi hạt dài từ 5.300 – 5.600 đồng/kg. Vụ này, TP Cần Thơ gieo sạ hơn 70.000 ha lúa thu đông, hiện đã thu hoạch hơn 90% diện tích, năng suất đạt khá cao từ 6-6,7 tấn/ha, với giá này nông dân lãi hơn 20 triệu đồng/ha.

Hiện nông dân An Giang đang thu hoạch lúa thu đông bán giá cao hơn so với vụ trước. Anh Nguyễn Văn Liêm, ở xã Mỹ Hội Đông, huyện Chợ Mới phấn khởi nói: “Lúa thu đông thu hoạch đến đâu, thương lái mua hết đến đó. Hiện các giống lúa hạt dài (giống OM) giá bán tại ruộng dao động từ 5.500-5.800 đồng/kg, tăng hơn 500 đồng/kg so với vụ trước. Giá lúa cao nông dân phấn khởi có thêm thu nhập để đầu tư gieo sạ vụ đông xuân tới”.

Gần một tháng qua, giá lúa tại Kiên Giang đã tăng từ 500-800 đồng/kg so với đầu vụ, nhưng người nông dân lại không mấy phấn khởi khi hầu hết diện tích đã thu hoạch bán lúa xong, hoặc do tình trạng thất mùa, nên thu nhập của người dân không tăng so với năm trước. Tuy vậy, những hộ trồng lúa Nhật đều có lãi cao nhờ được bao tiêu sản phẩm. Hiện nhiều doanh nghiệp đang tìm mua giống lúa Nhật ĐS1 ngay khi thu hoạch với giá từ 5.800-6.400 đồng/kg. Với giá này, lợi nhuận của nông dân sản xuất giống lúa Nhật ĐS1 từ 25-30 triệu đồng/ha, trong khi giống lúa OM2517 bán giá 5.200 đồng/kg chỉ đạt mức lợi nhuận 12-15 triệu đồng/ha.

Chị Phan Thị Thanh, trú tại ấp Bình Hóa, xã Hòa Giang, huyện Hòn Đất cho biết: “Đây là năm thứ hai gia đình tôi trồng giống lúa Nhật ĐS1 theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, với giá cam kết thu mua 5.600 đồng/kg. Với mức giá này sau khi trừ các chi phí đầu tư sản xuất, gia đình lãi khoảng 25 triệu đồng/ha. Gia đình tôi sẽ tiếp tục sản xuất giống lúa này trong những vụ tiếp theo và cố gắng duy trì hợp đồng bao tiêu với doanh nghiệp”.

Theo Sở NN&PTNT tỉnh Kiên Giang, vụ hè thu năm nay diện tích gieo sạ toàn tỉnh hơn 287.600 ha, thấp hơn cùng kỳ năm trước và chỉ đạt 97,5% kế hoạch. Đến nay, nông dân đã thu hoạch dứt điểm, năng suất ước đạt 5,5 tấn/ha. Tương tự vụ thu đông kế hoạch gieo sạ cũng chỉ đạt 95,6%, với hơn 86.000 ha. Vụ lúa này đã thu hoạch hơn 60% diện tích, năng suất khoảng 5,25 tấn/ha. Tổng sản lượng của hai vụ lúa hai vụ này chỉ đạt hơn hai triệu tấn, thấp hơn kế hoạch. Như vậy, tổng sản lượng lúa của Kiên Giang năm 2017 chỉ đạt hơn bốn triệu tấn, hụt so với kế hoạch gần 500 nghìn tấn.

Vừa đi khảo sát thị trường Trung Quốc, ông Lâm Thành Kiệt, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nông sản Vinacam ở phường Thới Thuận, quận Thốt Nốt, TP Cần Thơ thông tin: Theo dự báo năm tới, nước này có thể xảy ra hạn hán kéo dài, nên nhu cầu nhập khẩu khoảng năm triệu tấn gạo. Đây là thị trường khá lý tưởng cho xuất khẩu gạo của Việt Nam. Tuy nhiên, cũng cần thận trọng, bởi thị trường nước này thường có sự thay đổi về cơ chế. Chẳng hạn như trước đây họ nhập khẩu nếp không cần quota, khi họ “đóng cửa” tức thì giá trong nước chúng ta sẽ giảm. Điều minh chứng rõ nhất là những năm trước, họ áp thuế nhập khẩu 14%, nhưng hiện nay giảm còn 5%, nên giá lúa trong nước chúng ta tăng vọt…

Doanh nghiệp TP Cần Thơ xuất khẩu gạo sang Trung Quốc.

Nông dân vẫn chưa được lợi

Giá lúa tăng, nông dân còn lúa khá phấn khởi nhưng thương lái và doanh nghiệp phải vất vả thu gom lúa nguyên liệu do nguồn cung hạn chế. Hiện, tại TP Cần Thơ, lúa trong dân không còn nhiều, các thương lái phải sang các tỉnh như Kiên Giang, An Giang thu mua xay sát bán cho các doanh nghiệp xuất khẩu, giá lúa gạo vì thế cũng tăng theo. Hiện doanh nghiệp, thương lái muốn mua đạt sản lượng lúa gạo theo yêu cầu phải thông qua “cò” đặt cọc trước cho nông dân nửa tháng mới mua được lúa.

Thương lái thu mua lúa tại huyện Giồng Riềng, Kiên Giang.

Bà Nguyễn Thị Kiều, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT TP Cần Thơ cho biết: Giá lúa hiện nay đang tăng cao do cuối vụ, trong khi người dân quen bán lúa tươi tại ruộng khi thu hoạch để chi trả tiền vật tự nông nghiệp mà ít có điều kiện dự trữ trong nhà, khi giá lúa tăng càng không có lúa để đáp ứng cho thị trường. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp năm nay có nhiều hợp đồng xuất khẩu gạo theo đường chính ngạch sang thị trường Trung Quốc và một số thị trường khó tính. Riêng doanh nghiệp xuất khẩu gạo ở Cần Thơ có nhiều hợp đồng đặt hàng xuất khẩu sang các thị trường mới như Bangladesh, Philippines ngày càng nhiều hơn, giá bán có chiều hướng tăng cao so với các năm trước.

Hiện nay, không riêng gì Hậu Giang, các tỉnh khác trong vùng đang bị “cò lúa” thao túng. Tình trạng “cò” lấy thương hiệu của công ty đi ký kết bao tiêu với nông dân xuất hiện khi giá lúa tăng như hiện nay. Ông Trương Thành Huy, Giám đốc HTX Bắc Xà No, ở xã Vị Thanh, huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang, cho biết: Trong vụ lúa Đông xuân 2017-2018, HTX có ký hợp đồng bao tiêu 100 ha với một công ty và nhận tiền hỗ trợ giống (đặt cọc) 300 nghìn đồng/công, nhưng “cò” bên ngoài đặt cọc tới 500 nghìn đồng/công, nhiều hộ đã theo “cò”, nên HTX chỉ ký hợp đồng bao tiêu với công ty được 80 ha.

Theo Giám đốc Sở NN&PTNT Hậu Giang Nguyễn Văn Đồng, chủ trương của Nhà nước là khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư vào cánh đồng lớn. Tùy thuộc vào điều kiện năng lực vẫn khuyến khích hợp tác với quy mô nhỏ, nhưng đều phải được thực hiện bằng hợp đồng có thông qua UBND xã ký xác nhận. Lâu nay, nền sản xuất của chúng ta vẫn rất cần hệ thống thương lái, nhưng nếu biến tướng thành “cò lúa” có tính chất gian thương là không thể chấp nhận được. Tới đây, Sở sẽ phối hợp với các ngành liên quan tiến hành kiểm tra và kiên quyết xử lý triệt để tình trạng “cò lúa”. Hơn ai hết, nông dân cũng cần cảnh giác, vì chuyện “cò lúa” bỏ tiền đặt cọc khi giá lúa giảm cũng đã từng xảy ra.

Ông Nguyễn Văn Đồng cho rằng, để nâng cao thu nhập của người nông dân làm ra hạt lúa, cần xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam. Muốn vậy, phải sản xuất với sản lượng lớn, chất lượng cao, giá thành thấp. Thực hiện điều này, thời gian qua, Chính phủ có nhiều cơ chế chính sách, như Quyết định của Thủ tướng Chính phủ số 62/2013/QĐ-TTg về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản, xây dựng cánh đồng lớn; Quyết định số 445/QĐ-TTg về phê duyệt đề án thí điểm hoàn thiện, nhân rộng mô hình hợp tác xã kiểu mới vùng ĐBSCL giai đoạn 2016-2020, dự án chuyển đổi nông nghiệp bền vững VnSat… Vấn đề hiện nay là làm sao hình thành mối liên kết bền vững theo hướng dung hòa lợi ích giữa nông dân và doanh nghiệp.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), đến 30-9-2017, Việt Nam xuất khẩu hơn 4,38 triệu tấn gạo, đạt giá trị hơn 1,9 tỳ USD. Những tháng cuối năm tình hình xuất khẩu gạo khả quan hơn do nhiều doanh nghiệp nhận được nhiều đơn hàng mới, giá có chiều hướng tăng. Như vậy, năm 2017, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt từ 5,6-5,8 triệu tấn, tăng khoảng nửa triệu tấn so với kế hoạch đầu năm. Thời gian tới, thị trường lúa gạo sẽ sôi động, giá lúa sẽ tiếp tục tăng đến hết năm 2017.

THANH TÂM - VIỆT TIẾN - PHÙNG DŨNG

Chia sẻ