Điểm sáng cà phê chế biến

Thứ Hai, 03/12/2018, 06:25:03

NDĐT - Giá xuất khẩu (XK) cà phê liên tục sụt giảm từ đầu năm đến nay khiến lượng XK cà phê mặc dù tăng mạnh nhưng kim ngạch không tăng cao như dự báo. Tuy nhiên, dòng sản phẩm chế biến chính là điểm sáng của ngành cà phê khi vẫn giữ mức tăng trưởng cao.

Điểm sáng cà phê chế biến

Xuất khẩu cà phê tăng 21,3% về khối lượng trong 10 tháng đầu năm.

Xuất khẩu cà phê chế biến tăng nhanh
Ông Lương Văn Tự - Chủ tịch Hiệp hội Cà phê Ca cao Việt Nam cho biết, giá cà phê thế giới đang xuống mức thấp nhất trong nhiều năm qua (cà phê Arabica thấp nhất trong 12 năm, cà phê Robusta thấp nhất trong năm năm gần đây), gây ảnh hưởng lớn đến kim ngạch XK cà phê nước ta. Mới đây, Tổ chức Cà phê Thế giới đã phải họp lại nhằm đánh giá nguyên nhân và tìm hướng khắc phục tình trạng giảm giá mạnh mặt hàng này. Giá cà phê ở mức thấp đã khiến dù lượng cà phê XK của nước ta tăng đến hơn 20% nhưng kim ngạch XK sản phẩm này sau 10 tháng chỉ tăng tương đương với cùng kỳ năm ngoái.

Thống kê của Bộ Công thương cho thấy, kim ngạch XK cà phê tháng 10 năm 2018 ước đạt 126 nghìn tấn với giá trị đạt 224 triệu USD, đưa khối lượng XK cà phê 10 tháng đầu năm 2018 ước đạt 1,57 triệu tấn và 2,98 tỷ USD, tăng 21,3% về khối lượng và tăng 0,9% về giá trị so với cùng kỳ năm 2017. Đáng chú ý, kim ngạch XK cà phê duy trì được ổn định là do ta đã tăng lượng XK cà phê rang xay và cà phê hòa tan thay vì cà phê nhân, cà phê thô như trước đây. Điều này cho thấy chủ trương đẩy mạnh XK cà phê chế biến đang đi đúng hướng.

Cụ thể, với nhóm sản phẩm cà phê hòa tan, lượng XK trong niên vụ 2016/2017 tăng gấp ba lần so với niên vụ 2015/2016, với 1,97 triệu bao. XK cà phê hòa tan của Việt Nam trong niên vụ 2017/2018 tăng thêm 100 nghìn bao so với niên vụ trước, đạt 2,1 triệu bao, tương đương với 120 nghìn tấn. Hiện cà phê hòa tan của Việt Nam đã có mặt tại 70 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Cả nước có 20 nhà máy chế biến cà phê hòa tan nguyên chất, cà phê hòa tan phối trộn, với tổng công suất 75.280 tấn sản phẩm/năm. Ngoài ra, còn hàng trăm cơ sở chế biến cà phê hòa tan, cà phê phối trộn quy mô nhỏ, với tổng công suất khoảng 70 nghìn tấn. “Phần lớn sản lượng cà phê hòa tan được XK ra nước ngoài. Nhiều sản phẩm được thị trường thế giới ưa chuộng và bán trong hệ thống Walmart tại Chile, Brazil, Mexico và Trung Quốc. Tiềm năng XK mặt hàng này của Việt Nam là rất lớn nhờ sở hữu nguồn nguyên liệu dồi dào” – ông Lương Văn Tự thông tin.

Riêng ở thị trường trong nước, sản phẩm cà phê hòa tan cũng đang giữ vai trò chủ đạo. Hiện Vinacafe, Trung Nguyên và Nestlé đang là những doanh nghiệp chiếm giữ thị phần cà phê hòa tan lớn nhất. Cuối năm nay, Công ty Cà phê Tín Nghĩa sẽ đưa thêm một dây chuyền sản xuất cà phê hòa tan công suất 10 nghìn tấn/năm vào hoạt động tại Đồng Nai, nâng năng lực chế biến cà phê hòa tan nước ta lên cao hơn nữa.

Về thị trường, ngoài các thị trường truyền thống, Trung Quốc đang nổi lên là một trong những thị trường nhập khẩu ngày càng nhiều cà phê của Việt Nam, kể cả cà phê nhân và cà phê hòa tan. Với mức tăng trưởng tiêu dùng mặt hàng cà phê lên đến 5%/năm, lại có vị trí gần gũi, đây là thị trường tiềm năng cho cà phê Việt. Việc tăng lượng XK, chủng loại sản phẩm XK và thị trường XK đã giúp kim ngạch XK mặt hàng này duy trì ổn định, dù giá giảm sâu.

“Mặc dù ta đang giữ vị trí là nước XK cà phê lớn thứ hai trên thế giới nhưng nhiều ý kiến cho rằng nghịch lý là ta vẫn xuất thô và phải nhập khẩu sản phẩm chế biến vào thị trường nội địa để phục vụ tiêu dùng. Tuy nhiên, điều này không hoàn toàn chính xác”, ông Lương Văn Tự khẳng định. Đồng thời lý giải, hiện nay, cà phê nước ta chủ yếu là Robusta, nhiều vị đắng và ít hương thơm. Do đó, để có được sản phẩm cà phê vừa thơm, lại có vị đắng vừa phải, doanh nghiệp buộc phải nhập khẩu cà phê Arabica về, trộn với cà phê Robusta với tỷ lệ 30 - 70 để có được sản phẩm cà phê đạt chuẩn.

Năm 2018, xuất khẩu cà phê có thể đạt 3,5 tỷ USD
Với sự chuyển động như vậy, dự kiến, trong năm nay, dù còn gặp nhiều khó khăn về giá nhưng kim ngạch XK của toàn ngành cà phê có thể đạt khoảng 3,5 tỷ USD.
Ông Lương Văn Tự cũng khẳng định, sản xuất cà phê Việt Nam đã có sự phát triển nhanh chóng và vượt bậc thời gian qua. Đây cũng là một trong những ngành hàng mang lại giá trị cao nhất cho nông sản với kim ngạch XK chiếm khoảng 10% tổng kim ngạch XK nông lâm thủy sản cả nước. Đặc biệt, khác với nhiều loại nông sản khác khó xây dựng thương hiệu, hiện Việt Nam có nhiều thương hiệu cà phê đã được người tiêu dùng thế giới biết đến như Vinacafe, Trung Nguyên… Chưa kể, ngày càng nhiều doanh nghiệp cà phê trẻ được thành lập để đón đầu những ưu đãi từ các Hiệp định thương mại tự do ta đã ký kết. Những doanh nghiệp này có thế mạnh là đón đầu tốt các xu hướng thương mại hiện đại, tận dụng hiệu quả phương pháp bán hàng qua thương mại điện tử.

Đặc biệt, các doanh nghiệp cà phê còn chú trọng phối hợp người nông dân để hình thành các vùng cà phê chuyên canh, thúc đẩy phát triển bền vững. Theo đại diện Công ty Nestlé, 5 năm qua, tại khu vực trồng cà phê trọng điểm như Đác Lắc, Đác Nông, Gia Lai, Lâm Đồng, Kon Tum, đội ngũ chuyên gia nông nghiệp của Nestlé Việt Nam triển khai hỗ trợ nông dân thông qua mô hình tái canh tái canh cà phê.

Tính đến hết tháng 8/2018, tổng số cây Nestlé hỗ trợ cho bà con nông dân trong chương trình tái canh lên đến trên 27 triệu cây. Bên cạnh đó, Nestlé còn hỗ trợ nông dân tiếp cận với bộ tiêu chuẩn quốc tế 4C, giúp người nông dân cải tiến chất lượng nông sản trong khi giảm chi phí đầu vào, có thói quen thực hành nông nghiệp tốt, giảm thiểu tác động đến môi trường và các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe. Ngoài ra, giúp người nông dân cải thiện năng lực sản xuất, lên kế hoạch và năng lực đàm phán.

Sau nhiều năm triển khai, lợi ích kinh tế xã hội mà chương trình thu được là giúp tiết kiệm 40% lượng nước dùng trong sản xuất, giảm 20% lượng hóa chất tiêu thụ và năng suất cà phê tăng 30%; Thông qua việc cải thiện năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm, với thị trường thu mua vận hành theo cơ chế thị trường, người nông dân bán được cà phê với giá tốt hơn, nguồn cung ổn định hơn. Từ đó góp phần giúp tăng trưởng bền vững XK cà phê.

HÀ ANH