Góc nhìn

Kích cầu hiệu quả và thận trọng

Thứ Hai, 19/06/2017, 04:46:47
 Font Size:     |        Print

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế 6,7% năm 2017 đối mặt với thách thức to lớn khi tốc độ tăng GDP quý I-2017 chỉ đạt 5,1% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng thấp hơn hẳn so với quý I của hai năm gần đây và chỉ cao hơn so với cùng kỳ giai đoạn 2012-2014.

Với mức tăng trưởng này, để đạt mục tiêu nêu trên thì ba quý còn lại phải tăng trưởng tới 7,1% - con số chưa từng đạt được kể từ năm 2011 đến nay. Bên cạnh đó, tăng trưởng kinh tế cần thúc đẩy cao hơn song vẫn phải duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Chính vì vậy, để giải được bài toán tăng trưởng kinh tế năm 2017 là không hề dễ dàng.

Muốn tăng trưởng kinh tế cao trong ngắn hạn như kịch bản của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH và ĐT) với GDP quý II-2017 tăng 6,26%, quý III tăng 7,29% và quý IV tăng tới 7,49% thì công cụ chủ yếu là kích thích tổng cầu nhưng phải bảo đảm không gây ra bất ổn kinh tế vĩ mô, đồng thời không cản trở tiến trình cơ cấu lại tổng thể nền kinh tế.

Kích thích tổng cầu nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn thông qua tăng đầu tư, đặc biệt tăng mạnh đầu tư Nhà nước là đơn giản và đúng lý thuyết kinh tế nhất. Tuy nhiên, nguồn lực đầu tư từ Nhà nước đang rất hạn hẹp, trong đó nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước (NSNN) khó tăng do giới hạn thâm hụt NSNN và tiết kiệm chi thường xuyên rất hạn chế, còn nguồn vốn đầu tư từ vay nợ cũng bị giới hạn bởi trần nợ công.

Trong bối cảnh đó, việc tăng quy mô đầu tư công, kể cả đầu tư khởi động một số dự án lớn như đề xuất của Bộ KH-ĐT gần như bất khả thi. Bên cạnh đó, nếu không cân nhắc thận trọng thì chương trình cơ cấu lại đầu tư công theo Nghị quyết T.Ư 3 (khóa XI) có thể đi chệch hướng, không nâng cao được hiệu quả đầu tư công, không chống được thất thoát, lãng phí và khoét sâu thêm những hạn chế, bất cập của không ít dự án đầu tư công hiện nay, thậm chí ảnh hưởng tới quy hoạch và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội nhiều năm tới.

Kích thích tổng cầu thông qua tăng đầu tư toàn xã hội năm 2017 lên mức 35% GDP như đề xuất của Bộ KH-ĐT là hợp lý, nhưng cần tập trung theo hướng khuyến khích đầu tư của khu vực kinh tế tư nhân và khu vực có vốn FDI thay vì tăng đầu tư công. Mặt khác, dòng vốn đầu tư từ cả trong nước và ngoài nước phải phù hợp chương trình cơ cấu lại nền kinh tế nói chung, cơ cấu lại đầu tư nói riêng nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế với tốc độ cao, nhưng phải hiệu quả và bền vững.

Một giải pháp kích thích tổng cầu rất quan trọng là kích thích tiêu dùng. Tình trạng tồn kho tăng cao và ế thừa một số sản phẩm, nhất là nông sản chứng tỏ thị trường đang mất cân đối cung cầu. Do vậy, cần có ngay những giải pháp hữu hiệu để kích thích tiêu dùng trong nước đồng bộ với tiến trình cơ cấu lại sản xuất, kinh doanh phù hợp các nguyên tắc của thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế nói chung, của từng sản phẩm hàng hóa, dịch vụ nói riêng. Đó là các giải pháp về tăng thu nhập, về ổn định giá cả, về kênh phân phối, về điều kiện thanh toán, về tăng niềm tin tiêu dùng và cả hướng dòng vốn tín dụng ngân hàng vào cho vay tiêu dùng mạnh hơn thay vì đưa vốn tín dụng vào những ngành nghề sản xuất, kinh doanh không hiệu quả, tỷ lệ nợ xấu cao, thậm chí tiềm ẩn rủi ro lớn như bất động sản hay chứng khoán.

Tăng trưởng kinh tế năm 2017 vẫn có cơ hội đạt mục tiêu như mong muốn, nhưng quan trọng hơn mục tiêu đó phải hỗ trợ thực hiện mục tiêu chung lớn hơn của cả nền kinh tế là tăng trưởng cao, dài hạn và bền vững. Theo đó, cần tập trung các giải pháp kích thích tổng cầu một cách hiệu quả và thận trọng.

TS VŨ ĐÌNH ÁNH

Chia sẻ