Nhandan en ligne
Khoa học
Khó khăn trong hoạt động của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam
Thứ bảy, 02/07/2011 - 06:44 PM (GMT+7)
 
Các nhà khoa học tham quan kho bảo quản mẫu vật của bảo tàng.
Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam (TNVN) thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam là bảo tàng cấp quốc gia, đầu hệ trong hệ thống bảo tàng thiên nhiên ở nước ta. Ðược thành lập và đi vào hoạt động đã hơn bảy năm, nhưng đến nay, đơn vị vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc triển khai những công việc mà Chính phủ giao.

Bảo tàng TNVN thuộc loại hình bảo tàng lịch sử tự nhiên, được Chính phủ cho phép thành lập năm 2004. Mô hình thiết kế xây dựng với cơ cấu thành phần gồm nhà trưng bày chính, các công trình kiến trúc phụ trợ và khu trưng bày ngoài trời. Trong đó chiếm phần lớn diện tích là khu trưng bày ngoài trời để giới thiệu về các giá trị đặc sắc của thiên nhiên Việt Nam, công viên đá kỷ Jura; các tập đoàn thực vật, động vật, các hệ sinh thái điển hình của Việt Nam và thế giới... Theo Quyết định 86/2006/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ thì đến năm 2010, về cơ bản Bảo tàng TNVN sẽ được xây dựng xong và đưa vào hoạt động để phục vụ công chúng.

Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn không như vậy. Trao đổi ý kiến với chúng tôi, PGS, TS Phạm Văn Lực, Giám đốc Bảo tàng TNVN, cho biết: Những năm qua, đơn vị được Viện KH và CN Việt Nam bố trí tạm địa điểm làm việc tại vị trí vốn là xưởng sản xuất dịch vụ của một viện nghiên cứu đầu mối. Trong điều kiện mặt bằng chật hẹp, vừa chờ đợi được cấp đất xây dựng, Bảo tàng TNVN vừa triển khai các nội dung hoạt động do Nhà nước giao. Ðến nay, nguồn nhân lực của đơn vị có khoảng 40 người, trong đó có bốn Phó giáo sư, tám Tiến sĩ và gần mười Thạc sĩ. Khắc phục hạn chế về hạ tầng kỹ thuật, thời gian qua, đội ngũ cán bộ của Bảo tàng bằng các biện pháp nghiệp vụ khác nhau đã sưu tập, chế tác và bảo quản hàng trăm nghìn mẫu vật, trong đó khá nhiều mẫu vật quý, hiếm, có giá trị. Ðơn vị cũng triển khai, thực hiện hàng chục đề tài, dự án nghiên cứu khoa học các cấp. Ðáng chú ý phải kể đến 'Nghiên cứu cơ sở khoa học nhằm phân loại, đánh giá, xếp hạng và quản lý bộ sưu tập mẫu vật hệ thống bảo tàng TNVN' (Bộ Khoa học và Công nghệ giao năm 2009). Cán bộ của đơn vị phối hợp các cơ quan chức năng tham gia điều tra, nghiên cứu đa dạng sinh học, đa dạng thành phần loài và phân bố của một số nhóm sinh vật ở các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên trong cả nước. Ðồng thời, Bảo tàng cũng ký kết hàng chục thỏa thuận hợp tác nghiên cứu, trao đổi đào tạo với các bảo tàng lịch sử tự nhiên, các trường đại học ở các nước: Anh, Mỹ, Nhật Bản, Hà Lan, Nga, Bỉ...

Vượt lên các khó khăn về điều kiện làm việc, như PGS Phạm Văn Lực cho biết, đơn vị đang tập trung xây dựng công trình 'phòng trưng bày tiến hóa của sinh giới' (đầu tư 12 tỷ đồng) theo kế hoạch đến năm 2013 hoàn thành và đưa vào sử dụng. Phòng trưng bày được xây dựng đạt trình độ kỹ thuật và mỹ thuật tương đương các bảo tàng trên thế giới, do chuyên gia Nhật Bản thiết kế. Bảo tàng TNVN bước đầu cũng triển khai dự án cấp nhà nước 'Xây dựng bộ sưu tập mẫu vật quốc gia về thiên nhiên Việt Nam' nhằm bảo tồn các giá trị thiên nhiên lâu dài cho các thế hệ mai sau, khi áp lực phát triển kinh tế đang làm cho không ít giống, loài trong tự nhiên cạn kiệt, tuyệt chủng. Ðây là một trong những nhiệm vụ lớn nhằm thực hiện 'Quy hoạch tổng thể Hệ thống bảo tàng thiên nhiên ở Việt Nam đến năm 2020'...

Bảo tàng TNVN là nơi lưu giữ, trưng bày, giới thiệu về giá trị đa dạng của thiên nhiên nước nhà, là địa chỉ tham quan sinh động, lý thú cho mọi đối tượng, vừa mang tính khoa học vừa mang tính văn hóa và là nơi phổ biến kiến thức nhiều mặt cho người dân cả nước và bạn bè quốc tế. Trong Quyết định số 86 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể Hệ thống Bảo tàng thiên nhiên ở Việt Nam đến năm 2020, Bảo tàng TNVN được xếp vào loại ưu tiên hàng đầu trong số các dự án được đầu tư xây dựng giai đoạn 2006-2010. Thế nhưng, cho tới nay, do nhiều nguyên nhân, Bảo tàng TNVN vẫn chưa có địa điểm chính thức để lập dự án xây dựng.

Bài và ảnh: Nguyễn Khôi


logo