Tập trung vốn cho vay xóa đói, giảm nghèo

Chủ Nhật, 01/02/2015, 22:56:26

Những năm qua, nguồn vốn của Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam (NHCSXH) tại vùng Tây Nam Bộ đã giúp hơn 700 nghìn hộ thoát nghèo, tạo việc làm cho hơn 500 nghìn lao động.

Tập trung vốn cho vay xóa đói, giảm nghèo

Nhờ vốn vay của Ngân hàng CSXH, Tổ hợp tác Đan Bội (xã Tân Ấp, huyện Phong Điền, TP Cần Thơ) mở mang nghề đan giỏ trồng hoa cảnh, tạo việc làm với thu nhập ổn định cho người lao động.

Tuy nhiên, một hạn chế hiện nay là nguồn lực vốn cho các chương trình xóa đói, giảm nghèo còn thiếu và phân tán, nguồn vốn của NHCSXH chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế của người dân, đòi hỏi cần phải tập trung hơn để việc cho vay phát huy hiệu quả.

Điểm sáng xóa đói, giảm nghèo Mô hình Tổ hợp tác Đan Bội tại ấp Tân Long A, xã Tân Ấp, huyện Phong Điền (TP Cần Thơ), do cựu chiến binh Nguyễn Tấn Lực làm tổ trưởng. Vốn là một hộ nghèo, năm 2012 gia đình ông vay 15 triệu đồng từ NHCSXH đầu tư mua nguyên liệu đan giỏ trồng hoa kiểng và bán lại cho HTX Hoa Kiểng trong vùng.

Sau hơn một năm vay vốn, đến nay, ông đã giải quyết việc làm thường xuyên cho khoảng 7 đến 10 lao động, với thu nhập hai triệu đồng/người/tháng. Ông Nguyễn Tấn Lực cho biết, công việc làm ăn của Tổ hiện nay khá hiệu quả. "Thí dụ như mình mua một cây tre hết 30 nghìn đồng, sẽ đan được khoảng 70 cái giỏ bán với giá 2.500 đồng/cái.

Trừ chi phí và trả nhân công mỗi cái 500 đồng, như vậy cũng lãi ra khoảng 200 nghìn đồng. Bà con trong lúc nông nhàn đan bội kiếm thêm, cũng có thêm thu nhập từ 40 đến 50 nghìn đồng/người/buổi. Còn vợ chồng tôi, vì được lãi thêm tiền nguyên vật liệu nên một ngày cũng có thêm khoảng 150 nghìn đồng", ông Lực phấn khởi.

Không riêng gia đình ông Nguyễn Tấn Lực, hàng trăm nghìn hộ dân nghèo khác trên địa bàn 13 tỉnh Tây Nam Bộ nhờ nguồn vốn từ NHCSXH đã thoát nhiều, nhiều hộ phấn đấu vươn lên làm giàu. Hiện nay, NHCSXH đang triển khai 13 chương trình tín dụng ưu đãi tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Ngoài ra, còn một số chương trình, dự án khác do UBND cấp tỉnh, huyện ủy thác qua NHCSXH thực hiện theo mục tiêu riêng của địa phương. Theo đánh giá từ NHCSXH, nguồn vốn tín dụng chính sách thời gian qua đã đến đúng các đối tượng thụ hưởng chính sách ở tất cả các ấp, xã. Đến ngày 31-12-2014, tổng dư nợ của vùng ĐBSCL là 22.384 tỷ đồng, tăng gấp hơn 14 lần so với năm 2003 (thời điểm thành lập NHCSXH) và chiếm tỷ trọng hơn 17% tổng dư nợ vay của toàn hệ thống NHCSXH.

Ngoài ra, sau ba năm triển khai Đề án củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng tại khu vực ĐBSCL (2012-2014), hiệu quả sử dụng đồng vốn vay cũng ngày càng được phát huy tốt, tỷ lệ nợ quá hạn giảm dần theo từng năm. Đặc biệt, Quyết định số 15/2013/QĐ-TTg về tín dụng đối với hộ cận nghèo mặc dù được triển khai từ tháng 4-2013 nhưng đến cuối năm 2014, dư nợ cho vay hộ cận nghèo tại NHCSXH đạt 17.140 tỷ đồng, chiếm hơn 13% tổng dư nợ cho vay của ngân hàng, trong đó dư nợ cho vay hộ cận nghèo khu vực ĐBSCL đạt 2.859 tỷ đồng. "Đây là kết quả quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo nhanh, bền vững, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, ổn định an ninh chính trị và xây dựng nông thôn mới vùng ĐBSCL", Phó Tổng Giám đốc NHCSXH Võ Minh Hiệp nhận định.

Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Lê Vĩnh Tân cũng đồng quan điểm khi cho rằng, nguồn vốn của NHCSXH đã mang lại nhiều lợi ích cho người dân nghèo. Trong những năm qua, tại vùng ĐBSCL, đã có hơn năm triệu lượt hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác được tiếp cận với nguồn vốn tín dụng ưu đãi, góp phần giúp cho hơn 700 nghìn hộ thoát nghèo; tạo việc làm cho hơn 500 nghìn lao động;... Hoạt động của NHCSXH đạt được những thành công thời gian qua có sự đóng góp, sáng tạo tham gia của các tổ chức chính trị xã hội đoàn thể. Với vai trò là các đơn vị ủy thác vốn vay, các tổ chức chính trị xã hội đoàn thể đã có những cách làm hay để sử dụng vốn vay hiệu quả.

Bảo đảm vốn cho vay Theo Tổng Giám đốc NHCSXH Dương Quyết Thắng, khó khăn lớn nhất với ngân hàng là việc bảo đảm nguồn vốn cho hoạt động của mình. Bởi lẽ, nhu cầu vay vốn của người dân ngày càng lớn, cả về số khoản vay và hạn mức trên một món vay. Thí dụ, theo nhu cầu thì vốn cho vay hộ nghèo và hộ cận nghèo đã được nâng lên từ 30 triệu lên 50 triệu đồng từ giữa năm 2013. Nhưng hiện nhiều tỉnh, thành phố trong đó có các tỉnh vùng Tây Nam Bộ qua ý kiến người dân đã đề xuất tăng vốn cho vay giải quyết việc làm. Cụ thể, Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh Sóc Trăng Lý Thâm đã đề nghị NHCSXH tăng vốn và tăng mức cho vay giải quyết việc làm lên mức 50 triệu đồng nhằm giúp hộ nghèo, cận nghèo thoát nghèo bền vững; tạo thêm nhiều việc làm tại chỗ, hạn chế người dân bỏ nông thôn tập trung quá nhiều về các thành phố lớn.

"Song, đây là điều không dễ khi nguồn lực của ngân hàng còn nhiều khó khăn", ông Dương Quyết Thắng chia sẻ.

Do vậy, để tăng cường quay vòng vốn nhằm giúp nhiều người dân được tiếp cận vốn chính sách, Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Lê Vĩnh Tân kiến nghị Chính phủ cần ưu tiên bố trí nguồn vốn bảo đảm cho NHCSXH hoạt động.

Cân đối, bố trí tăng cường nguồn vốn cho NHCSXH để đáp ứng đủ nhu cầu vốn cho vay đối với những vùng có nhiều hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách, trong đó có vùng ĐBSCL.

Đồng thời, đề xuất các tổ chức xã hội được ủy thác cần bám sát, thu hồi vốn từ các hộ thoát nghèo để các đối tượng hộ nghèo khác có cơ hội vay vốn.

Thống đốc NHNN, Chủ tịch HĐQT NHCSXH Nguyễn Văn Bình cũng khẳng định, định hướng phát triển bền vững NHCSXH trong thời gian tới, vấn đề đầu tiên là cần phải bảo đảm đủ nguồn vốn để duy trì hoạt động của mình. Hiện nay, năm nào ngân hàng cũng bảo đảm đủ nguồn bằng nhiều cơ chế chính sách tạo nguồn, trong đó có xã hội hóa hoạt động nguồn vốn này.

Nhưng để bảo đảm nguồn vốn phát triển bền vững, Chính phủ cần rà soát lại tất cả các chương trình hỗ trợ giảm nghèo để thống nhất về một đầu mối. Hiện nay, có rất nhiều quỹ xóa đói, giảm nghèo nhưng nhìn chung hoạt động chưa hiệu quả. Do đó, nên dần từng bước ủy thác cho NHCSXH nhằm tạo thêm nguồn vốn cho ngân hàng và tập trung chỉ đạo để sử dụng đồng vốn hiệu quả hơn. Riêng các địa phương, ông Nguyễn Văn Bình cũng yêu cầu lãnh đạo địa phương nên ưu tiên vốn nhiều hơn cho người nghèo, bằng việc dành các nguồn vốn ủy thác cho vay qua NHCSXH. "Điều cốt yếu nhất vẫn là lãnh đạo các địa phương cần chú trọng việc giảm nghèo, tập trung nguồn lực cho người nghèo như một trong các vấn đề ưu tiên. Bởi có những tỉnh ngân sách vẫn cần Trung ương cấp hằng năm, nhưng lại xây trụ sở lớn, gây tốn kém kinh phí chẳng hạn, thì rất khó để tập trung vốn ưu tiên cho người nghèo.

Do vậy, dù là nguồn vốn nào, nguồn lực ở đâu, điều quan trọng nhất vẫn là tư duy của chính quyền địa phương đó", Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình kiến nghị.

Bên cạnh việc bảo đảm nguồn vốn, sự quan tâm, tích cực vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành cũng là yếu tố quan trọng để các chương trình cho vay xóa đói, giảm nghèo phát huy hiệu quả. Thực tế, hiện nay tại một số nơi cấp ủy, chính quyền cơ sở còn thiếu quan tâm, thiếu quyết liệt trong công tác xử lý, thu hồi nợ quá hạn, lãi tồn đọng và nợ bị chiếm dụng. Sự gắn kết hoạt động tập huấn kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm làm ăn của các cơ quan chính quyền, Hội đoàn thể với hoạt động giải ngân cho vay của NHCSXH còn yếu dẫn đến một bộ phận người nghèo sử dụng vốn vay chưa hiệu quả, chưa thoát nghèo bền vững. Cùng với đó, việc tuyên truyền chính sách tín dụng ưu đãi của Chính phủ, ý thức trách nhiệm trả nợ của người vay chưa được làm tốt. Theo ông Lê Vĩnh Tân, tại một số địa phương công tác phối hợp giữa Hội đoàn thể và NHCSXH chưa chặt chẽ, chưa thực hiện đầy đủ các công đoạn ủy thác (nhất là cấp xã); một số tổ tiết kiệm và vay vốn hoạt động chưa ổn định, nền nếp... dẫn đến hiệu quả sử dụng đồng vốn chưa đạt như yêu cầu. Do đó, sự tích cực vào cuộc hơn nữa của chính quyền địa phương các cấp là rất quan trọng.

Nhằm nâng cao hiệu quả nguồn vốn ủy thác do Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Vĩnh Long quản lý trong thời gian tới, chúng tôi đề nghị T.Ư Hội LHPN Việt Nam, NHCSXH kiến nghị với Chính phủ nâng mức tiền vay đối với chương trình cho vay giải quyết việc làm từ 20 triệu lên 40 triệu đồng/hộ cho phù hợp tình hình thực tế hiện nay; xem xét xử lý xóa nợ quá hạn của những hộ đặc biệt khó khăn, các hộ bỏ địa phương không còn tài sản và người thân, không tìm được địa chỉ nhằm giảm lãi suất cho các hộ vay, tạo điều kiện cho các hộ trả dần nợ gốc, hạn chế tình trạng lãi tồn.

NGUYỄN THỊ MINH HẠNH Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Vĩnh Long

HỒNG ANH