Nhandan en ligne
Tiêu điểm
Xây dựng mô hình tổ chức y tế phù hợp ở vùng khó khăn
Thứ tư, 28/11/2012 - 09:27 PM (GMT+7)
 

Những năm gần đây, mô hình tổ chức y tế tuyến huyện ở nước ta có nhiều thay đổi, từ duy nhất một đầu mối thành nhiều đầu mối. Tuy nhiên, việc tổ chức quản lý như vậy đã nảy sinh những khó khăn, bất cập, chồng chéo trong thực hiện nhiệm vụ của ngành y tế, nhất là tại các huyện miền núi, vùng khó khăn...

 

"Chia ba xẻ bảy"

Bát Xát là huyện vùng cao biên giới của tỉnh Lào Cai, với 23 xã và một thị trấn, trong đó có 17 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn, 10 xã biên giới. Huyện có địa bàn rộng và hiểm trở, giao thông rất khó khăn, thường xuyên phát sinh dịch bệnh, như: phẩy khuẩn tả, sốt xuất huyết, sốt rét... Hệ thống y tế trên địa bàn luôn trong tình trạng "căng hết sức mình" để thực hiện nhiệm vụ phòng, chống dịch bệnh; chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho đồng bào. Tuy nhiên, việc thành lập nhiều đầu mối: Phòng y tế, bệnh viện đa khoa, trung tâm y tế và trung tâm dân số đã gây khó khăn trong quá trình hoạt động chuyên môn. Theo bác sĩ Trần Văn Tứ, Trưởng phòng Y tế huyện Bát Xát, tuy về danh nghĩa là quản lý nhà nước đối với ba đầu mối y tế trên địa bàn nhưng mọi hoạt động chuyên môn cũng như nhân lực của các đơn vị trên là do Sở Y tế quản lý, chỉ đạo trực tiếp. Bệnh viện đa khoa Bát Xát phụ trách năm phòng khám đa khoa khu vực: Bản Vược, Trịnh Tường, Bản Xèo, Mường Hum và Ý Tý. Thực tế, Phòng Y tế chỉ quản lý trực tiếp 23 trạm y tế xã và thị trấn. Chính vì vậy, ở tuyến huyện có nhiều bất cập. Việc tham mưu chồng chéo, không thống nhất vì có tới bốn đầu mối cùng tham mưu theo chức năng, nhiệm vụ, dẫn đến không thống nhất trong các quyết định, chậm trễ trong việc phòng, chống dịch bệnh, cũng như khi phải xử lý, khắc phục hậu quả bão lũ xảy ra trên địa bàn.

Cũng như các tỉnh miền núi khác, Hà Giang luôn trong tình trạng thiếu bác sĩ về công tác tại cơ sở, thì khi sự "chia ba xẻ bảy" (Trung tâm y tế tuyến huyện tách ra ba đơn vị: Phòng Y tế, Trung tâm Y tế dự phòng, Bệnh viện đa khoa huyện) và kèm theo là sự ra đời của Trung tâm Dân số huyện, tiếp theo là điều động bác sĩ giữ các vị trí quản lý, dẫn đến bộ phận làm công tác chuyên môn đã thiếu nay càng thiếu hơn, đấy là chưa kể đến việc bác sĩ lâu nay đang làm quen với công tác khám, chữa bệnh "bỗng dưng" được bổ nhiệm vào vị trí quản lý nên thiếu kinh nghiệm, năng lực quản lý điều hành. Các bác sĩ thời gian đi họp đôi khi còn nhiều hơn thời gian giải quyết các vấn đề chuyên môn.

Là người có gần 30 năm công tác, đã từng tham gia quản lý ở các cấp, từ trạm y tế xã, trung tâm y tế huyện và nay là Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Giang, bác sĩ Ðặng Văn Huynh chia sẻ: Trước đây, khi chưa tách thành ba đơn vị, tất cả mọi hoạt động thuộc lĩnh vực y tế của tuyến huyện và cơ sở đều tập trung ở Trung tâm Y tế huyện nên việc điều động cán bộ rất thuận tiện. Nhưng khi tách thành ba đơn vị, trong khi đội ngũ bác sĩ đang thiếu lại phải phân tán lực lượng, giảm đội ngũ thầy thuốc có tay nghề ở các bộ phận chuyên môn, tăng số lượng ở vị trí lãnh đạo. Ðối với Phòng Y tế, để thực hiện chức năng tham mưu cho UBND huyện quản lý nhà nước về y tế, thì phải có từ một, hai bác sĩ giỏi, nhưng thực tế thì chưa phát huy rõ vai trò này; bệnh viện huyện thực hiện chức năng điều trị thì phải có nhiệm vụ chỉ đạo tuyến về khám, chữa bệnh và hỗ trợ chuyên môn cho tuyến dưới, nhưng chưa có quy định trao quyền này cho bệnh viện huyện; còn Trung tâm Y tế huyện thực hiện chức năng làm các chương trình y tế quốc gia, dự phòng và quản lý y tế tuyến cơ sở nhưng không có quyền chi trả lương cho nhân viên y tế tuyến dưới... Vấn đề này càng đặt công tác bảo vệ và chăm sóc sức khỏe cho nhân dân tại Hà Giang trước nhiều khó khăn hơn.

Tìm mô hình phù hợp

Theo đánh giá của Bộ Y tế, việc tổ chức, thành lập các đơn vị ở tuyến huyện chưa thật sự căn cứ vào điều kiện, nhu cầu, khả năng thực tế trong khi nguồn nhân lực làm việc tại tuyến huyện hết sức hạn chế; vẫn còn tình trạng chồng chéo trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ. Kết quả thực tiễn khi triển khai thực hiện Thông tư liên tịch số 03/2008/TTLT-BYT-BNV cho thấy, 100% số đơn vị cấp huyện đã thành lập phòng y tế; 100% số đơn vị cấp huyện thành lập trung tâm y tế huyện, trong đó có 234 trung tâm y tế huyện thực hiện hai chức năng y tế dự phòng và khám, chữa bệnh, 463 trung tâm y tế huyện thực hiện một chức năng y tế dự phòng. Bệnh viện đa khoa huyện được thành lập ở 50 tỉnh, thành phố. Trung tâm Dân số - Kế hoạch hóa gia đình được thành lập ở 62 tỉnh, thành phố. Trung tâm An toàn vệ sinh thực phẩm thành lập ở ba tỉnh (Vĩnh Phúc, Kon Tum thành lập ở tất cả cấp huyện; tỉnh Lào Cai thành lập thí điểm ở ba huyện).

Từ thực tế đó, việc đưa ra một mô hình phù hợp, đủ năng lực quản lý và trình độ chuyên môn để giải quyết kịp thời các vấn đề sức khỏe cho đồng bào là một việc làm cần thiết và cấp bách. Các chuyên gia cho rằng, không nên quy định phòng y tế là cơ quan chuyên môn được tổ chức mang tính thống nhất ở cấp huyện, chỉ nên tổ chức ở khu vực thật sự có nhu cầu, chủ yếu ở thành thị, những khu vực khác nên lựa chọn giải pháp có chuyên viên thuộc Văn phòng UBND huyện chuyên trách theo dõi về lĩnh vực y tế. Ðồng thời kiện toàn theo hướng tập trung đầu mối là trung tâm y tế huyện theo cơ chế mở, vừa bảo đảm tính thống nhất, vừa bao quát cả lĩnh vực y tế dự phòng và điều trị để có sự hỗ trợ và linh hoạt trong việc thực hiện nhiệm vụ theo tuyến.

Hiện nay tình hình dịch bệnh diễn ra rất phức tạp, khi dịch bệnh xảy ra thì phạm vi ảnh hưởng của dịch rất lớn, lây lan nhanh theo cả vùng, khu vực, hoạt động phòng, chống dịch cần phải huy động tổng lực các nguồn lực ở các tuyến, các đơn vị sự nghiệp có trên địa bàn. Do đó, không thể để xảy ra những khó khăn, bất cập trong xử lý tình huống bởi thủ tục hành chính do cơ chế phân chia quản lý gây ra, mà phải có tính liên thông giữa các tuyến trong phòng, chống dịch bệnh.

Bác sĩ Ðặng Văn Huynh cho rằng: Quay lại mô hình trung tâm y tế như trước đây để tập trung về một đầu mối, có đủ thẩm quyền về quản lý nhân lực, nguồn lực, đặc biệt trong giai đoạn đang thiếu cán bộ y tế trầm trọng như hiện nay là phù hợp hơn cả. Mô hình một trung tâm y tế ở tuyến huyện sẽ làm cho công việc của đội ngũ bác sĩ toàn diện hơn, vừa thực hiện công tác lâm sàng, vừa tổ chức tuyên truyền, phòng bệnh cho cộng đồng. Hoặc là xây dựng mô hình bao gồm phòng y tế và trung tâm y tế huyện. Trong đó để nguyên phòng y tế với chức năng nhiệm vụ như hiện nay, nhưng cán bộ làm công tác quản lý cần làm tốt công tác tham mưu cho UBND huyện về lĩnh vực bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Còn bệnh viện huyện nên sáp nhập vào là một bộ phận của trung tâm y tế huyện; không cần thành lập mới trung tâm ATVSTP huyện. Ðồng thời trao trọn quyền cho ngành y tế trong việc quản lý chuyên môn, nhân lực cho đến chi trả lương, phụ cấp cho cán bộ để bảo đảm tính thống nhất trong chỉ đạo điều hành.

Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND huyện Bát Xát Lý Thị Vinh lại có quan điểm khác: Cần thống nhất về một đầu mối, nên giao cho huyện quản lý các đầu mối y tế trên địa bàn. Vì như vậy việc quản lý nhân sự và ngân sách sẽ đi đôi với nhau, tạo thuận lợi trong quy hoạch và phát triển hệ thống mạng lưới y tế cơ sở ở tuyến huyện và xã; công tác xã hội hóa y tế tốt hơn, nhất là thực hiện chương trình mục tiêu dân số - KHHGÐ, vì có sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể địa phương tốt hơn; thuận lợi trong việc thực hiện tiêu chí quốc gia về y tế trong xây dựng nông thôn mới.

Quan điểm của Bộ Y tế hiện nay thì cho rằng các địa phương cần chủ động lựa chọn mô hình linh hoạt, phù hợp các điều kiện thực tế địa bàn. Nhưng từ thực tiễn tại cơ sở đang rất cần một mô hình "chuẩn" để triển khai hiệu quả nhiệm vụ chuyên môn của ngành y tế.

 

 

  TRUNG HIẾU, QUỐC HỒNG và KIM HUỆ


logo