Nhandan en ligne
Tin tức
 Tìm mô hình mới cho quan hệ Trung Quốc - Mỹ
Thứ tư, 05/06/2013 - 03:25 PM (GMT+7)
 
 Cuộc gặp không chính thức trong hai ngày 7 và 8-6, tại thành phố nghỉ dưỡng ở bang Ca-li-pho-ni-a (Mỹ), là lần gặp song phương đầu tiên kể từ khi Chủ tịch Tập Cận Bình được bầu là lãnh đạo cao nhất Trung Quốc và Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma nhậm chức nhiệm kỳ hai. Ðây là cơ hội để hai nhà lãnh đạo trực tiếp đối thoại, tăng cường hiểu biết lẫn nhau nhằm loại bỏ những nghi kỵ và xây dựng quan hệ kiểu mới giữa hai siêu cường kinh tế và quân sự.

Ngay sau chuyến thăm một  số quốc gia ở khu vực Mỹ la-tinh và Ca-ri-bê, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Mỹ tiến hành hội nghị cấp cao không chính thức với Tổng thống B.Ô-ba-ma. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh ban lãnh đạo mới ở Trung Quốc đang trong thời điểm hoạt động ngoại giao ráo riết, nỗ lực triển khai cách tiếp cận mới trong chính sách đối ngoại toàn diện, cân bằng giữa các nước lớn và các nước đang phát triển, nhằm nâng cao vị thế quốc tế của Bắc Kinh.

 Tuy nhiên, không phải ngẫu nhiên Trung Quốc và Mỹ tổ chức cuộc gặp cấp cao sớm hơn dự kiến. Có thể, cuộc gặp Trung Quốc - Nga và những thỏa thuận đạt được giữa hai nước trong chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của Chủ tịch Tập Cận Bình là lý do để Mỹ thúc đẩy chuẩn bị sớm hơn cho cuộc gặp với lãnh đạo Trung Quốc. Trong cuộc tiếp Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ T.Ðô-nai-lơn ở Bắc Kinh, Chủ tịch Tập Cận Bình nêu rõ, quan hệ Trung Quốc - Mỹ đang trải qua thời điểm "nước sôi lửa bỏng", bởi vậy hai nước cần dựa vào những kết quả đạt được trong quá khứ để mở ra những chân trời hợp tác mới. Tuyên bố của Bắc Kinh về thay đổi hình thức quan hệ với Oa-sinh-tơn là cơ sở để hai bên sớm tổ chức cuộc gặp song phương Trung Quốc - Mỹ. 

 Trong khi hai nền kinh tế hàng đầu thế giới ngày càng lệ thuộc nhau nhiều hơn, hai bên vẫn chưa đạt được nhiều tiến bộ trong việc giải quyết những mối bất đồng lớn về nhiều vấn đề, từ an ninh mạng, cho tới việc thiết lập một "sân chơi" bình đẳng hơn cho giới đầu tư, hay những bất đồng về vấn đề Xy-ri, I-ran, và chương trình hạt nhân của CHDCND Triều Tiên. Mâu thuẫn gay gắt nhất vẫn là Oa-sinh-tơn không hài lòng với đồng nhân dân tệ bị định giá thấp, khiến cán cân thương mại song phương tác động tiêu cực đối với Mỹ; Bắc Kinh chỉ trích chính sách bảo hộ của Oa-sinh-tơn trước các khoản đầu tư từ Trung Quốc; hay những cáo buộc đánh cắp bí mật thương mại, gián điệp không gian mạng...

 Trong bối cảnh ấy, Trung Quốc và Mỹ càng có lý do để thúc đẩy các biện pháp hợp tác nhằm giảm nhẹ bất đồng. Bình luận về chiến lược ngoại giao mới của Bắc Kinh, Tân Hoa xã nhận định, Trung Quốc muốn thiết lập một đường hướng khác với quan hệ thông thường giữa các cường quốc vốn đối đầu và chia rẽ, mà muốn tìm một con đường phù hợp thời đại, giúp các cường quốc cùng tồn tại một cách hòa bình, hợp tác và cùng có lợi. Bắc Kinh mong muốn cùng làm việc với Oa-sinh-tơn để tìm ra các phương sách hợp tác ở mọi cấp, cả trong quan hệ song phương lẫn đa phương và trong các vấn đề toàn cầu. Tại cuộc gặp ở Ca-li-pho-ni-a, hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận việc đặt nền móng cho mối quan hệ kiểu mới giữa hai cường quốc, mối quan hệ đòi hỏi quan điểm chiến lược mới để cả hai tìm thấy ở nhau các "cơ hội", chứ không phải "mối đe dọa", và quan trọng hơn là hiện thực hóa các cơ hội đó bằng hợp tác mạnh mẽ.

 Vì thế, theo giới phân tích, cùng với những thông điệp cứng rắn bảo vệ lợi ích quốc gia, tại cuộc gặp, hai bên sẽ có những thỏa hiệp nhất định, cả những vấn đề song phương và quốc tế. Là chủ nợ lớn nhất của Mỹ, quan điểm của Trung Quốc lâu nay luôn cứng rắn trong tranh cãi với Mỹ về vấn đề tỷ giá đồng nhân dân tệ. Tuy nhiên, khi hai nền kinh tế ngày càng gắn kết với nhau, không loại trừ khả năng Bắc Kinh có những nhượng bộ trong vấn đề này. Bắc Kinh có thể cùng Mỹ gây áp lực mạnh hơn để Bình Nhưỡng quay lại bàn đàm phán sáu bên, nhưng sẽ không đồng ý phương án giải quyết bằng quân sự. Hai bên cùng bày tỏ mong muốn giải quyết hòa bình cuộc khủng hoảng ở Xy-ri, nhưng vẫn bảo lưu ý kiến riêng về tương lai quốc gia Trung Ðông này...

 Không thể phủ nhận, giữa Trung Quốc và Mỹ còn những nghi kỵ nhất định về quan điểm chiến lược của nhau. Oa-sinh-tơn lo ngại bị tuột mất vị thế siêu cường số một thế giới, trong khi Bắc Kinh hoài nghi mục đích chiến lược "tái cân bằng chiến lược" hay "xoay trục về châu Á" của Tổng thống Ô-ba-ma. Ðể giảm nghi kỵ và thúc đẩy xây dựng lòng tin, điều quan trọng là hai bên bảo đảm duy trì các kênh giao tiếp luôn rộng mở, nhất là ở cấp cao nhất. Chưa rõ mô hình mối quan hệ kiểu mới giữa hai cường quốc ra sao, và hiệu quả của nó giúp Trung Quốc và Mỹ đóng góp giải quyết các thách thức toàn cầu như thế nào. Nhưng là hai cường quốc kinh tế, Trung Quốc và Mỹ có vai trò cốt yếu trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng, cả hai đều có trách nhiệm lớn đối với hòa bình và thịnh vượng của thế giới, vì thế cần có cái nhìn toàn diện và dài hạn về quan hệ song phương, cũng như ảnh hưởng tiềm tàng của mối quan hệ đó đối với toàn thế giới.

 NINH SƠN


 
 
logo