logo
Dân biết dân bàn
Hiện nay, các quận, huyện và phường, xã trên địa bàn TP Hồ Chí Minh đang chuẩn bị triển khai việc cai nghiện ma túy (CNMT) tại gia đình và cộng đồng, theo tinh thần Nghị định 94 được ban hành từ năm 2010. Việc CNMT theo hình thức này có  mục đích hết sức nhân văn là giúp người nghiện không bị cách ly khỏi xã hội, việc học tập, làm việc của họ không bị gián đoạn, giảm được sự kỳ thị và có cơ hội hòa nhập cộng đồng cao sau cai nghiện...

Dẫu vậy, việc CNMT tại gia đình và cộng đồng vẫn dấy lên nhiều băn khoăn và lo ngại từ nhiều phía. Ðầu tiên là kết quả cai nghiện liệu có bền vững hay không vì các mối liên hệ xã hội của người nghiện vẫn như cũ, các thành phần sống nhờ việc buôn bán ma túy vẫn dễ dàng tiếp cận với họ, trong khi trên địa bàn thành phố còn tới 77 tuyến, tụ điểm phức tạp về ma túy. Nên khả năng đoạn tuyệt với ma túy là rất khó. Những cán bộ  có kinh nghiệm lâu năm trong điều trị nghiện đều cho biết cơ chế nghiện rất phức tạp. Ðã hằn vào não rồi, thì thậm chí khi đã cai dứt, nhưng lúc ra khỏi trung tâm, gặp người rủ rê là  rất dễ tái nghiện. Mặt khác, CNMT tại gia đình và cộng đồng cần có sự giám sát hết sức chặt chẽ của gia đình và người thân. Trong hơn 14.300  người nghiện có trong hồ sơ quản lý của cơ quan chức năng thì có tới hơn 55% số người lang thang và ở các tỉnh, thành phố khác đến. Ðiển hình như ở phường 12, quận 8, từ đầu năm đến nay đã đưa hơn 700 người nghiện ma túy vào cơ sở chữa bệnh thì có tới 95% số đối tượng không phải là người cư ngụ tại phường 12. Vậy ai sẽ là người giúp đỡ, theo dõi, giám sát từng đường đi, nước bước của họ trong quá trình CNMT tại cộng đồng? Về phía các quận, huyện, xã, phường thì yếu tố khiến họ lo lắng là điều kiện về cơ sở vật chất y tế và đội ngũ y sĩ, bác sĩ và những người giúp việc có hiểu biết về công việc còn quá ít, nên khó đảm đương  nhiệm vụ được giao. Thực tế này không chỉ riêng ở thành phố mà theo Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), ngoại trừ các cán bộ y tế đã được tập huấn nghiệp vụ điều trị nghiện ma túy, còn phần lớn cán bộ các tổ công tác cai nghiện chưa được đào tạo  về nghiệp vụ. Một khó khăn khác khiến việc cai nghiện tại cộng đồng gặp phải là công tác quản lý sau cai đối với người CNMT từ trung tâm về cộng đồng, lẫn người cai nghiện tại cộng đồng và gia đình. Việc dạy nghề, tạo việc làm cho những người sau CNMT là rất khó vì phần lớn trong số họ đã mất khả năng lao động hoặc nếu có  thì cũng vô cùng khó khăn trong bước đường hòa nhập. Trên thực tế thì sự kỳ thị của người dân với người nghiện vẫn còn khá nặng nề và rất không tin tưởng họ nên các cơ sở sản xuất cũng rất ngại nhận những người này vào làm việc. Ðể việc CNMT tại cộng đồng không rơi vào tình trạng hình thức thì vấn đề cơ bản là phải giải quyết được những khó khăn, bất cập nêu trên.

Trước hết, các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền để cho các cấp ủy, chính quyền, đoàn thể sở tại nắm vững mục đích, ý nghĩa của việc CNMT tại gia đình và cộng đồng cũng như những hành vi trợ giúp cụ thể để giúp đỡ người nghiện CNMT thành công. Ðồng thời phân công cán bộ có uy tín, năng lực trực tiếp giúp đỡ, theo dõi, vận động, giáo dục đối tượng. Ðể khắc phục việc thiếu nhân lực cho việc CNMT thì có thể gắn kết các cơ sở chữa bệnh để tổ chức điều trị cắt cơn và quản lý sau điều trị cắt cơn tại gia đình và cộng đồng. Tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ cho các tổ công tác cai nghiện tại cộng đồng để trang bị thêm kỹ năng cho các cán bộ, nhất là cán bộ cơ sở để họ nâng cao kỹ năng xử lý, kỹ năng tư vấn, kỹ năng giúp đỡ người nghiện ma túy. Mặt khác, cũng cần thấy rằng, việc tổ chức cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng mới chỉ dừng ở mức quản lý đối tượng, giáo dục, vận động, cảm hóa, thuyết phục là chính; nhiều địa phương còn thiếu các biện pháp can thiệp chuyên môn về y tế và các biện pháp xã hội khác; chậm triển khai các quy định mới, hoặc có triển khai nhưng thiếu đồng bộ, thiếu tính hệ thống. Phần lớn các địa phương chưa tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác CNMT; chưa có kế hoạch tạo điều kiện cho người cai nghiện được học nghề, tìm việc làm, vay vốn sản xuất, kinh doanh, tiếp cận với các dịch vụ y tế, xã hội và tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, giúp người cai nghiện ma túy phục hồi sức khỏe, nhân cách và hòa nhập cộng đồng. Các chế độ cho công tác tổ chức cai nghiện tại gia đình, cộng đồng; chế độ đóng góp và miễn giảm, hỗ trợ tiền thuốc cắt cơn nghiện ma túy đối với những người thuộc hộ nghèo, người chưa thành niên, gia đình chính sách... Cần được quy định rõ, tránh dẫn đến việc bị động, lúng túng, thiếu thống nhất trong quá trình thực hiện CNMT tại gia đình, cộng đồng trên địa bàn thành phố.

QUANG HUY


Xem thêm