Nhandan en ligne
Tin chung
Phát triển thành phố hướng ra biển
Thứ năm, 16/06/2011 - 03:05 PM (GMT+7)
 
Theo nghiên cứu của các tổ chức quốc tế, TP Hồ Chí Minh là một trong mười thành phố sẽ gánh chịu hậu quả nặng nề nhất do hiện tượng biến đổi khí hậu. Dự báo, đến cuối thế kỷ 21, mực nước biển dâng thêm 75 cm đến 100 cm, lúc đó sẽ có từ 10% đến 23% diện tích TP Hồ Chí Minh bị ngập. Do vậy, TP Hồ Chí Minh đang xây dựng chiến lược phát triển theo hướng tiến ra biển nhằm "sống chung" và chế ngự được biển cả.

Xâm nhập mặn tăng nhanh

Theo khảo sát của các cơ quan chức năng, nếu mực nước biển dâng thêm 75 cm thì TP Hồ Chí Minh sẽ có 204 km2 diện tích đất (chiếm 10% tổng diện tích) bị ngập và khi mực nước biển dâng 100 cm thì diện tích đất bị ngập là 407 km2. Hiện tại TP Hồ Chí Minh đã có 154 xã, phường thường xuyên bị ngập úng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng một triệu cư dân. Dự báo đến năm 2050, con số này sẽ lên đến 177 xã, chiếm 61% diện tích của thành phố. Nếu có bão thì sẽ có thêm 30 xã nữa bị ảnh hưởng, chiếm 71% tổng diện tích của thành phố. Khi đó cũng sẽ có 187 km đường sắt, 33 km đường một ray và đường ray trên không, 36 km đường xe điện ngầm nằm trong khu vực có nguy cơ ngập úng bất thường. Cùng với đó, những năm gần đây, triều cường tại TP Hồ Chí Minh có chiều hướng tăng cao, mỗi năm đạt mức kỷ lục lịch sử. Tháng 12-2008, triều cường đạt mốc 1,55 m, mức kỷ lục trong 50 năm qua. Tuy nhiên, đến tháng 11-2010 vừa qua, mốc triều cường trên đã bị phá vỡ, đỉnh kỷ lục mới lên đến 1,58 m. Do vậy, TP Hồ Chí Minh đang và sẽ tiếp tục đối mặt lâu dài với ba nguy cơ gây ngập lụt, gồm ngập do mưa, ngập do triều cường và ngập do lũ. Trong đó nguy cơ ngập do mưa là rất đáng ngại do hệ thống cống thoát nước của thành phố quá lạc hậu, miệng cống nằm dưới mực thủy triều.

Không dừng lại đó, nhiều năm trở lại đây, vào mùa khô, xâm nhập mặn ngày càng lấn sâu vào đất liền, gây căng thẳng nguồn nước cho sinh hoạt, sản xuất công nghiệp và nông nghiệp. Tình trạng thiếu nước sạch trong mùa khô liên tục diễn ra nghiêm trọng ở nhiều khu dân cư của quận 7, quận 8, huyện Nhà Bè... Nguồn nước ngọt bị nhiễm mặn sẽ tác động tiêu cực đến hoạt động nông nghiệp, nước sinh hoạt và sản xuất công nghiệp; buộc các nhà máy nước phải áp dụng các công nghệ xử lý nước hiện đại hơn với chi phí cao hơn. Diễn biến này sẽ đe dọa lớn đến an ninh nước sạch của TP Hồ Chí Minh, ảnh hưởng xấu đến cuộc sống của người dân và sự phát triển kinh tế - xã hội nói chung. Không những vậy, sự xâm nhập sâu vào đất liền của nước biển còn có khả năng gây phát sinh mâu thuẫn giữa các địa phương trong lưu vực sông Ðồng Nai-Sài Gòn trong vấn đề sử dụng nguồn nước... Bên cạnh đó, nước biển dâng cao còn tạo ra nguy cơ bất ổn đối với lĩnh vực giao thông, xây dựng, quy hoạch...

Thiết lập mô hình đô thị mới

Nhìn thấy được viễn cảnh trên, trong quy hoạch xây dựng chung TP Hồ Chí Minh đến 2025, lãnh đạo thành phố đã xác định phát triển đô thị hướng ra biển Ðông là một trong bốn hướng phát triển chính. Theo đó, tại huyện Nhà Bè sẽ hình thành đô thị cảng Hiệp Phước và dự kiến hệ thống cảng biển nước sâu ở Hiệp Phước sẽ thay thế hệ thống cảng biển hiện hữu nằm trên sông Sài Gòn, trở thành trung tâm dịch vụ hàng hải chủ yếu của thành phố và khu vực. Bên cạnh đó, thành phố cũng đề ra mục tiêu đến năm 2015 sẽ cơ bản xóa bỏ 90% số điểm ngập do mưa và triều cường khu vực trung tâm thành phố; công suất cấp nước sạch đạt gần 2,4 triệu m3/ngày, hơn 98% hộ dân đô thị được cung cấp nước sạch... Ðể có thể đạt được những chỉ tiêu trên, thành phố sẽ tiến ra biển chủ yếu về hướng huyện Cần Giờ, khu vực có chiều dài bờ biển hơn 25 km. Mặt khác, đến năm 2025, thành phố sẽ cố gắng hoàn thành các công trình cơ bản ứng phó với biến đổi khí hậu như: cảng biển, công trình đê điều chống ngập lụt, đập ngăn mặn, mạng lưới giao thông thủy, quản lý mạng lưới nước tiêu thụ, mở tuyến đường từ nội thành sang Cần Giờ...

Ðể chính sách tiến ra biển có thể đạt được hiệu quả cao, TP Hồ Chí Minh đã hợp tác với TP Rô-xtéc-đam (Hà Lan), một thành phố có điều kiện tự nhiên khá tương đồng với mình. Các chuyên gia Hà Lan đã tư vấn xây dựng chương trình phát triển tiến ra biển của thành phố với tầm nhìn cho 100 năm tới. Trong hai năm tới, TP Hồ Chí Minh sẽ cùng với thành phố Rô-xtéc-đam xây dựng chiến lược tiến ra biển, thông qua việc rà soát lại tất cả các quy hoạch của thành phố hiện nay, phân tích điểm mạnh, điểm yếu... để vạch ra các công việc cần triển khai, trong đó có những vấn đề như quản lý nguồn nước, phát triển cảng biển, hệ thống giao thông thủy, các khu đô thị trên biển, các khu chung cư nổi trên mặt biển... Các chuyên gia của Hà Lan cho rằng, trước hết, TP Hồ Chí Minh cần di dời các cảng trong nội thành ra hướng biển để có thể xây dựng các cảng nước sâu quy mô lớn cho tàu có trọng tải lớn cập bến. Từ đó, xây dựng các cảng trung chuyển để tận dụng lợi thế của hệ thống sông Ðồng Nai và sông Sài Gòn. Nhờ vậy, TP Hồ Chí Minh sẽ có được nguồn thu rất lớn để từ đó sử dụng cho việc phát triển cơ sở hạ tầng.

TRƯƠNG MẠNH HOÀI


logo