Nhà thơ Võ Quảng - trọn đời văn vì lớp măng non

Thứ Sáu, 17/09/2010, 11:38:00
Nhà thơ Võ Quảng - trọn đời văn vì lớp măng non

Ông sinh ngày 1-3-1920 tại xã Đại Hòa, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam, một vùng đất có truyền thống yêu nước và văn học.

Ông sớm giác ngộ cách mạng, bắt đầu tham gia hoạt động chống thực dân Pháp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường Quốc học Huế. Mười sáu tuổi có chân trong tổ chức Thanh niên Dân chủ - Phản đế của Đảng, bị thực dân Pháp bắt bỏ tù và quản thúc vô thời hạn.

Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công, ông được cử giữ nhiều trọng trách: Ủy viên Tư pháp, Phó Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến hành chính thành phố Đà Nẵng, Phó chánh án Tòa án quân sự miền nam Việt Nam...

Sau Hiệp định Geneva, tập kết ra miền bắc, ông làm Tổng Biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng, Giám đốc Xưởng phim hoạt hình Việt Nam và đi sâu vào văn học thiếu nhi.

Ông là một trong số rất ít nhà văn viết cho thiếu nhi, thuộc lớp người "mở đất", "khai sơn phá thạch" trong lĩnh vực này và đã gặt hái được thành công lớn. Trong hơn bốn mươi năm liên tục sáng tác thơ văn cho lứa tuổi măng non, ông đã xuất bản hơn hai mươi tập thơ, truyện, kịch bản phim hoạt hình và dịch một số tác phẩm văn học nước ngoài ra tiếng Việt cũng nhằm đối tượng thiếu nhi.

Tác phẩm của ông được bạn đọc trẻ tuổi nhiệt liệt hoan nghênh và được in lại nhiều lần như các truyện  Quê nội, Tảng sáng đã được tái bản đến hàng chục lần với số lượng lớn. Thơ, văn của ông hấp dẫn bạn đọc vì phong cách và bút pháp độc đáo, giàu nhạc điệu, hình ảnh, hồn nhiên, vui tươi, hóm hỉnh. Thơ văn của ông là thế giới của con trẻ, của cỏ cây hoa lá, loài vật, là cảnh sống chung quanh ta, đặc biệt là tình yêu quê hương tha thiết, nơi ông có nhiều kỷ niệm. Ông là một con người từng trải trong cuộc sống, có nhiều kinh nghiệm về chính trị, về công tác cách mạng cho nên ngòi bút của ông rất phong phú, sinh động. Ông đã đem tất cả tình cảm, tinh thần và tài năng phục vụ cho thiếu nhi không mệt mỏi.

Trong những năm làm ở Ban Văn học thiếu nhi của Bộ Văn hóa, ông luôn luôn chăm sóc phong trào sáng tác cho thiếu nhi. Ông cũng đã từng phụ trách một số khóa đào tạo người viết văn cho thiếu nhi, làm Chủ tịch các ban chung khảo một số cuộc thi sáng tác thơ văn và liên hoan phim hoạt hình. Ngoài sáng tác thơ, truyện, ông còn viết hơn ba mươi tiểu luận về kinh nghiệm sáng tác cho thiếu nhi, trong đó ông đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu bồi dưỡng đạo đức, tình cảm và giáo dục tư cách làm người cho lớp trẻ ngay từ tuổi ấu thơ.

Một số tác phẩm của ông đã được dịch và xuất bản ở nước ngoài như Pháp, Nga, Trung Quốc... được bạn đọc nhiệt tình đón nhận. Nhà phê bình văn học Pháp Alice Kahn trong một bài viết giới thiệu tiểu thuyết Quê nội của Võ Quảng được dịch và in trên báo Pháp, đã nói đến niềm vui thích của mình khi được đọc Quê nội và tỏ ra thích thú hai nhân vật Cục và Cù Lao trong Quê nội  hơn cả đôi bạn Phin và Tôm Xao-ơ trong tác phẩm của văn hào Mark Twain.

Bà Ina Di-mô-ni-na trong khi trích dịch Quê nội sang tiếng Nga có nhận xét: "Võ Quảng được yêu thích, mến mộ là nhờ con tim rộng lớn và lòng độ lượng của ông. Ông đã dành trọn vẹn những cái đó cho các em".

Ông đã từng bộc bạch tâm sự: "Văn học thiếu nhi có mục đích chủ yếu là giáo dục các em biết sống tốt đẹp, biết cảm thông, biết yêu thương, biết quý trọng cái đẹp, hiểu rõ nghĩa vụ làm người. Tôi thường chọn viết cho các em những gì tôi yêu thương quen biết. Tôi hay viết về sự việc ở chốn thôn quê, nơi tôi đã từng yêu thương từ nhỏ cho đến lúc khôn lớn. Tôi viết về cuộc đời sau Cách mạng Tháng Tám. Cách mạng Tháng Tám đã trả lại tự do cho tôi, cho bà con tôi. Mong sao những chữ tôi viết đó không phải là những chữ mà là những rung động của tâm hồn tôi. Viết cho thiếu nhi là niềm vui và là lẽ sống của tôi trong những năm qua".

Trong cuộc sống hằng ngày, ông là người rất giản dị, hòa nhã, khiêm tốn, mặc dù gặp nhiều khó khăn, ông không bao giờ tỏ ra bi quan mà luôn luôn lạc quan, tin tưởng. Ông đã nêu một tấm gương sáng về cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, suốt đời một lòng phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân, phục vụ thế hệ trẻ, không hề tính toán vun vén cho lợi ích cá nhân.

Ông đã được Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật và các giải thưởng về thơ, văn, kịch bản phim. Ông xứng đáng được tôn vinh là một tài năng văn học viết cho thiếu nhi.

Xin được ghi lại đôi câu đối đã viết tặng ông lúc sinh thời:

Bao tâm huyết ấm tình Quê nội

Một đời văn vì lớp măng non

ĐẶNG MINH PHƯƠNG

Theo