Phụ nữ, trẻ em chiếm hơn 90% nạn nhân bị mua, bán

Thứ Ba, 11/09/2018, 15:38:19
 Font Size:     |        Print
 

Bộ đội Biên phòng Lào Cai tiếp nhận nạn nhân bị mua, bán (Ảnh: Trung Dũng).

NDĐT- Từ năm 2012 đến nay, khoảng 7.500 nạn nhân của tình trạng mua, bán người đã được giải cứu, tiếp nhận. Gần 90% nạn nhân trong số họ là phụ nữ, trẻ em.

Gia tăng tình trạng mua, bán người

Ông Lê Đức Hiền, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ) nhận định, tình hình mua, bán người trên thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp. Tại Việt Nam, tình trạng mua, bán người có chiều hướng gia tăng. Số liệu từ Ban Chỉ đạo phòng, chống tội phạm của Chính phủ cho hay, từ năm 2012 đến nay, các lực lượng chức năng tổ chức giải cứu, tiếp nhận khoảng 7.500 người.

Nạn nhân chủ yếu của tình trạng mua, bán người là phụ nữ, trẻ em, chiếm tỷ lệ tới hơn 90%. Rất nhiều nạn nhân trong số này thuộc các dân tộc ít người, với con số hơn 80%.

Các nạn nhân thường tập trung ở những vùng nông thôn, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa. Đa số họ có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, chỉ làm ruộng hoặc không có việc làm, trình độ học vấn thấp. Ngoài ra, các nạn nhân còn thiếu hiểu biết về xã hội và kỹ năng sống, tâm lý nhẹ dạ cả tin. Nạn nhân là phụ nữ bị bán ra nước ngoài đa số bị ép kết hôn làm vợ và bóc lột tình dục chiếm gần 80%. Gần một nửa số nạn nhân trong số này tự trở về, hoặc được giải cứu, trao trả.

Ông Hiền cũng cho hay, các đối tượng tội phạm mua, bán người hình thành nhiều đường dây, băng nhóm liên tỉnh, xuyên quốc gia với tính chất, thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt. Chúng lợi dụng sự quản lý lỏng lẻo của gia đình, nhà trường. Thông qua các trang mạng xã hội như Zalo, Facebook, Viber…, các đối tượng tiếp cận, rủ rê, giả vờ làm người yêu, lôi kéo đi du lịch, đi làm thuê thu nhập cao, xuất khẩu lao động với chi phí thấp… để lừa bán làm vợ, đẻ thuê, ép buộc làm mại dâm, cưỡng bức lao động…

Hỗ trợ nạn nhân: Vướng về chính sách

Cũng theo vị đại diện của Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội, Luật Phòng, chống mua, bán người có hiệu lực từ ngày 1-1-2012. Qua thực tế triển khai, công tác tiếp nhận, hỗ trợ nạn nhân cũng gặp nhiều thách thức về cơ chế - chính sách.

Trong số gần 7.500 nạn nhân kể trên, mới có một nửa được xác minh và hưởng các chế độ hỗ trợ theo quy định của pháp luật. Số nạn nhân được hỗ trợ chiếm tỷ lệ khiêm tốn so với số nạn nhân trở về trong thực tế. Nhiều nạn nhân tự trở về, không qua thủ tục tiếp nhận, không đủ căn cứ để xác minh là nạn nhân bị mua, bán nên không được nhận các chế độ hỗ trợ.

Tại các địa phương, công tác hỗ trợ nạn nhân đều giao cho ngành lao động, thương binh và xã hội. Do nguồn lực hạn chế, khả năng cung cấp dịch vụ chưa sẵn sàng, nhu cầu hỗ trợ của nạn nhân chưa được đáp ứng đủ.

Ông Lê Đức Hiền đánh giá, cơ chế pháp lý hỗ trợ nạn nhân bị mua, bán hiện nay vẫn còn một số bất cập. Cụ thể, pháp luật vẫn chưa quy định việc loại trừ trách nhiệm hành chính cho nạn nhân bị mua bán nên họ vẫn có thể bị xử phạt hành chính trong một số trường hợp. Thí dụ như bán dâm, xuất - nhập cảnh trái phép, sử dụng giấy tờ giả mạo để xuất - nhập cảnh. Những điều này có thể làm tổn hại đến quá trình hỗ trợ, tái hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân, khiến họ cảm thấy sợ hãi và bị kỳ thị.

Pháp luật quy định nạn nhân bao gồm cả những người bị mua bán trong nước và nam giới. Tuy nhiên, trong thực tế, hiện đang thiếu dịch vụ hỗ trợ cho hai dạng đối tượng này, đặc biệt là nam giới. Điều này một phần là do pháp luật vẫn chưa có quy định cụ thể về từng loại đối tượng được hỗ trợ, bao gồm những nạn nhân tự trở về, nạn nhân ở địa phương khác, nạn nhân là nam giới, nạn nhân bị mua bán trong nước.., nên chính quyền các địa phương gặp khó khi hỗ trợ.

Pháp luật hiện hành mới chỉ quy định nạn nhân bị mua bán được hỗ trợ về tâm lý, y tế trong thời gian cư trú tại cơ sở bảo trợ xã hội, cơ sở hỗ trợ nạn nhân. Nếu không, các nạn nhân không được hỗ trợ về tâm lý và y tế, dù nhiều người trong số họ rất có nhu cầu.

Một số mức chi hiện hành nhằm hỗ trợ trực tiếp cho nạn nhân hiện nay quá thấp, khiến cơ sở thực hiện rất “vất vả”. Theo Thông tư liên tịch số 134/2013 của Bộ Tài chính - Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (gọi tắt là Thông tư 134), nạn nhân mua, bán người được hỗ trợ 30 nghìn đồng/ngày tiền ăn tại các cơ sở bảo trợ, tối đa 60 ngày. Mức chi khám bệnh là 50 nghìn đồng/người, trong khi thực tế, đa số nạn nhân trở về mắc nhiều bệnh nặng, chi phí khám, chữa bệnh thực tế cao hơn rất nhiều.

Hiện nay, Cục Phòng, chống tệ nạn xã hội đang tham mưu Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất sửa đổi Nghị định quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực an ninh trật tự, an toàn xã hội. Theo đó, đề nghị miễn trừ trách nhiệm hành chính cho nạn nhân bị mua bán trong một số trường hợp như: bán dâm, xuất nhập cảnh trái phép, sử dụng giấy tờ giả mạo để xuất nhập cảnh để giảm kỳ thị, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân.

Ngoài ra, các Điều 34, 35 của Luật Phòng, chống mua, bán người cũng nên điều chỉnh theo hướng, mọi nạn nhân bị mua bán đều được hưởng những dịch vụ hỗ trợ về tâm lý và y tế, nếu có nhu cầu, tại cơ sở bảo trợ xã hội, cơ sở hỗ trợ nạn nhân, nơi cư trú.

Thiết thực hơn, nên tăng mức hỗ trợ trực tiếp về y tế cho nạn nhân; bổ sung các quy định tạo điều kiện thuận lợi cho nạn nhân tiếp cận với các dịch vụ hỗ trợ về trợ giúp pháp lý, vay vốn, dạy nghề, học nghề, tạo việc làm…

NGÂN ANH

Chia sẻ