Về việc giải quyết các vụ vi phạm sở hữu trí tuệ tại Tòa án

Thứ Sáu, 21/01/2005, 08:53:00
 Font Size:     |        Print

Rất ít vụ vi phạm được giải quyết tại tòa án

Thực tế cho thấy các vụ án hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng giả chủ yếu được phát hiện do tố giác của nhân dân, phát hiện của lực lượng Quản lý thị trường, Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ, Cảnh sát Kinh tế... còn đơn tố giác tội phạm của chủ sở hữu nhãn hiệu hàng hoá bị xâm phạm lại rất ít... Mặt khác, khi xét xử các vụ án hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng giả, Tòa án không mời chủ sở hữu nhãn hiệu hàng hoá tham gia tố tụng, cũng không xem xét việc bồi thường thiệt hại.

Thời gian xử lý một vụ án hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng giả kéo dài, tốn nhiều thời gian và tiền của, ảnh hưởng tới tâm lý của chủ sở hữu nhãn hiệu hàng hoá khi họ lựa chọn có yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý về hình sự hay không.

Theo ông Nguyễn Văn Luật, Viện trưởng Viện Khoa học xét xử, TANDTC, so với số lượng đơn khiếu nại về xâm phạm nhãn hiệu hàng hoá mà Cục Sở hữu Công nghiệp (nay là Cục Sở hữu Trí tuệ) đã nhận, giải quyết hàng năm thì số lượng vụ việc mà TAND thụ lý, giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự hàng năm là quá nhỏ bé. Người bị xâm phạm không muốn khởi kiện tại TAND, vì thời gian giải quyết một số vụ tranh chấp tại TAND tính từ khi thụ lý cho đến khi có bản án, quyết định sơ thẩm của Tòa án và thời gian giải quyết của Tòa án cấp phúc thẩm đối với vụ án có kháng cáo, kháng nghị trung bình ở mỗi cấp là hơn bốn tháng. Có vụ phải xét xử nhiều lần (sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm) nên thời gian giải quyết kéo dài hàng năm khiến đương sự phải vất vả, tốn kém về thời gian, tiền của để chờ đợi phán quyết của Toà án.

Việc áp dụng pháp luật về nhãn hiệu hàng hoá để giải quyết nội dung của vụ tranh chấp giữa các cấp Tòa án còn chưa thống nhất hoặc chưa hiểu đúng các quy định về bản chất của quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu hàng hoá, nên quyết định của Tòa án chưa đúng pháp luật, dẫn tới việc đương sự phải kháng cáo, Viện Kiểm sát phải kháng nghị bản án sơ thẩm.

Đề cập vấn đề TAND với việc giải quyết tranh chấp, xâm phạm quyền SHTT, tại một tham luận của mình, ông Đỗ Cao Thắng, chánh toà Kinh tế, TANDTC đã chỉ rõ có bốn Tòa chuyên trách có quan hệ đến việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Đó là Tòa Kinh tế, Tòa Dân sự, Tòa Hành chính và Tòa Hình sự. Ông Thắng cũng nhận định rằng các vụ án tranh chấp hoặc xâm phạm quyền SHTT mà ngành Tòa án giải quyết không nhiều, một phần do các quy định về pháp luật tố tụng cho việc khởi kiện và tiến hành tố tụng còn phức tạp.

Bao giờ có tòa chuyên biệt về sở hữu trí tuệ?

Chỉ nhìn nhận dưới góc độ sở hữu công nghiệp (SHCN), ông Nguyễn Trung Thực, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt - Đức đánh giá: "vừa đá bóng vừa thổi còi" là hình ảnh đúng nhất về tình trạng xử lý tranh chấp khiếu nại trong lĩnh vực SHCN ở nước ta hiện nay. Cục SHTT vừa là cơ quan xét cấp văn bằng bảo hộ, vừa là cơ quan giám định xử lý các tranh chấp khiếu nại. Theo Nghị định 63/CP thì người nộp đơn có thể khởi kiện Cục SHTT ra Tòa hành chính hoặc khiếu nại lên Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ đối với các quyết định từ chối cấp văn bằng bảo hộ của Cục SHTT. Nhưng trong thực tế thì cả hai "cửa" này đều tắc. Có khiếu nại lên Bộ thì Bộ lại chuyển về Cục để Cục trả lời; nếu khởi kiện ra toà thì nhiều vụ Tòa lại làm công văn hỏi Cục là nên thế nào?

Để có thể khắc phục tình trạng xử lý tranh chấp thiếu khách quan, tránh được oan sai cho doanh nghiệp, bảo đảm cho mọi doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, doanh nghiệp nước ngoài và doanh nghiệp Việt Nam đều bình đẳng trước pháp luật, rất cần có một Tòa án chuyên ngành, các vị thẩm phán phải là các chuyên gia về lĩnh vực này.

Trong khi chưa có Tòa án chuyên ngành thì Chính phủ cần thành lập cơ quan trọng tài SHTT. Cơ quan trọng tài SHTT chỉ cần vài người làm tổng hợp, tiếp nhận hồ sơ, khi có vụ việc thuộc ngành nào thì cơ quan trọng tài SHTT trưng tập các chuyên gia về lĩnh vực đó cùng xem xét thống nhất... Kết luận của cơ quan trọng tài SHTT phải được công nhận như giám định cuối cùng để Tòa án làm căn cứ phán quyết khi xét xử hoặc để đôi bên hòa giải.

Về vai trò của TAND trong việc thực thi quyền SHTT ở Việt Nam, ông Nguyễn Văn Luật - viện trưởng Viện Khoa học xét xử, TANDTC cho rằng để giải quyết thực trạng hiện nay, cần phải tiến hành nhiều giải pháp, như: Hoàn thiện các chế định của pháp luật tố tụng dân sự bảo đảm tính tương thích đối với những đòi hỏi của Hiệp định và thông lệ quốc tế: quy định cụ thể thủ tục cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng; công bố công khai các bản án, quyết định của Tòa án; tăng cường năng lực, kiện toàn tổ chức của Tòa án bảo đảm hiệu quả thực thi bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Cũng theo ông Luật, do tính chất của các vụ án liên quan đến quyền SHTT không giống như các vụ án thông thường khác, do đó cần phải thực hiện giải pháp "chuyên môn hoá" trong hệ thống TAND.

Qua nghiên cứu kinh nghiệm của một số nước như Đức, Trung Quốc, Thái-lan... thì các nước này đều có các Tòa án chuyên biệt xét xử các vụ án về SHTT. Trong điều kiện của Việt Nam, trước mắt là phải thực hiện việc "chuyên môn hoá" thẩm phán để từng bước ở các Tòa án có đội ngũ thẩm phán chuyên trách có đủ năng lực chuyên môn để xét xử các vụ án liên quan đến quyền SHTT. Đây là công việc cấp bách trước mắt và lâu dài vừa bảo đảm cho Tòa án thực hiện tốt nhiệm vụ của mình, vừa tạo tiền đề cho việc nghiên cứu, tổng kết thực tiễn để tiến tới việc thành lập Tòa án chuyên biệt về SHTT ở Việt Nam.


Theo: Pháp luật

Chia sẻ