Bình luận quốc tế

Quyết định nguy hiểm

Thứ Sáu, 08/12/2017, 03:51:58
 Font Size:     |        Print

Bất chấp những cảnh báo của cộng đồng quốc tế, rạng sáng 7-12 (giờ Việt Nam), Tổng thống Donald Trump vẫn chính thức tuyên bố công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel và sẽ chuyển Đại sứ quán Mỹ về đây. Động thái này đảo ngược chính sách của Washington trong nhiều thập niên qua đối với tiến trình hòa bình Trung Đông, có nguy cơ đặt dấu chấm hết cho cuộc đàm phán Israel - Palestine và thổi bùng ngọn lửa giận dữ âm ỉ ở khu vực.

Quyết định công nhận Jerusalem , vùng lãnh thổ tranh chấp kéo dài hàng chục năm qua giữa Israel và Palestine, là thủ đô chính thức của Israel đã giúp Tổng thống Trump hiện thực hóa một trong những cam kết tranh cử quan trọng. Tuy nhiên, động thái này đã phá vỡ chính sách của các đời tổng thống Mỹ trước đây đối với vấn đề vùng lãnh thổ Jerusalem đầy nhạy cảm. Quy chế của Jerusalem, nơi được coi là ngã ba gặp gỡ của các nền văn hóa chịu ảnh hưởng của Hồi giáo, Thiên Chúa giáo và Do Thái giáo, là vấn đề gai góc nhất trong tiến trình đàm phán Israel - Palestine. Người Palestine đã trải qua nhiều thập kỷ đấu tranh nhằm thực hiện khát vọng thành lập một Nhà nước Palestine độc lập với thủ đô là Đông Jerusalem .

Tuyên bố của Tổng thống Mỹ Trump vì thế gây phẫn nộ đối với người Palestine, thổi bùng làn sóng chỉ trích từ các nước A-rập và nhiều quốc gia trên thế giới. Hàng loạt nhà lãnh đạo Hồi giáo chỉ trích quyết định của Mỹ. Palestine gọi hành động của Tổng thống Trump là “lời tuyên chiến tại Trung Đông”. Ngay cả đồng minh của Mỹ ở khu vực là A-rập Xê-út và Thổ Nhĩ Kỳ cũng cảnh báo, bất kỳ nỗ lực nào công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel hoặc chuyển các cơ quan ngoại giao tới thành phố này đều bị coi là hành động vô trách nhiệm và gây bất ổn khu vực. Điện đàm với Tổng thống Trump trước khi người đứng đầu Nhà trắng công bố quyết định nêu trên, Quốc vương A-rập Xê-út khẳng định đây là một bước đi nguy hiểm, có thể tác động tiêu cực và gây thù địch, thậm chí xúc phạm người Hồi giáo trên toàn thế giới. Liên đoàn A-rập (AL) lên kế hoạch họp bất thường tại Cairo (Ai Cập) ngày 9-12, trong khi Tổ chức Hợp tác Hồi giáo nhóm họp ngày 13-12 tới tại Thổ Nhĩ Kỳ để phối hợp lập trường của 57 nước thành viên sau quyết định của Tổng thống Mỹ. Nhiều nước thậm chí lo ngại động thái của Mỹ có nguy cơ châm ngòi cho một “cuộc nổi dậy” mới của người Palestine.

Mỹ từng đóng vai trò trung gian và dẫn dắt các cuộc đàm phán giữa Israel và Palestine, vì thế bất cứ động thái nào của Washington cũng tác động mạnh tới tiến trình hòa bình Trung Đông. Quyết định mới về Jerusalem của Tổng thống Trump đã dập tắt mọi nỗ lực thúc đẩy “con tàu hòa bình” của chính quyền tiền nhiệm, đặt dấu chấm hết cho vai trò trung gian của Washington đối với tiến trình hòa bình này. Ngay sau tuyên bố của Tổng thống Trump, Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas khẳng định, Mỹ không còn vai trò trong tiến trình đàm phán hòa bình khu vực. Hàng loạt nước châu Âu, châu Á, Mỹ Latinh cũng lên tiếng phản đối động thái của Mỹ. Các nhà phân tích lo ngại, Mỹ đã hủy hoại mọi nỗ lực thúc đẩy nối lại đàm phán giữa Israel và Palestine mà cộng đồng quốc tế theo đuổi lâu nay về giải pháp hai nhà nước. Sự thay đổi chính sách của Mỹ phủ bóng đen lên triển vọng về thỏa thuận hòa bình Trung Đông. Quyết định đơn phương của Tổng thống Mỹ thậm chí đi ngược ưu tiên hàng đầu mà Chính quyền Mỹ tự đặt ra trong vấn đề Trung Đông là chống khủng bố. Có ý kiến còn cho rằng, đây có thể là "cái cớ hoàn hảo" cho các tổ chức khủng bố huy động lực lượng chống Mỹ. Phong trào Hồi giáo Hamas của Palestine cảnh báo, quyết định của Tổng thống Trump sẽ "mở cánh cửa địa ngục" đối với các lợi ích của Mỹ tại khu vực.

Dư luận quốc tế dậy sóng trước động thái mới của Mỹ liên quan vùng thánh địa Jerusalem đã khiến Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc triệu tập họp khẩn cấp. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres tuyên bố, không có giải pháp nào thay thế giải pháp hai nhà nước giữa Israel và Palestine. Quy chế cuối cùng cho Jerusalem cần phải được giải quyết thông qua đàm phán trực tiếp và không có “kế hoạch B” cho giải pháp hai nhà nước. Hội đồng AL ra nghị quyết khẳng định, việc thừa nhận Jerusalem là thủ đô của Israel hay thiết lập bất kỳ cơ quan ngoại giao nào tại thành phố này là hành động "tiến công rõ ràng" vào các quốc gia A-rập cũng như người Hồi giáo và Cơ đốc giáo Palestine.

Lường trước “búa rìu” dư luận, Mỹ đã yêu cầu Israel phản ứng kiềm chế trong bối cảnh Chính quyền Mỹ đang theo dõi làn sóng phản ứng quốc tế và đánh giá nguy cơ an ninh đối với các cơ sở và công dân của Mỹ ở nước ngoài. Trong bối cảnh hơn bao giờ hết cần những nỗ lực ngoại giao nhằm hồi sinh “con tàu hòa bình”, quyết định mới của Tổng thống Trump về Jerusalem lại làm tiêu tan hy vọng nối lại đàm phán Israel - Palestine, là bước đi nguy hiểm, “thêm dầu vào lửa” ở điểm nóng Trung Đông.

THÁI THANH