Bình luận quốc tế

"Vỏ quýt dày, móng tay nhọn"

Thứ Ba, 20/11/2018, 02:25:58
 Font Size:     |        Print

Tổng thống Iraq B.Salih vừa thực hiện chuyến thăm Iran nhằm thảo luận các biện pháp thúc đẩy thương mại với quốc gia Hồi giáo đang chịu sức ép từ lệnh trừng phạt của Mỹ. Là một đối tác quan trọng của Iraq ở khu vực, Iran đang cùng quốc gia láng giềng cũng như nhiều nước khác tìm mọi cách "né đòn" trừng phạt của Mỹ.

Quan hệ giữa Iran và Iraq gần đây được cải thiện và hiện Tehran đang nổi lên như một đối tác quan trọng của Baghdad tại khu vực. Iraq được coi là "lá phổi thương mại" của Iran với trao đổi thương mại giữa hai nước năm 2017 đạt hơn 12 tỷ USD. Một phần ba thị trường Iraq thuộc về hàng hóa Iran và Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm vào Iran ảnh hưởng rất lớn đối với nước láng giềng Iraq trên các cấp độ chính trị và kinh tế, an ninh. Chuyến thăm Iran của Tổng thống Iraq diễn ra trong bối cảnh chính quyền Mỹ vừa áp đặt hàng loạt biện pháp trừng phạt nhằm vào lĩnh vực dầu mỏ, giao thông và ngân hàng của Iran. Bởi thế, một trong những mục tiêu chính đối với nhà lãnh đạo Iraq trong chuyến thăm Iran lần này là bàn biện pháp đối phó các lệnh trừng phạt của Mỹ, đồng thời thúc đẩy kim ngạch thương mại song phương lên mức 20 tỷ USD/năm.

Vốn phụ thuộc nhiều vào nguồn cung khí đốt và điện năng từ Iran, Iraq quan ngại các biện pháp trừng phạt của Mỹ sẽ tác động tiêu cực đến nguồn cung năng lượng. Do tình trạng thiếu điện, cuộc sống của hầu hết 39 triệu người dân quốc gia vùng Vịnh này đều phụ thuộc máy phát điện. Ðể giúp Iraq chuẩn bị kế sách thoát khỏi sự phụ thuộc Iran trong lĩnh vực khí đốt và dầu mỏ, Mỹ đã trao cho Iraq 45 ngày để chuẩn bị và giao nộp kế hoạch này bằng cách tạm thời quyết định miễn trừ Iraq khỏi một phần các biện pháp trừng phạt liên quan Iran. Theo đó, Iraq sẽ tiếp tục nhập khẩu điện từ Iran mặc dù các biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm hạn chế hoạt động xuất khẩu trong lĩnh vực năng lượng của quốc gia Hồi giáo này đã có hiệu lực từ ngày 5-11 vừa qua.

Trong chính sách gây sức ép mạnh mẽ đối với Iran của chính quyền Tổng thống D.Trump, Mỹ đã tái áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm ngặt đối với các thể chế tài chính, hoạt động vận chuyển hàng hóa, lĩnh vực năng lượng và các sản phẩm xăng dầu của Iran. Tuy nhiên, tính hiệu quả của các "đòn trừng phạt" này đang bị nghi ngờ khi Washington liên tục đưa ra thông báo miễn trừ một số nước khỏi một phần các biện pháp trừng phạt, theo đó cho phép các nước này tiếp tục nhập khẩu dầu mỏ của Tehran. Ðiều này trái ngược với những tuyên bố trước đó của Washington rằng sẽ tìm cách giảm lượng dầu mỏ xuất khẩu của Iran về mức 0%.

Trên thực tế, với vai trò quan trọng trên "bản đồ năng lượng" thế giới, là nước xuất khẩu dầu mỏ lớn thứ hai trong Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), Iran không muốn để tuột mất thị phần mà nước này mới khôi phục được. Trong khi đó, nhiều cường quốc trên thế giới cũng bị thiệt hại khi Mỹ áp đặt trừng phạt Iran. Liên hiệp châu Âu (EU) đã thành lập cơ chế đặc biệt giao dịch với Iran nhằm tránh các biện pháp trừng phạt của Mỹ. Các nước châu Âu tuyên bố sẽ bảo vệ các công ty đang làm ăn hợp pháp với Tehran, cũng như tìm cách duy trì các kênh tài chính hoạt động với Iran và bảo đảm việc tiếp tục xuất khẩu khí đốt của quốc gia Hồi giáo này. Nga tuyên bố có thể tiến hành thanh toán với Iran bằng đồng nội tệ để tiếp tục quan hệ hợp tác song phương. Ấn Ðộ cũng thảo luận những cách thức duy trì thương mại với Iran, trong đó có sử dụng đồng nội tệ của hai nước trong giao dịch. Quốc gia Nam Á tuyên bố, trong sáu tháng tới có thể nhập khẩu 300 nghìn thùng dầu/ngày từ Iran theo miễn trừ của Mỹ và một nửa số tiền thanh toán bằng đồng rupee sẽ được chuyển vào các tài khoản thuộc sở hữu các ngân hàng Iran tại các ngân hàng Ấn Ðộ, nửa còn lại có thể được chuyển đổi sang đồng ơ-rô hoặc ngoại tệ khác cho Iran. Ðổi lại, Iran đưa ra danh sách 1.000 mặt hàng mà nước này có thể nhập khẩu từ Ấn Ðộ không nằm trong diện bị hạn chế của Mỹ.

Trước những tổn hại lợi ích kinh tế dẫn đến nhiều nước phản đối Mỹ áp đặt trừng phạt Iran, Washington đã tạm miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với Trung Quốc, Ấn Ðộ, Thổ Nhĩ Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Italy và Hy Lạp, cùng Ðài Loan (Trung Quốc), theo đó cho phép các nước và vùng lãnh thổ này tiếp tục mua dầu mỏ của Iran. Trong khi đó, Iran khẳng định vẫn có thể bán được dầu, chừng nào nước này muốn bất chấp lệnh trừng phạt của Mỹ. Thống đốc Ngân hàng trung ương Iran khẳng định, các ngân hàng nước này có thể đối phó lệnh trừng phạt mới của Mỹ thông qua kinh nghiệm và biện pháp đã từng áp dụng trong các đợt trừng phạt trước đó của Washington nhằm cải thiện tình hình kinh tế.

Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đã tác động tới lợi ích kinh tế của nhiều nước. Mỹ dù tuyên bố sẽ đưa ra các biện pháp mạnh tay đối với Iran, song thực tế, "vỏ quýt dày, móng tay nhọn", quốc gia Hồi giáo cùng các đối tác, vốn là các cường quốc ở khu vực và thế giới, đang có những biện pháp "né đòn" hữu hiệu.

THANH HÀ