Những nỗ lực được thúc đẩy

Thứ Ba, 12/02/2019, 01:54:18

Lực lượng vũ trang quốc gia Bolivar (FANB) của Venezuela đã khởi động cuộc tập trận lớn kéo dài sáu ngày nhằm chuẩn bị sẵn sàng cho mọi tình huống bảo vệ đất nước. Tổng thống N.Maduro khẳng định, Venezuela là đất nước hòa bình và không chấp nhận mọi cuộc can thiệp quân sự, càng không thể để xảy ra nội chiến như các nhóm thù địch trong và ngoài nước mong muốn.

Khủng hoảng chính trị tại Venezuela nổ ra sau khi thủ lĩnh phe đối lập J.Guaido, đồng thời là Chủ tịch Quốc hội Venezuela do phe đối lập kiểm soát, bất ngờ tự phong là “Tổng thống lâm thời Venezuela”. Hành động của ông Guaido bị Chính phủ Tổng thống Maduro lên án mạnh mẽ và coi là một phần trong âm mưu đảo chính. Trong khi Mỹ cùng khoảng 20 nước thành viên Liên hiệp châu Âu (EU) công nhận ông Guaido là “Tổng thống lâm thời” và gây sức ép đòi Tổng thống Maduro tổ chức cuộc bầu cử mới, thì nhiều nước như Cuba, Mexico, Thổ Nhĩ Kỳ và Nga bày tỏ sự ủng hộ Chính phủ Tổng thống Maduro, đồng thời lên án âm mưu đảo chính tại Venezuela.

Trong một động thái mới nhất, ông Guaido tuyên bố không loại trừ khả năng đồng ý với một kế hoạch can thiệp quân sự của Mỹ hoặc một lực lượng nước ngoài vào Venezuela, để buộc chính quyền Tổng thống Maduro từ bỏ “tiếm quyền”, theo cách gọi của phe đối lập. Quốc hội do phe đối lập kiểm soát cũng vừa thông qua Luật Chuyển tiếp, mà theo đó, khi Tổng thống Maduro rời bỏ quyền lực, ông Guaido được quyền triệu tập bầu cử trong thời gian 30 ngày, song nếu vì một lý do kỹ thuật nào đó không thể thực hiện được, thì ông Guaido có thể tiếp tục đứng đầu chính phủ lâm thời trong thời gian 12 tháng.

Ðáp lại, Tòa án Công lý tối cao Venezuela (TSJ) tuyên bố “vô hiệu hóa hoàn toàn” đối với Luật Chuyển tiếp, đồng thời kiến nghị Quốc hội lập Hiến đưa ra những nghị quyết liên quan hoạt động của cơ quan lập pháp và “Tổng thống lâm thời”, coi hành động tự phong của ông Guaido là một âm mưu đảo chính.

Tình hình chính trị nội bộ Venezuela phức tạp như vậy, nhiều nỗ lực quốc tế đã được đưa ra, song không phải nỗ lực nào cũng hiệu quả và được chấp thuận. Nhóm Tiếp xúc quốc tế về Venezuela (ICG) được thiết lập, gồm các đại diện Cộng đồng Caribe (CARICOM), các nước châu Âu là Pháp, Ðức, Italy, Hà Lan, Bồ Ðào Nha, Tây Ban Nha, Thụy Ðiển và Anh, cùng các nước Mỹ la-tinh gồm Bolivia, Costa Rica, Ecuador, Mexico và Uruguay đã họp phiên đầu tiên hôm 7-2 vừa qua, tại thủ đô Montevideo của Uruguay. Tại phiên họp, nhiều nước ký thông qua Cơ chế Montevideo, một kế hoạch gồm bốn bước nhằm thúc đẩy đối thoại giữa chính phủ Venezuela và các nhóm đối lập để tìm kiếm một giải pháp cho cuộc khủng hoảng chính trị hiện nay; đề xuất tiến hành một cuộc bầu cử tổng thống mới ở Venezuela cũng là một phần trong Cơ chế Montevideo.

Tuy nhiên, tuyên bố chung sau phiên họp đã bị Bô-li-vi-a, Mexico và các nước CARICOM phản đối, với lý do ICG can thiệp vào công việc nội bộ của Venezuela. Tổng thống Venezuela N.Maduro lập tức bác bỏ Cơ chế Montevideo kèm theo đề xuất tiến hành một cuộc bầu cử tổng thống mới, chỉ trích đây là “những đề xuất thiên vị”. Ông Maduro cũng mời đại diện ICG đến Caracas để đối thoại với chính phủ hợp Hiến và khẳng định sẵn sàng tham gia Cơ chế Montevideo để ký các thỏa thuận cân bằng, thỏa đáng liên quan hòa bình ở Venezuela.

Giữa lúc đó, căng thẳng giữa Caracas và Washington tiếp tục bị đẩy lên nấc thang mới, khi chính phủ Venezuela công bố các bằng chứng về âm mưu lật đổ chính quyền Tổng thống N.Maduro do phe cực hữu tiến hành với sự hậu thuẫn của các thế lực nước ngoài, trong đó có Mỹ. Chính quyền Caracas cáo buộc Washington cản trở các cuộc đối thoại ở Venezuela, đồng thời lên án tuyên bố của Mỹ nói rằng Venezuela đang hứng chịu một cuộc khủng hoảng nhân đạo là “lời nói dối”, nhằm viện cớ can thiệp vào quốc gia Nam Mỹ. Thực tế, một bức thư yêu cầu Mỹ không can thiệp vào các vấn đề nội bộ Venezuela chỉ trong một ngày đã nhận được hai triệu chữ ký của công dân nước này. Theo Tổng thống Maduro, “bức thư hòa bình” nêu trên dự kiến sớm nhận đủ 10 triệu chữ ký ủng hộ và sẽ được gửi tới Nhà trắng.

Nhiều nước lên tiếng bày tỏ quan ngại về các hành động nhằm can thiệp những vấn đề chủ yếu thuộc thẩm quyền quốc gia, cũng như về mối đe dọa sử dụng vũ lực chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của Venezuela. Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) A.Guterres cho biết, LHQ sẵn sàng giúp để đưa Tổng thống Venezuela N.Maduro và thủ lĩnh đối lập Guaido ngồi vào bàn đàm phán một cách nghiêm túc.

Can thiệp nội bộ một quốc gia không bao giờ được chấp thuận trong quan hệ quốc tế, và trường hợp Venezuela không là ngoại lệ. Với quyết tâm của đông đảo người dân Venezuela nhằm gìn giữ nền độc lập dân tộc, cùng tiếng nói ủng hộ của cộng đồng yêu chuộng hòa bình, những bước đi và nỗ lực tích cực vẫn đang được cộng đồng quốc tế thúc đẩy, nhằm sớm hạ nhiệt căng thẳng tại quốc gia Nam Mỹ.

ĐINH TRƯỜNG