Bước đi đúng hướng

Thứ Ba, 31/10/2017, 03:26:01
 Font Size:     |        Print

Căng thẳng giữa chính quyền trung ương Iraq và chính quyền khu tự trị người Kurd ở miền bắc đã hạ nhiệt sau khi hai bên tiến hành đàm phán và đạt thỏa thuận triển khai các lực lượng liên bang tại khu vực người Kurd. Cuộc trưng cầu ý dân về độc lập của người Kurd ở Iraq khiến khu vực này đối mặt những hậu quả nghiêm trọng, đe dọa an ninh và có nguy cơ cuốn quốc gia Trung Đông này vào vòng xoáy bạo lực mới.

Chính quyền khu tự trị người Kurd (KRG) đứng trước sức ép mạnh mẽ từ các biện pháp trừng phạt của chính quyền trung ương sau khi KRG tiến hành cuộc trưng cầu ý dân về độc lập bị coi là “vi hiến” tại miền bắc Iraq. Hai nước láng giềng Thổ Nhĩ Kỳ và Iran ủng hộ các biện pháp của Chính phủ Iraq, trong đó có việc đóng cửa biên giới và ngừng giao thương với vùng tự trị. Quân đội Iraq đã mở chiến dịch nhằm giành lại tất cả các khu vực tranh chấp giữa chính quyền trung ương với vùng tự trị người Kurd. Việc mất quyền kiểm soát đối với các khu vực này đã giáng đòn mạnh vào nguồn tài chính của vùng tự trị vốn chủ yếu dựa vào thu nhập từ xuất khẩu dầu mỏ ở Kirkuk. Xung đột giữa quân chính phủ và lực lượng dân quân Peshmerga của người Kurd bắt đầu nổ ra sau khi quân chính phủ giành quyền kiểm soát thành phố Kirkuk mà hầu như không vấp phải sự chống đối nào. Tuy nhiên, Peshmerga sau đó đã tiến hành các chiến dịch đáp trả khi lực lượng này rút về khu vực trọng yếu của người Kurd. Khoảng 136 nghìn người đã phải rời bỏ nhà cửa sau đợt leo thang bạo lực gần đây tại miền bắc Iraq.

Lo ngại tình hình leo thang căng thẳng ở khu vực tập trung những mỏ dầu lớn của Iraq, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã hối thúc Chính phủ Iraq và giới lãnh đạo khu tự trị người Kurd nhanh chóng đưa ra lịch trình cho các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt khủng hoảng. Lời kêu gọi được đưa ra sau khi chính quyền Baghdad bác đề xuất của KRG với việc "đóng băng" kết quả cuộc trưng cầu ý dân để tiến hành đối thoại. Chính phủ Iraq đã yêu cầu hủy hoàn toàn kết quả cuộc trưng cầu ý dân.

Cuộc đối thoại giữa các chỉ huy quân đội Iraq và lực lượng dân quân Peshmerga của người Kurd đã diễn ra sau khi Thủ tướng Iraq Haider al-Abadi thông báo tạm ngừng hoạt động giao tranh của các lực lượng an ninh Iraq với lực lượng người Kurd để hai bên dàn xếp việc tái triển khai các lực lượng liên bang một cách hòa bình nhằm bảo đảm an ninh ở các khu vực tranh chấp. Hiện hai bên tiếp tục vòng hai cuộc đàm phán nhằm hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn sau khi vòng một kết thúc với nhiều triển vọng tích cực. Mục tiêu của vòng đàm phán này là tập trung tháo gỡ bất đồng để mở đường cho việc triển khai quân đội Iraq tới các cửa khẩu nằm trong khu vực kiểm soát của người Kurd ở phía bắc với các nước láng giềng như Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và Syria. Đây được coi là nỗ lực của chính quyền trung ương Baghdad trong việc giành quyền kiểm soát các vùng đất gây tranh chấp và một số cửa khẩu biên giới, bao gồm một cửa khẩu ở khu vực Phít Kha-bu, nơi có đường ống vận chuyển dầu thô của Iraq và người Kurd xuất khẩu sang Thổ Nhĩ Kỳ. Chính quyền Baghdad tìm cách bảo đảm việc tiếp cận đường ống dẫn dầu tới cảng Xây-han của Thổ Nhĩ Kỳ bằng cách kiểm soát khu vực cửa khẩu này, nơi giáp cả Thổ Nhĩ Kỳ và Syria. Chính phủ Iraq muốn áp đặt lại "đường xanh" năm 2003 giữa khu tự trị người Kurd với ba tỉnh miền bắc là Erbil, Dohuk và Sulaimaniyah. Theo đó, lực lượng Peshmerga trở về đường ranh giới năm 2003 và giao lại toàn bộ các chốt kiểm soát ở khu vực giáp ranh này cho chính quyền trung ương.

Tham vọng độc lập của người Kurd ở miền bắc không phải là vấn đề của riêng Iraq mà còn tác động tới các nước láng giềng như Iran, Syria, Thổ Nhĩ Kỳ, nơi có cộng đồng người Kurd sinh sống. Các nước láng giềng của Iraq lo ngại làn sóng đòi độc lập của người Kurd lan rộng trong khu vực, đe dọa sự toàn vẹn lãnh thổ quốc gia. Bởi thế, cả Iran và Thổ Nhĩ Kỳ đều tuyên bố ủng hộ chính quyền trung ương Iraq tiến hành các hoạt động nhằm dập tắt tham vọng của người Kurd ở miền bắc Iraq, đồng thời giúp ngăn chặn “từ trong trứng” những âm mưu thúc đẩy ly khai của các cộng đồng người Kurd trong khu vực. Những ngày cuối tháng 10 vừa qua, Thủ tướng Iraq al-Abadi đã thăm Thổ Nhĩ Kỳ và Iran nhằm giành sự ủng hộ của hai quốc gia láng giềng trong việc đối phó chính quyền khu tự trị người Kurd trong nước, cũng như cuộc chiến chống tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS), trong bối cảnh các lực lượng Iraq triển khai chiến dịch tiến công các thành trì cuối cùng của tổ chức này.

Ngừng bắn và đối thoại là bước đi đúng hướng mà Chính phủ Iraq tiến hành đối với các lực lượng khu tự trị người Kurd, nhằm giảm căng thẳng có nguy cơ thổi bùng xung đột giữa hai bên. Trước hàng loạt thách thức trong xử lý khủng hoảng trong nước lẫn cuộc chiến chống khủng bố, ngoài sự ủng hộ của các nước láng giềng và cộng đồng quốc tế, chính quyền Iraq cần thúc đẩy hòa giải giữa các phe phái thông qua biện pháp hòa bình, tránh để quốc gia Trung Đông này một lần nữa bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới.

HÀ LÂM

Chia sẻ