Tới dự Đại hội có các đồng chí: Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh; Nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười; Nguyên Chủ tịch nước Trần Đức Lương; Nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn An; Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng; Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng; Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Huỳnh Đảm; Nguyên Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Phạm Thế Duyệt; cùng các đồng chí lãnh đạo bộ, ban, ngành, đoàn thể Trung ương, các tổ chức chính trị - xã hội; các đồng chí đại diện lãnh đạo của 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các vị lão thành cách mạng, Mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng lực lượng vũ trang, Anh hùng Lao động; các đồng chí Lãnh đạo cơ quan công tác dân tộc qua các thời kỳ, các trí thức, văn nghệ sĩ, nghệ nhân, doanh nhân tiêu biểu là người dân tộc thiểu số; đại diện các đoàn ngoại giao và tổ chức quốc tế.

Thay mặt cho thế hệ trẻ của đất nước, đoàn học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số đã tới chào mừng, tặng hoa cho Đoàn Chủ tịch Đại hội.

Đọc diễn văn khai mạc Đại hội, Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Nguyễn Sinh Hùng - Trưởng Ban Chỉ đạo Đại hội khẳng định: Đây là lần đầu tiên Đại hội Đại biểu các dân tộc thiểu số Việt Nam được Đảng và Nhà nước tổ chức với quy mô toàn quốc. Đại hội nhằm khẳng định, tôn vinh và biểu dương công lao đóng góp to lớn của các dân tộc thiểu số đối với thắng lợi chung của cách mạng Việt Nam. Đại hội là diễn đàn giao lưu, trao đổi, tạo sự đồng thuận và niềm tin vững chắc của đồng bào các dân tộc vào sự lãnh đạo của Đảng trước thềm Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI.

Trình bày Báo cáo Chính trị tại Đại hội, Bộ trưởng - Chủ tịch Ủy ban Dân tộc Giàng Seo Phử  khẳng định: Đại đoàn kết các dân tộc là đặc điểm nổi bật xuyên suốt các thời kỳ lịch sử, dưới sự lãnh đạo của Đảng, truyền thống đó ngày càng được củng cố và phát huy, làm nên sức mạnh của dân tộc Việt Nam. Nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực vươn lên của đồng bào các dân tộc, tình hình kinh tế - xã hội vùng dân tộc đã có những chuyển biến quan trọng.

Bộ trưởng Giàng Seo Phử cũng nhấn mạnh: Hơn 80 năm qua, dưới ngọn cờ vẻ vang của Đảng, công tác dân tộc đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trong sự nghiệp cách mạng của cả nước; vùng dân tộc thiểu số là chỗ dựa vững chắc của cách mạng, đồng bào các dân tộc luôn tin tưởng, một lòng, một dạ theo Đảng và Bác Hồ, không ngại gian khổ, hy sinh góp phần quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Đồng bào các dân tộc nguyện phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần đại đoàn kết, kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, biến nguy cơ, thách thức thành cơ hội phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo.

Phát biểu chỉ đạo Đại hội, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh nêu rõ: Trong suốt quá trình đấu tranh giành độc lập dân tộc và trong mỗi bước đi của cách mạng Việt Nam, đồng bào các dân tộc thiểu số đã luôn luôn cùng đồng bào cả nước một lòng thủy chung son sắt theo Đảng và Bác Hồ, cống hiến công sức, máu xương cho sự nghiệp chung, giành được những thắng lợi vĩ đại. Trong sự nghiệp đổi mới, với sự nỗ lực của các cấp, các ngành và đồng bào trong cả nước, vùng dân tộc và miền núi đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng thể hiện trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội. Những thành tựu đạt được đã góp phần rút ngắn dần khoảng cách về trình độ phát triển giữa các vùng, miền, các dân tộc trong cả nước, tăng cường tình đoàn kết giữa các dân tộc, củng cố niềm tin của đồng bào vào đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh nhiệt liệt biểu dương sự nỗ lực của các cấp, các ngành, nhân dân cả nước, đặc biệt là những cố gắng lớn lao của đồng bào các dân tộc thiểu số đã đồng lòng, chung sức, từng bước làm “thay da đổi thịt” vùng dân tộc và miền núi, vì sự nghiệp phát triển của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, góp phần to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Tổng Bí thư đề nghị Chính phủ và các bộ, ban, ngành, đoàn thể ở Trung ương, các cấp ủy, chính quyền địa phương và đồng bào cả nước thực hiện có hiệu quả một số nhiệm vụ chủ yếu: Nâng cao nhận thức về công tác dân tộc, tiếp tục quán triệt sâu sắc và thực hiện có hiệu quả các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước; thực hiện tốt chính sách bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng giúp đỡ nhau cùng phát triển; không ngừng xây dựng, củng cố hệ thống chính trị vùng đồng bào dân tộc;…

Thay mặt Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh kêu gọi đồng bào các dân tộc Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước, đoàn kết một lòng, nêu cao ý chí tự lực tự cường, vượt qua khó khăn để phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng đời sống ấm no, hạnh phúc, hoàn thành mục tiêu đến năm 2020 do Đại hội đề ra, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta phấn đấu xây dựng nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.

Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh đã trao tặng Đại hội bức trướng với nội dung: “Cộng đồng các dân tộc Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển”.