ND - Tỉnh Ðồng Nai hiện vẫn duy trì tổng đàn gia cầm hơn 7,5 triệu con, tổng đàn gia súc hơn 1,5 triệu con, trong đó chăn nuôi tập trung quy mô công nghiệp theo quy trình vệ sinh an toàn thực phẩm chiếm số lượng lớn. Nhưng theo đánh giá của ngành chức năng, "thịt sạch" cung cấp ra thị trường chưa nhiều.

Hiện tại, ngành thú y chỉ quản lý 231 cơ sở giết mổ, bao gồm 32 cơ sở giết mổ trâu bò, 184 cơ sở giết mổ lợn, 15 cơ sở giết mổ gia cầm, công suất giết mổ trung bình mỗi đêm một nghìn con gia súc và mười nghìn con gia cầm. Như vậy, số còn lại phải được giết mổ ngoài sự kiểm soát của ngành thú y. Phó Chi cục trưởng Thú y tỉnh Trần Văn Quang cho biết, trong chín tháng qua, ngành đã kiểm tra 162 cơ sở giết mổ có phép, phối hợp một số ngành chức năng kiểm tra khoảng 100 cơ sở giết mổ không phép tại TP Biên Hòa và một số huyện. Qua đó phát hiện, hầu hết các cơ sở không phép đều vi phạm nghiêm trọng quy định về vệ sinh thú y và vệ sinh an toàn thực phẩm. Các cơ sở giết mổ hợp pháp thì khá hơn với một cơ sở giết mổ hiện đại (treo), 82 cơ sở giết mổ trên sàn xi-măng, 72 cơ sở dùng nước giếng khoan phục vụ giết mổ, 65 cơ sở xử lý nước thải bằng hệ thống bi-ô-ga,... Tuy vậy, theo đánh giá của ngành chức năng là không bảo đảm vệ sinh thú y, vệ sinh an toàn thực phẩm.

Chúng tôi đã theo chân đoàn liên ngành đến kiểm tra vệ sinh thú y một cơ sở giết mổ tại phường Long Bình (TP Biên Hòa). Ðiều nhận thấy ngay là công tác vệ sinh ở khu vực này rất kém, bởi gia súc được giết mổ ngay trên sàn nhà, nước thải chảy tràn lan, dụng cụ giết mổ thì cáu bẩn, sử dụng nước giếng đào phục vụ giết mổ... Trưởng trạm thú y Biên Hòa Trần Ngọc Sơn thừa nhận, gia súc được giết mổ tại điểm vệ sinh kém như vậy thì sản phẩm làm sao mà sạch được.

Việc vận chuyển thịt tươi sống, không có bao bì che chắn trên phương tiện thô sơ hoặc không chuyên từ điểm giết mổ đến nơi bán lẻ cũng góp phần làm thịt nhiễm bẩn. Có mặt tại khu chợ tạm gần chợ Hóa An (xã Hóa An, TP Biên Hòa) vào lúc bốn giờ, chúng tôi thấy hai người điều khiển hai xe gắn máy, chở thịt lợn giao cho một số sạp bán lẻ. Hỏi ra mới biết, thịt lợn được vận chuyển từ một xã thuộc huyện Vĩnh Cửu giáp ranh TP Biên Hòa, có nghĩa thịt đã được "nhuộm" đẫm khói, bụi trong suốt thời gian lưu thông trên đường. Chúng tôi cũng đã từng đi trên một chiếc xe khách từ thị trấn Gia Kiệm (huyện Thống Nhất) về TP Biên Hòa. Trên đường đi, chiếc xe ghé vào một ngôi nhà trong khu dân cư thị trấn Trảng Bom (huyện Trảng Bom) nhận những bao thịt tươi sống đã phân loại, chất vào xe phía dưới chân hành khách đưa về TP Biên Hòa giao lại cho một đầu mối tiêu thụ.

Toàn tỉnh hiện có 129 chợ, gồm ba chợ loại một (hơn 500 hộ buôn bán cố định) là Biên Hòa, Sặt, Long Khánh; 26 chợ loại hai (từ 100 đến 500 hộ buôn bán cố định), 100 chợ loại ba (dưới 100 hộ buôn bán cố định) chính thức kinh doanh thịt tươi sống. Bên cạnh đó, còn có hơn 100 chợ tự phát có thịt tươi sống bày bán một cách bừa bãi, dưới lòng lề đường... Theo đánh giá của ngành chức năng, có đến 80% lượng thịt tươi sống đến tay người tiêu dùng thông qua các chợ. Qua việc kiểm tra tại các chợ, chúng tôi nhận thấy tại nơi bán thịt tươi sống, không có phương tiên bảo quản cần thiết, có nơi chỉ có những chiếc bàn mặt gỗ cũ kỹ, có nơi khá hơn thì mặt bàn bọc nhôm hoặc i-nốc được chùi lau qua loa trước khi bày thịt, không bảo đảm vệ sinh, chất lượng thịt bày bán chưa được kiểm soát chặt chẽ. 11 tháng qua, ngành chức năng đã kiểm tra 1.153 quầy, sạp buôn bán sản phẩm động vật, đã phát hiện và xử lý 614 quầy sạp vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm (chiếm tỷ lệ 53%).

Thực tế từ nhiều năm nay, tại địa bàn tỉnh đã có ba đơn vị có cơ sở vật chất gồm kho lạnh, tủ mát... đạt tiêu chuẩn kinh doanh thực phẩm tươi sống. Nguồn hàng của họ chủ yếu từ các cơ sở giết mổ công nghiệp, chất lượng tốt hơn ở các chợ, nhưng số lượng chưa nhiều. Ðể thịt tươi sống an toàn đến được với người tiêu dùng nhiều hơn, theo Phó Tổng giám đốc Tổng công ty công nghiệp thực phẩm Ðồng Nai Phùng Khôi Phục, doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước, trước hết cần thiết phải tăng nguồn cung thịt an toàn. Tổng công ty đã đầu tư gần 70 tỷ đồng xây dựng một nhà máy giết mổ thiết bị đồng bộ, công nghệ hiện đại của châu Âu, công suất 500 con gia súc/ngày và mười nghìn con gia cầm/giờ. Sản phẩm qua dây chuyền giết mổ được bảo quản và vận chuyển đúng quy định. Hiện tại, ngoài việc đưa sản phẩm vào bán tại các siêu thị, các cửa hàng tiện lợi, nhà máy cũng đã mở được hai điểm bán lẻ tại TP Biên Hòa, góp phần đưa sản phẩm an toàn ra thị trường. Nhưng do nhiều nguyên nhân như thói quen sử dụng thịt "nóng", thói quen đi chợ truyền thống của người tiêu dùng và đặc biệt là thịt an toàn bị cạnh tranh gay gắt bởi các loại thịt được giết mổ tại các lò thủ công, nên sản lượng tiêu thụ chỉ mới đạt khoảng 20% công suất của nhà máy. Do đó để nâng sản lượng giết mổ, đơn vị đang tính toán kỹ "đầu vào đầu ra" nhằm hạ giá thành, tạo sức cạnh tranh cho sản phẩm, đồng thời mở thêm điểm bán tạo thuận lợi cho người tiêu dùng. Trước mắt, nhà máy chuẩn bị thí điểm đưa thịt sạch đến bán tại hai chợ Tân Mai và Biên Hòa, từng bước tạo tập quán mới, mua thịt sạch tại chợ cho người tiêu dùng.

Song song với việc tăng cường nguồn cung thịt an toàn, là các giải pháp nhằm hạn chế nguồn cung thịt không an toàn. Chi cục trưởng Thú y Hoàng Sơn Hải cho biết, ngành sẽ thường xuyên kiểm tra các cơ sở giết mổ có phép và sẽ xử lý mạnh tay đối với những cơ sở vi phạm vệ sinh thú y, vệ sinh an toàn thực phẩm. Riêng với những cơ sở giết mổ lậu, ngành sẽ phối hợp chính quyền địa phương và cơ quan chức năng kiên quyết đưa về các điểm giết mổ tập trung để quản lý và khi phát hiện gia súc, gia cầm không rõ nguồn gốc sẽ tịch thu tiêu hủy. Bên cạnh việc quản lý nguồn thịt tại nơi giết mổ, các ngành chức năng, các địa phương cũng cần có biện pháp quản lý chặt chẽ nguồn thịt từ trên đường vận chuyển cho đến khi được bày bán tại các chợ. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phạm Minh Ðạo cho biết, tỉnh vừa thành lập Chi cục Quản lý chất lượng nhằm góp phần quản lý chất lượng gia súc, gia cầm tốt hơn. Một biện pháp không thể thiếu là các địa phương cần tập trung tuyên truyền nguy cơ tác hại của thịt gia cầm và gia súc không rõ nguồn gốc để người tiêu dùng có ý thức dùng thịt an toàn nhằm bảo vệ sức khỏe của mình.

Lâm Huệ Nữ