Những năm gần đây, ngành y tế đã thực hiện nhiều giải pháp từng bước khắc phục quá tải trong các bệnh viện. Nhưng có lẽ tình trạng này ở các bệnh viện tuyến trung ương và tuyến tỉnh sẽ còn kéo dài trong nhiều năm nữa. Theo báo cáo của Bộ Y tế, ở các bệnh viện tuyến trung ương quá tải ở mức 148,6%, tuyến tỉnh là 125,4%, tuyến huyện là 115,7%. Tập trung chủ yếu ở một số bệnh viện: Bạch Mai, Chợ Rẫy, Nhi T.Ư, K... với một số chuyên khoa: nội tim mạch, tiết niệu, hồi sức cấp cứu, sơ sinh, nội tiết - chuyển hóa, ung thư, chấn thương... tình trạng nằm ghép hai, ba người một giường còn phổ biến. Cá biệt, những khoa nội tim mạch, nội thần kinh, thận tiết niệu ở các bệnh viện tuyến trung ương công suất sử dụng giường bệnh đạt tới 200- 250%. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này là nhu cầu khám, chữa bệnh (KCB) của người dân tăng cao; tỷ lệ người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế tăng nhanh; mô hình bệnh tật thay đổi với sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm... Trong khi đó, số giường bệnh phục vụ điều trị bệnh cho người dân còn thấp, mới đạt 18 giường bệnh/một vạn dân (mức trung bình thấp so với các nước trong khu vực). Năng lực y tế cơ sở còn nhiều hạn chế, thiếu cả cán bộ có tay nghề cũng như trang thiết bị làm cho người bệnh có xu hướng lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh có trình độ kỹ thuật cao (vượt tuyến) gây nên tình trạng quá tải trầm trọng tại các bệnh viện tuyến trên.

"Không ai cứu mình bằng tự mình cứu mình" là cách mà Bệnh viện Việt-Ðức kiên trì thực hiện liên tục nhiều năm gần đây trong việc chống quá tải. Các giải pháp đó vừa giải quyết được vấn đề trước mắt, vừa mang tính lâu dài. PGS, TS Nguyễn Tiến Quyết, Giám đốc Bệnh viện cho biết: Bệnh viện đang triển khai quyết liệt nhiều giải pháp, từ giảm tải tại chỗ đến giảm tải từ xa. Theo đó, các biện pháp tại chỗ được triển khai tại tất cả các khoa, phòng, như tổ chức hoạt động một số khoa điều trị mới (chủ yếu là điều trị ban ngày); tăng cường nhân lực, triển khai cho các cán bộ, nhân viên làm thêm giờ, làm thứ bảy, chủ nhật và đặc biệt là tập trung nâng cao chất lượng KCB, rút ngắn ngày điều trị cho người bệnh. Việc nâng cao chất lượng điều trị được thực hiện qua việc ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến trong khám, điều trị cho người bệnh. Ðến nay, hàng loạt kỹ thuật cao được bệnh viện áp dụng thành công như phẫu thuật nội soi: sọ não, cắt gan, cột sống; mổ u não, cắt gan lớn, tim hở trẻ em dưới năm kg, đa chấn thương phức tạp, ghép thận... Các thầy thuốc của Bệnh viện Việt- Ðức đã có thể thực hiện được tất cả các kỹ thuật ngoại khoa phức tạp, tương đương các bệnh viện trong khu vực và thế giới. Mỗi ngày tại 30 bàn mổ, viện thực hiện 130 đến 150 ca mổ (cả mổ cấp cứu và mổ phiên). Tổng số ca mổ của bệnh viện thực hiện tăng từ 15 nghìn ca (năm 2004) lên 32 nghìn ca (năm 2009). Bên cạnh đó, bệnh viện tập trung sắp xếp lại các khoa phòng để kê thêm giường bệnh; bố trí lại đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế nhằm phục vụ tối đa lượng người bệnh nhưng vẫn bảo đảm chất lượng điều trị. Nếu như trước năm 2008, bệnh viện được Bộ Y tế giao 430 giường kế hoạch thì đến tháng 5-2009 con số này được nâng lên 700, nhưng hiện nay thực tế là 780 giường bệnh và kê thêm 140 cáng. Các khoa luôn là điểm nóng về quá tải như: Phẫu thuật thần kinh, phẫu thuật chấn thương chỉnh hình, phẫu thuật tim mạch, phẫu thuật Hàm mặt tổng hợp, phẫu thuật cấp cứu bụng được ưu tiên bố trí đủ số giường bệnh, cáng để phục vụ người bệnh. Ngoài ra, Bệnh viện Việt - Ðức bắt đầu triển khai hai dự án về xây dựng khu kỹ thuật cao (500 tỷ đồng) và dự án nâng cao năng lực KCB và đào tạo cán bộ (trị giá 7,3 triệu USD). Việc triển khai các dự án này không chỉ nâng cao chất lượng điều trị cho người bệnh mà còn góp phần đào tạo đội ngũ ngoại khoa cho đất nước.

Giải pháp giảm tải từ xa mà bệnh viện đang thực hiện như đào tạo nâng cao chuyên môn, tay nghề cho các bác sĩ tuyến dưới thông qua chỉ đạo tuyến; luân chuyển cán bộ; xây dựng mạng lưới bệnh viện vệ tinh đem lại hiệu quả cao, góp phần quan trọng trong việc hạn chế người bệnh chuyển lên tuyến trên. Trung bình mỗi năm có hơn 100 bác sĩ, gần 200 kỹ thuật viên của bệnh viện các tỉnh phía bắc về học tập, nâng cao tay nghề. Từ đó các lĩnh vực: phẫu thuật nội soi, gây mê, nắn bó bột, phẫu thuật tiết niệu, phẫu thuật chấn thương, phẫu thuật bụng, phẫu thuật gan mật, phẫu thuật thần kinh, tim mạch... được thực hiện ngay tại tuyến tỉnh. Từ năm năm nay, bệnh viện triển khai mô hình bệnh viện vệ tinh với sự tham gia của sáu bệnh viện: Nam Ðịnh, Thanh Hóa, Hải Phòng, Bắc Ninh, Phú Thọ, Sơn Tây. Dự án tập trung hỗ trợ về trang thiết bị, đào tạo cán bộ và chuyển giao kỹ thuật. Ðến nay, các bệnh viện vệ tinh này đều thực hiện được các kỹ thuật cao: sọ não, cấp cứu mạch máu, chấn thương, thay khớp, nội soi... Nhờ vậy số người bệnh từ các bệnh viện vệ tinh phải chuyển về Bệnh viện Việt- Ðức giảm 30%. Ðáng chú ý, những trường hợp nặng, vượt khả năng của các bác sĩ bệnh viện vệ tinh được chuyển về Bệnh viện Việt - Ðức, cũng có nhiều người bệnh bệnh nhẹ hơn được chuyển ngược về điều trị tại vệ tinh để giảm tải cho tuyến trên và giảm chi phí cho người bệnh, nâng cao tay nghề thầy thuốc tuyến dưới. Kết quả thu được từ mô hình bệnh viện vệ tinh của Việt - Ðức đang bắt đầu được một số bệnh viện khác nhân rộng.

Dựa trên cách làm từ mô hình bệnh viện vệ tinh, hơn một năm nay bệnh viện tiếp tục triển khai Ðề án 1816 của Bộ Y tế về việc cử cán bộ chuyên môn luân chuyển từ bệnh viện tuyến trên về hỗ trợ bệnh viện tuyến dưới nhằm nâng cao chất lượng KCB. Hiện tại các tỉnh miền núi phía Bắc: Lạng Sơn, Hà Giang, Cao Bằng, Lào Cai, Sơn La, Ðiện Biên, Yên Bái liên tục có các bác sĩ của Bệnh viện Việt - Ðức về tăng cường chuyển giao kỹ thuật theo phương pháp cầm tay chỉ việc, từ gây mê, phẫu thuật đến chẩn đoán hình ảnh, hậu phẫu. Việc luân chuyển cán bộ này không chạy theo số lượng mà đặt mục tiêu chất lượng. Trước khi cử cán bộ về hỗ trợ địa phương nào, Ban Giám đốc Bệnh viện Việt - Ðức đều tổ chức đoàn đánh giá xem nhu cầu cần cũng như khả năng có thể tiếp nhận kỹ thuật gì để từ đó có kế hoạch, cử cán bộ tăng cường thích hợp. Qua đó đã có hàng trăm lượt người bệnh của các địa phương được cứu chữa kịp thời từ tuyến dưới, không phải chuyển về tuyến trên.

Với những giải pháp đó, trong hai năm 2008 - 2009 tình trạng quá tải của bệnh viện cơ bản được giải quyết, không còn cảnh hai hay ba người bệnh nằm chung một giường như những năm trước. Ðến "thị sát" một số khoa mà trước đây người bệnh thường xuyên nằm ghép như: phẫu thuật thần kinh, chấn thương cột sống, tiết niệu, tim mạch... sẽ thấy sự thay đổi đó lớn đến mức nào. Tất cả các phòng điều trị trong bệnh viện tuy có chật hơn nhưng khá sạch sẽ, ngăn nắp và đều lắp máy điều hòa không khí. Ðặc biệt, mỗi người bệnh một giường, đó là điều mà người bệnh đang điều trị ở các bệnh viện khác luôn mơ ước.