Chủ tịch UBND xã Minh Lộc Vũ Huy Ðăng cho hay: Toàn xã có 263 ha canh tác, trong đó có gần 100 ha chuyên trồng lúa. Dù đã khai thác triệt để nguồn nước tưới từ ao hồ, giếng khoan nhưng các loại cây trồng luôn thiếu nước tưới. Khoảng 30 đến 50% diện tích lúa sẽ  không được thu hoạch nếu tình trạng hạn hán còn kéo dài. Tại xã Hải Lộc, trong tổng số hơn 40 ha chuyên trồng lúa đã có 20 ha lúa bị chết. Người dân địa phương đang làm lại đất để trồng cây khoai lang. 

Hạn hán không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng hoạt động trồng trọt ở các xã phía đông kênh De của huyện Hậu Lộc, còn làm đảo lộn sinh hoạt thường ngày của nhân dân. Ðến với Ngư Lộc, nơi có gần 17 nghìn nhân khẩu cư trú trên diện tích chưa đầy nửa km2, thiếu nước ngọt nên mỗi người dân trong xã hạn chế tới mức tối thiểu nhu cầu về nước. Chị Nguyễn Thị Thủy,  thôn Thắng Phúc cho biết: Chưa đến mức thường xuyên phải mua nước sinh hoạt như ở xã Hải Thanh (Tĩnh Gia) nhưng nhiều tháng nay, gia đình chị phải mua nước lọc đóng bình để uống.  Nhà máy cung ứng nước sạch có  giá trị đầu tư hơn 10 tỷ đồng ở Ngư Lộc phải ngừng hoạt động vì không có nguồn nước ngọt để bơm, xử lý. Thành thử, 3.000 hộ dân trong xã phải khôi phục lại các giếng khơi, giếng khoan đã san lấp và sử dụng nguồn nước mưa hiện có trong bể chứa ở nhiều hộ gia đình. Nhịp sống ở phố biển Diêm Phố (Ngư Lộc) thường ngày vẫn tấp nập, khẩn trương nhưng trong bối cảnh mật độ phân bố dân cư quá dày, tỷ lệ hộ gia đình xây dựng được bể phốt còn thấp thì nguồn nước người dân đang sử dụng không bảo đảm vệ sinh, tiềm ẩn bệnh tật khôn lường.

Phó Chủ tịch UBND huyện Hậu Lộc, Nguyễn Văn Hoàng thông tin thêm: Trong tổng số 5.000 ha đất trồng lúa, màu trên địa bàn huyện, hiện có 2.000 ha thiếu nước tưới, trong đó có 1.000 ha thiếu nước gay gắt. Nhiều xã nằm hai bên bờ sông De từng bị nước mặn ngập đồng do vỡ đê biển vào cuối năm 2005, giờ thiếu nước ngọt, tồn dư chất mặn trong đất bốc lên càng làm cho cây lúa, cây màu khó sinh trưởng, phát triển. Ði đôi với việc ưu tiên nguồn điện cho các trạm bơm, phân công lực lượng thường trực theo dõi con nước để bơm nước tưới khi độ mặn giảm xuống ngưỡng cho phép, huyện Hậu Lộc dành kinh phí ngân sách mua thêm máy bơm chống hạn, phát động nhân dân ra quân nạo vét kênh mương nội đồng, sử dụng triệt để mọi nguồn nước ở các ao hồ, giếng khoan để tưới cho các loại cây trồng.

Theo báo cáo của các cơ quan chức năng, những tháng đầu năm nay lượng nước trên các sông, hồ đập trong tỉnh Thanh Hóa xuống thấp. Lưu lượng nước sông Mã tại trạm thủy văn Sát Thôn chỉ đạt 60 m3/giây, giảm 30-50 m3/giây so với lưu lượng nước trung bình nhiều năm. Tại Yên Ðịnh mực nước trên sông chỉ cao 2,9 m, sông Cầu Chày nước kiệt, có nơi trơ sỏi đá và có tới 50% trong số 500 hồ thủy lợi trong tỉnh không đủ lượng nước đến cao trình xả nước chống hạn. Nhiều trạm bơm ven sông Mã, sông Chu,  sông Cầu Chày, sông Bưởi không thể bơm được nước. Lưu lượng nước sông Mã phân nhánh sang sông Lèn chỉ đạt 3 m3/giây tại trạm thủy văn Phong Mục (Hậu Lộc) trong khi bình quân nhiều năm từng đạt 25-30 m3/giây. Nước mặn thâm nhập sâu vào hạ lưu các con sông, nơi xa nhất tới 25 m cho nên  gần 8.000 ha lúa ở các huyện Hậu Lộc, Nga Sơn, Hà Trung, Hoằng Hóa thiếu nước ngọt nghiêm trọng. Toàn tỉnh có gần 30.000 ha diện tích canh tác thiếu nước tưới. Trước tình hình trên, Thanh Hóa đã huy động toàn dân ra quân làm thủy lợi nội đồng. Chi cục thủy lợi tỉnh cũng đã huy động phương tiện cơ giới nạo vét hơn 3 triệu m3 đất, cát trên các tuyến kênh tiêu để giữ nước đồng thời chỉ đạo hệ thống thủy nông đóng âu Mỹ Quan Trang, Bá Văn bơm nước từ trạm Cống Phủ (Hà Trung) đổ nước vào sông Hoạt cấp nước cho trạm bơm Xa Loan hoạt động. Do vậy, diện tích thiếu nước khu vực này giảm xuống còn 2.500 ha. Tỉnh cũng chỉ đạo ngành chức năng đắp sáu đập tạm trên sông Mã, sông Cầu Chày để dâng mực nước trên sông, tiến hành phá đá, nạo thấp hố tích nước, nối dài ống bơm, lắp hơn mười máy bơm cột nước cao cho các trạm bơm để bơm nước chống hạn. Mực nước sông Mã, đoạn ở Kiểu đã dâng lên cao trình 3,3 m, và nhiều trạm bơm ven sông Cầu Chày đã hoạt động trở lại, dù chưa khai thác hết công suất. Diện tích chuyên trồng lúa thiếu nước tưới trên địa bàn toàn tỉnh giảm xuống còn khoảng 6.000 ha. Riêng năm xã phía đông kênh De ở huyện Hậu Lộc vẫn không có nguồn nước ngọt để bơm.

Chi cục trưởng Chi cục thủy lợi Thanh Hóa Ðinh Quang Dương cho biết: Hằng năm Thanh Hóa vẫn phải dành nguồn ngân sách không nhỏ cho công tác chống hạn. Năm nay, dự kiến chi cho hoạt động này lên tới 122 tỷ đồng. Ðể chủ động cung ứng nguồn nước tưới cho 33.000 ha ở Yên Ðịnh, Thiệu Hóa cần khẩn trương thi công hệ thống kênh Bắc, công trình thủy lợi - thủy điện Cửa Ðạt. Hiện mới có quyết định phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình hợp phần hệ thống kênh Bắc sông Chu - Nam sông Mã với tổng vốn đầu tư hơn 4.315 tỷ đồng bằng nguồn trái phiếu Chính phủ và vốn vay ADB nhưng dự án còn đang ở giai đoạn khởi động. Yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải khẩn trương xây dựng đập Lèn có dự toán đầu tư khoảng 1.000 tỷ đồng mới có khả năng ngọt hóa toàn bộ diện tích canh tác cho các huyện Nga Sơn, Hậu Lộc, các xã phía đông huyện Hà Trung và cung ứng nguồn nước sinh hoạt cho 500 nghìn nhân khẩu khu vực hưởng lợi. Thanh Hóa đã khảo sát, xây dựng dự án từ lâu nhưng đến nay công trình này vẫn chưa được phê duyệt hoặc "lọt" vào nhóm ưu tiên bố trí nguồn vốn đầu tư. Do vậy, các huyện ven biển phía bắc tỉnh Thanh Hóa thường xuyên bị nước mặn xâm thực, không chủ động được nguồn nước ngọt phục vụ sản xuất, đời sống. Ðối với khu vực miền núi, cần tiếp tục bố trí nguồn vốn đầu tư nâng cấp, cứng hóa đập ngăn nước cho các hồ thủy lợi. Ba năm trở lại đây, Thanh Hóa đã được đầu tư 200 tỷ đồng để nâng cấp các hồ thủy lợi trên địa bàn tỉnh, nhưng còn khoảng 200 hồ, đập đất cần được bố trí nguồn vốn để nâng cấp, sửa chữa, bảo đảm an toàn khi vận hành, tích trữ nước tưới cho 11 huyện miền núi. Bên cạnh đó, phải từng bước cải tạo, nâng cấp các trạm bơm ven sông, thay thế máy bơm cột nước thấp bằng chủng loại máy bơm cột nước cao mới có khả năng khai thác triệt để công suất, phát huy hiệu quả công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh. Thanh Hóa đang nỗ lực dồn sức chống hạn.