Hội nghị Pa-ri về Việt Nam mùa hè năm 1969 bước vào thế bế tắc. Trên bàn đàm phán, qua nhiều phiên họp, ta đòi quân Mỹ rút hết quân khỏi miền nam Việt Nam, Mỹ đòi ta rút hết quân ở miền nam về miền bắc. Chính quyền Ních-xơn mở rộng chiến tranh bằng không quân ở miền bắc Việt Nam, đồng thời cho máy bay dội bom xuống Cam-pu-chia, "đất thánh của Việt Cộng". Mỹ còn thúc ép Liên Xô cắt viện trợ quân sự cho nước ta. Mỹ nghĩ ra chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" và kế hoạch rút quân "nhỏ giọt" khỏi miền nam Việt Nam hòng đánh lừa dư luận. Làn sóng phản đối Mỹ kéo dài chiến tranh ở Việt Nam dâng cao. Mặt trận nhân dân thế giới ủng hộ nhân dân Việt Nam chống Mỹ, cứu nước sôi sục. Chúng tôi làm việc ở bộ phận Thông tin-Báo chí của đoàn đàm phán ta đóng tại nhà số 8, đường "Tướng Lơc-léc", thị trấn Soa-di lơ Roa, ngoại ô Pa-ri, hằng ngày nhận được rất nhiều thư, điện khắp năm châu gửi đến bày tỏ sự đoàn kết với nhân dân Việt Nam. Trong số đó, có thư của Ban lãnh đạo Ðảng Cộng sản I-ta-li-a mời đoàn đàm phán ta cử người sang I-ta-li-a dự "Tuần đoàn kết với nhân dân Việt Nam" được tổ chức ở thành phố cảng Na-pô-li, mà nhân dân ta quen gọi là Nap-lơ.

Từ trên máy bay nhìn xuống, cảnh vật nước I-ta-li-a rất gần với Việt Nam. Trong nắng chói chang, bờ biển chạy dài từ bắc chí nam. Rất nhiều bãi biển đẹp bạc sóng, nhiều cây xanh và vườn cọ. Người I-ta-li-a gọi mùa hè năm 1969 là "Mùa hè Việt Nam". Giữa Thủ đô Rô-ma, tại nhiều quảng trường lớn, ở những cột đá cao của đấu trường cổ Cô-li-dê nhìn thẳng vào Tòa thánh Va-ti-căng treo những tấm áp-phích to nhiều mầu in ảnh Bộ đội Việt Nam đạp lên xác máy bay Mỹ với dòng chữ "Mỹ phải rút hết quân khỏi miền nam Việt Nam!".

Từ Thủ đô Rô-ma đi về Na-pô-li, trên quãng đường hơn hai trăm ki-lô-mét, đến thị trấn, thành phố nào cũng thấy áp phích, biểu ngữ ủng hộ nhân dân Việt Nam, đòi Mỹ rút quân khỏi Việt Nam. Trên đường chạy về phía nam, xe ô-tô chúng tôi chốc chốc lại gặp những xe ô-tô cắm cờ Việt Nam đi dự mít-tinh, biểu tình, tuần hành ủng hộ Việt Nam. Ðồng bằng sông Pô trải ra trước mặt với những cánh đồng ngô, nho và ô liu. Sừng sững phía trước là núi lửa Vê-duy-vơ cao hơn nghìn mét, dưới chân núi là thành phố Pôm-pêi cổ kính bị vùi lấp trong nham thạch từ ngàn xưa, mới được khai quật. Ðã hiện ra Vịnh Na-pô-li nước xanh thẳm, long lanh ánh nắng. Thành phố Na-pô-li, tên gọi gốc Hy Lạp, do người Hy Lạp chiếm đóng lập nên từ hơn hai nghìn năm trước. Thành phố xây theo nhiều tầng trên sườn một quả núi cao, có đường ô-tô chạy lên tới đỉnh. Về tối, nhìn từ ngoài vịnh, thành phố rực đèn như những vòng kim cương lóng lánh trên cổ kiều nữ. Các quán ăn bên bờ vịnh âm vang tiếng đàn hát của các ca sĩ đội mũ rộng vành và rất đông khách ngồi thưởng thức món pi-da và kem lạnh "gê-la-tô" nổi tiếng của Na-pô-li. Nhưng từ trong nhà nghỉ trên đồi, chúng tôi nhìn thấy rõ tàu sân bay và nhiều tàu chiến Mỹ đậu cảng Ca-pô-đi-chi-nô.

 

Khắp các đường phố Na-pô-li, dán nhiều áp phích lớn hai mầu ghi rõ nội dung:

"Hòa bình và tự do cho các dân tộc.

Hoa Kỳ phải rút khỏi Việt Nam!

Thứ sáu 25 tháng 7, Ngày quốc tế đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc và đoàn kết với nhân dân Việt Nam.

Cuộc tuần hành từ Quảng trường Phe-rô-vi-a bắt đầu từ 18 giờ 30 phút.

Mít-tinh trước Tòa thị chính vào lúc 19 giờ 30 phút.

Ðịa điểm: Ca-xtê-la-ma đi Sta-bi-a.

Những người phát biểu tại mít-tinh: Hồng Hà, đại biểu của Việt Nam Dân chủ Công hòa tại Hội nghị Pa-ri về Việt Nam; G.Na-pô-li-ta-nô, Ủy viên Ban lãnh đạo Ðảng Cộng sản I-ta-li-a".

G.Na-pô-li-ta-nô, trạc hơn tứ tuần, trán cao, giọng ấm áp, tiếp chúng tôi hết sức thân mật, chuyển tình cảm yêu mến đặc biệt đến nhân dân Việt Nam đang chiến đấu. Ông sinh ra ở Na-pô-li, tốt nghiệp Ðại học Phê-đê-ri-cô II của Na-pô-li, sáng lập một nhóm cộng sản chống phát-xít Muýt-xô-li-ni trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Sau chiến tranh ông trở thành một trong những nhà lãnh đạo của Ðảng Cộng sản I-ta-li-a,  phụ trách Ðảng bộ miền nam I-ta-li-a. Ông chính là người có sáng kiến tổ chức "Tuần đoàn kết với nhân dân Việt Nam" và cuộc mít-tinh, diễu hành lớn ở Na-pô-li để ủng hộ nhân dân Việt Nam chống Mỹ, cứu nước.

G.Na-pô-li-ta-nô mời tôi xuống đường hòa vào đoàn tuần hành rất dài, đông trên vạn người, do ông dẫn đầu, đi qua nhiều phố của Na-pô-li, từ những khu buôn bán sầm uất đến những xóm nghèo chật hẹp, nơi người dân phơi quần áo trên dây căng ngang đường. Những biểu ngữ lớn đòi Mỹ rút quân khỏi Việt Nam nhấp nhô trên làn sóng người. G.Na-pô-li-ta-nô cùng chúng tôi luôn vẫy tay chào nhân dân Na-pô-li đứng hai bên đường, trên ban công và bên cửa sổ các nhà cất tiếng hoan hô Hồ Chí Minh, ủng hộ Việt Nam. Lính, sĩ quan trên các tàu chiến Mỹ được lệnh cấp trên ở lại trên tàu cả ngày, không được lên bộ chơi phố Na-pô-li.

Kết thúc cuộc tuần hành, hàng vạn người tập trung ở Quảng trường Tòa thị chính thành phố Na-pô-li, bên bãi biển Ca-xtơ-la-ma. Ðứng trên bục cao, G.Na-pô-li-ta-nô tuyên bố:

- "Chúng ta phải cảm ơn nhân dân Việt Nam đã nêu cho chúng ta một bài học lớn về tinh thần dũng cảm. Cuộc chiến đấu của nhân dân Việt Nam là một bước tiến lớn của nhân loại. Cuộc chiến đấu đó ngày càng làm cho chúng ta nhận thức rõ nhiệm vụ của chúng ta là đòi Mỹ phải rút quân khỏi miền nam Việt Nam. Chúng ta đòi Chính phủ I-ta-li-a mau chóng công nhận Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Nhân dân Việt Nam anh hùng muôn năm!".

Rồi G.Na-pô-li-ta-nô ôm chặt lấy tôi giữa tiếng reo hò mừng vui của nhân dân Na-pô-li và xúc động nói: "Dũng cảm tiến lên nhé! Cảm ơn Việt Nam!".

Những người dự cuộc mít-tinh lớn bỗng thả lên trời hàng nghìn quả bóng bay gắn dải lụa thêu hình Chủ tịch Hồ Chí Minh và in dòng chữ vàng: "Nhân dân I-ta-li-a quyết đi cùng nhân dân Việt Nam đến thắng lợi cuối cùng!".

Những quả bóng muôn màu bay về phía Hạm đội 6 hải quân Mỹ đậu trong Vịnh Na-pô-li. Khi tôi rời quảng trường, nhân dân Na-pô-li sôi nổi, hồn nhiên và đầy nhiệt tình còn đứng quanh xe ô-tô, bắt tay, ôm hôn, hô to: "Việt Nam! Việt Nam!". G.Na-pô-li-ta-nô dáng người cao cao trong bộ âu phục mùa hè đứng trên quảng trường lưu luyến vẫy tay tiễn và chúc Việt Nam chiến thắng.

HỒNG HÀ