Khoảng 6.200 ứng cử viên, trong đó có 25% là phụ nữ, từ 86 đảng phái tham gia cuộc chạy đua vào QH Iraq. Liên minh Nhà nước pháp quyền (SLA) của Thủ tướng  N.Maliki, từng giành thắng lợi lớn trong các cuộc bầu cử địa phương năm ngoái nhờ cam kết đem lại an ninh trật tự cho dân tộc, mong muốn "lập lại kỳ tích" trong cuộc bầu cử QH lần này. Tuy nhiên, uy tín của ông Maliki đã bị giảm sút từ sau hàng loạt vụ tiến công vào Thủ đô Baghdad năm 2009. Ðối thủ chính của SLA trong cuộc bầu cử lần này là Liên minh quốc gia Iraq (INA). INA có thể thu hút sự ủng hộ của một số cá nhân hoặc nhóm từ SLA của Thủ tướng Maliki. Trong khi đó, Ðảng Liên minh người Cuốc yêu nước (PUK) của Tổng thống Talabani đã liên kết với các đảng người Cuốc trong cuộc bầu cử. Liên minh này - hiện kiểm soát khu vực bán tự trị của người Cuốc ở Iraq - được xem như yếu tố quyết định trong các cuộc bỏ phiếu, bởi sự ủng hộ của họ đem lại sức nặng cho bất cứ phái nào trong việc thành lập chính phủ. Phó Tổng thống T. al-Hashimi, được coi là người bảo vệ lợi ích của người Xun-nít thiểu số đang tham gia tranh cử cùng danh sách những người Iraq thế tục đứng đầu là cựu Thủ tướng A.Allawi, một giáo sĩ thế tục dòng Si-ít. Nhận thấy khó có thể giành đa số phiếu, Thủ tướng Iraq N.An Maliki cho biết, sẵn sàng liên kết với các phe phái đối thủ sau bầu cử. Ông Maliki tuyên bố, INA và liên minh  người Cuốc có quan hệ lịch sử cần thiết cho tiến trình chính trị và hòa giải dân tộc. Vì vậy, liên minh với các khối chính trị này là một giải pháp quan trọng nhằm xây dựng đất nước. Theo giới phân tích, tuyên bố này đồng nghĩa với việc Thủ tướng cho rằng, sự ủng hộ dành cho ông có thể ít hơn dự kiến.  Theo kết quả thăm dò trước bầu cử, sự ủng hộ dành cho SLA  là 29,9%, Liên minh Iraq thế tục 21,88%, INA 17,2%.

Quân đội, cảnh sát Iraq và nhân viên y tế phục vụ bầu cử đã tham gia bỏ phiếu từ ngày 4-3 vì họ phải làm nhiệm vụ trong ngày bầu cử chính. Trong ba ngày 5, 6 và 7-3, các cử tri Iraq sống lưu vong ở 16 nước trên thế giới (khoảng từ 300 nghìn tới ba triệu người) cũng đi bỏ phiếu bầu QH. Chính phủ Iraq đã chi 250 triệu USD cho Ủy ban bầu cử độc lập (IHEC) nhằm đào tạo 300 nghìn nhân viên làm công tác bầu cử. Khoảng  từ 500 đến 600 thành viên từ 13 đội  quan sát viên quốc tế tham gia giám sát bầu cử. Theo Luật Bầu cử Iraq, kết quả bỏ phiếu được đưa lên các trang mạng bầu cử trong vòng 24 giờ. Khi 30% điểm bầu cử ở mỗi tỉnh  kiểm phiếu xong, IHEC bắt đầu công bố kết quả sơ bộ và sẽ cập nhật hai lần mỗi ngày cho đến khi hoàn thành việc kiểm phiếu. Cảnh sát Iraq và các lực lượng an ninh được triển khai chung quanh khu vực diễn ra bầu cử. Chính phủ Iraq đã thông báo áp đặt lệnh giới nghiêm vào nửa đêm trong thời gian bầu cử. Các phương tiện giao thông bị cấm đi lại trong ngày diễn ra bầu cử nhằm ngăn chặn các vụ đánh bom xe.

Cuộc bầu cử Iraq diễn ra trong bối cảnh chia rẽ sắc tộc, tôn giáo sâu sắc. IHEC cho biết, 145 ứng cử viên đã bị cấm tham gia tranh cử. Mặt trận Ðối thoại quốc gia (NDF), đảng quan trọng của cộng đồng người Hồi giáo dòng Xun-nít thiểu số trong liên minh chính trị phi giáo phái tại Iraq tẩy chay bầu cử. Hội đồng quốc gia vì các bộ lạc Iraq - đảng gồm cả người Xun-nít lẫn Si-ít - cũng tuyên bố rút khỏi tiến trình bầu cử. Cuộc bầu cử có thể làm tái bùng phát mâu thuẫn giữa hai cộng đồng người Xun-nít và Si-ít từng lên đến đỉnh điểm vào các năm 2006-2007 khiến hàng nghìn người chết, đẩy Iraq đến bờ vực nội chiến. Trong khi đó, căng thẳng giữa những người A-rập và người Cuốc gia tăng trước bầu cử. Cộng đồng người Cuốc cáo buộc quân đội chính phủ của đa số những người A-rập tiến hành các biện pháp chống người Cuốc ở một số khu vực tranh chấp.

Cuộc bầu cử QH được kỳ vọng là bước ngoặt đối với Iraq nhằm chấm dứt bảy năm bạo lực kể từ sau khi Mỹ phát động cuộc chiến ở Iraq năm 2003. Song, thực tế, kể từ khi Mỹ rút quân khỏi các thành phố Iraq vào giữa năm ngoái, bạo lực vẫn tiếp diễn ở Iraq và có chiều hướng gia tăng trước bầu cử. Số dân thường chết trong các vụ đánh bom lên tới 211 người vào tháng 2, nhiều hơn tháng 1 (135 người). Mỹ mong muốn cuộc bầu cử ở quốc gia vùng Vịnh này sẽ diễn ra suôn sẻ nhằm tránh ảnh hưởng đến kế hoạch rút quân của Mỹ khỏi Iraq. Tuy nhiên, mâu thuẫn nội bộ cùng tình trạng bạo lực ở Iraq cho thấy cuộc thoái lui của Mỹ khó có thể diễn ra như dự kiến. Cựu Tư lệnh các lực lượng Mỹ tại Iraq Ray Odierno thông báo có thể "gia hạn" chiến lược rút các lực lượng chiến đấu khỏi Iraq trong năm nay nếu tình hình chính trị tại Baghdad tiếp tục bất ổn sau cuộc tổng tuyển cử. Mỹ đã lên "Kế hoạch B" cho khả năng này. Theo đó, nếu trong vài tháng tới, Iraq gặp khó khăn trong việc thành lập một chính phủ mới thì Mỹ có thể tiến hành chậm lại việc rút quân. Thậm chí sau thời hạn chót rút hết quân khỏi

Iraq vào cuối năm 2011, một lực lượng nhỏ của Mỹ sẽ vẫn ở lại để hỗ trợ Chính quyền Baghdad trong việc chuyển giao và hướng dẫn sử dụng vũ khí.  Hiện Mỹ vẫn duy trì khoảng 96 nghìn quân ở Iraq.

Theo các nhà phân tích, cuộc bầu cử QH Iraq lần này diễn ra quyết liệt bởi chưa có cá nhân hoặc đảng phái nào có thể giành đa số phiếu. Tình hình căng thẳng hiện nay ở Iraq cho thấy khả năng sau cuộc bầu cử sẽ phải mất nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng để thành lập chính phủ mới. Và nếu như vậy, tiến trình chính trị ở Iraq với mục tiêu hướng tới hòa giải, hòa hợp dân tộc tiếp tục gặp nhiều khó khăn, thách thức.

      HỒNG CẦM