Cuộc khủng hoảng thâm hụt ngân sách và nợ công ở Hy Lạp đang có nguy cơ vượt
khỏi tầm kiểm soát của chính phủ nước này. Trong đó, mức nợ công đã lên tới 300
tỷ euro (tương đương 113% tổng sản phẩm quốc nội - GDP) và mức thâm hụt ngân
sách năm 2010 dự báo là 13% GDP. Năm nay, để đáo hạn các khoản nợ trái phiếu, Hy
Lạp cần vay thêm 53 tỷ euro, trong đó 20 tỷ euro phải thanh toán vào cuối tháng
5 tới.
Như nhiều nước ở châu Âu, Hy Lạp từng thực hiện nhiều thủ thuật che giấu thực
trạng tài chính, nhằm đạt được các chỉ tiêu của EU đề ra, như tổng dư nợ không
vượt quá 60% và thâm hụt ngân sách hằng năm không quá 3% GDP. Athens đã lấp liếm
một số khoản chi tiêu quốc phòng, với lý do bí mật nhà nước. Năm 2000, Hy Lạp
báo cáo chi 828 triệu euro cho quân sự, nhưng trên thực tế số tiền chi cho quốc
phòng là 3,17 tỷ euro. Hy Lạp thừa nhận đã báo cáo chi cho quốc phòng thấp hơn
thực tế tới 8,7 tỷ euro trong giai đoạn 1997-2003. Nhằm đối phó cuộc khủng
hoảng, Chính phủ Hy Lạp đã phải công bố kế hoạch kinh tế khắc khổ, giảm chi tiêu
tới 4,8 tỷ euro, tương đương 2% GDP. Một nửa số tiền trên được tiết kiệm thông
qua biện pháp giảm chi tiêu công, như hạn chế trả lương, thưởng và ngừng trợ cấp
hưu trí; tăng 2% thuế giá trị gia tăng (VAT) lên 21%, tăng thuế thuốc lá, rượu
và các mặt hàng xa xỉ. Kế hoạch này của Chính phủ Hy Lạp đã vấp phải sự phản đối
của người dân, khiến hàng chục nghìn người xuống đường biểu tình. Tuy nhiên,
theo tính toán của EU, các biện pháp trên chỉ giúp Hy Lạp giảm một nửa thâm hụt
ngân sách. Vì vậy, Hy Lạp đã phải phát hành trái phiếu thời hạn mười năm và thu
được bảy tỷ euro. Ðây là lần thứ hai từ đầu năm 2010, Hy Lạp phát hành trái
phiếu trong khu vực đồng euro. Ðợt phát hành trái phiếu thứ nhất cuối tháng 1,
với thời hạn 5 năm, thu về tám tỷ euro.
Dù Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) D.Strauss-Kahn khẳng định,
cuộc khủng hoảng ở Hy Lạp sẽ không gây ra một hiệu ứng dây chuyền, nhưng không
thể chối bỏ rằng nó đã lan sang một số nước châu Âu, như Bồ Ðào Nha, Italy,
Ireland, Tây Ban Nha. Bồ Ðào Nha tuyên bố áp dụng chính sách "thắt lưng, buộc
bụng", cắt giảm chi tiêu, gác lại các khoản đầu tư và bán tài sản công để giảm
thâm hụt ngân sách trong năm nay. Năm 2009, mức thâm hụt ngân sách của Bồ Ðào
Nha tăng lên 9,3% GDP, cao gấp ba lần mức quy định 3% của EU. Trong đó, chi phí
quốc phòng đến năm 2013 giảm 40%, dự án xây dựng các tuyến đường sắt cao tốc bị
hoãn lại hai năm, đồng thời hạn chế các khoản phúc lợi xã hội và hưu trí...
Thủ tướng Hy Lạp G.Papandreou thực hiện chuyến công du tới Luxemburg, Ðức,
Pháp và Mỹ để tìm kiếm sự giúp đỡ từ bên ngoài. Tuy nhiên, kết quả chuyến thăm
trên không được như mong đợi. Trong các cuộc tiếp xúc, lãnh đạo các nước
Luxemburg, Ðức, Pháp và Mỹ đều ngỏ ý có thể giúp đỡ Hy Lạp, nhưng chủ yếu trên
phương diện chính trị chứ không phải các gói hỗ trợ tài chính cụ thể. Trong khi
đó, Ngân hàng đầu tư châu Âu (EIB) tuyên bố sẵn sàng bổ sung hỗ trợ tài chính
giúp Hy Lạp vượt qua cuộc khủng hoảng. Năm 2009, EIB đã cho Hy Lạp vay 1,6 tỷ
euro. EU cũng cam kết hỗ trợ Hy Lạp, sau khi Athens đã cắt giảm chi tiêu hiệu
quả và đạt mục tiêu giảm mức thâm hụt xuống còn 8,7% trong năm nay. EU đang có
kế hoạch thành lập một định chế tài chính của khu vực đồng euro, theo mô hình
IMF, nhằm cứu trợ các nước thành viên rơi vào khủng hoảng tài chính, như Hy Lạp.
Bỉ kêu gọi thành lập Cơ quan Nợ châu Âu (EDA), nhằm quản lý các khoản nợ công
của chính phủ các nước thành viên khu vực đồng euro.
Kế hoạch kinh tế "thắt lưng, buộc bụng" của Chính phủ Hy Lạp có thể làm vừa
lòng EU và tăng niềm tin của các chủ nợ, nhưng lại khiến người dân nước này bất
bình vì bị giảm quyền lợi. Rõ ràng, để tìm giải pháp cho cuộc khủng hoảng ở Hy
Lạp, cần sự phối hợp đồng bộ giữa nguồn lực trong nước và sự giúp đỡ của bên
ngoài.
Gia Khánh
