Một cách làm hay

Thứ Hai, 02/11/2015, 15:51:48
 Font Size:     |        Print

Có một vấn đề đang gây nhức nhối trong xã hội đó là tình trạng trẻ vị thành niên phạm tội ngày càng gia tăng và tập trung ở một số thành phố lớn, trong đó có TP Hồ Chí Minh. Hoạt động của số đối tượng này chủ yếu là trộm cắp tài sản và gây rối trật tự công cộng.

Vấn đề đặt ra là phải làm gì và làm như thế nào để giảm tình trạng nêu trên. Trước hết phải thấy việc trẻ vị thành niên phạm tội có mối liên hệ rất chặt chẽ với môi trường gia đình mà trẻ đó sinh sống. Không ít người cho rằng, phần lớn trẻ hư hỏng thuộc về những gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, bố mẹ ly hôn hay có cuộc sống không hòa thuận. Nhưng thực tế không hẳn vậy. Một nghiên cứu của Hội Khoa học tâm lý - Giáo dục ngành Công an cho biết, 39,9% tổng số tội phạm vị thành niên được khảo sát có hoàn cảnh kinh tế gia đình đủ ăn, bố mẹ nghề nghiệp ổn định và 23,2% có hoàn cảnh kinh tế khá giả. Điều này cho thấy điều kiện kinh tế của gia đình ít có tác động đến tội phạm vị thành niên. Trong khi đó, tác động từ quan hệ giữa trẻ vị thành niên với gia đình lại cho thấy kết quả đáng báo động khi 76,5% tổng số tội phạm vị thành niên có mâu thuẫn với gia đình. Do vậy có thể khẳng định, yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến trẻ vị thành niên phạm tội không phải là kinh tế mà là mối quan hệ gia đình.

Đặc điểm tâm lý nổi trội của tội phạm vị thành niên là mâu thuẫn với gia đình chiếm một tỷ lệ lớn. Chính mâu thuẫn trong quan hệ với người lớn góp phần đẩy trẻ vị thành niên đến với nhóm bạn bè xấu. Và chính từ mối quan hệ với nhóm bạn bè xấu đã dẫn đến hành vi phạm tội của trẻ vị thành niên khi có tới 1.766 trong số 2.746 tội phạm được khảo sát là bị bạn bè xấu lôi kéo, chiếm 71,5% tổng số tội phạm vị thành niên. Điều đó còn cho thấy một thực tế khác, đó là không ít gia đình lúng túng, bế tắc trong việc nuôi dạy con cái, cho nên dẫn đến những mâu thuẫn, xung khắc giữa cha mẹ và con cái. Đáng chú ý là cách nuôi dạy con cái trong gia đình hiện nay dễ dẫn tới việc nuôi dưỡng thói tham lam, ích kỷ, lười biếng và ỷ lại khiến trẻ thiếu các kỹ năng sống và thiếu hẳn sự hiểu biết về pháp luật, dễ bị kích động trở nên liều lĩnh, dễ bị lừa gạt, hoặc a dua theo đám đông, không ý thức được việc làm của mình. Tất cả những đặc điểm nêu trên hầu như đều do cách nuôi dạy nuông chiều, che chở, bao bọc cho con cái thái quá, khiến trẻ dần trở nên thụ động thiếu tự tin, thiếu những kỹ năng ứng xử thích hợp trong cuộc sống thường ngày.

Thế nên, để kéo giảm tội phạm vị thành niên điều cần nhất là phải trang bị cho các em các kỹ năng ứng xử trong cuộc sống và kiến thức về pháp luật cũng như xây dựng ý thức tuân thủ pháp luật ngay từ trong gia đình. Được biết thành phố vừa mới tổng kết Đề án 704 về “Giáo dục 5 triệu bà mẹ nuôi dạy con tốt” giai đoạn 2010-2015 do Hội liên hiệp Phụ nữ thành phố đảm nhận vai trò nòng cốt. Mục đích của đề án là nhằm trang bị các kiến thức, kỹ năng về nuôi dạy con tốt cho các bà mẹ có con dưới 16 tuổi; giúp trẻ vị thành niên nâng cao nhận thức về pháp luật, các giá trị đạo đức, kỹ năng sống, góp phần phát huy đầy đủ về thể lực, trí tuệ. Đề án được các cấp hội phụ nữ lồng ghép tuyên truyền vào nội dung sinh hoạt tổ nhóm, CLB và vào các ngày lễ kỷ niệm như 8-3, 20-10, Ngày Gia đình Việt Nam, Ngày Dân số Việt Nam, Tháng hành động Vì trẻ em,… Đề án cũng đi vào Cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch” và gắn với phong trào toàn dân xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư… Nhờ đó, 5 năm qua đã có hơn 340 nghìn lượt phụ huynh được tuyên truyền, hướng dẫn các kiến thức và kỹ năng nuôi dạy con tốt; hơn 162 nghìn trẻ vị thành niên được trực tiếp hướng dẫn cách chăm sóc bản thân, cung cấp kiến thức tâm sinh lý tuổi vị thành niên, vấn đề sức khỏe sinh sản, kỹ năng sống... Đề án cũng đã giúp các bậc làm cha, làm mẹ có con dưới 16 tuổi nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của chính họ và gia đình trong việc giáo dục, hình thành nhân cách của con cái mình để có hướng ứng xử cho phù hợp.

Dù chưa ai tiến hành khảo sát để xem việc thực hiện đề án có tác động tích cực như thế nào tới vấn đề giảm tội phạm tuổi vị thành niên trên địa bàn thành phố, nhưng những kiến thức về pháp luật, kỹ năng xử lý các tình huống trong cuộc sống chắc chắn sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng đỡ và phát triển nhân cách của trẻ. Việc nắm được các kiến thức pháp luật một cách có lựa chọn, có hệ thống sẽ giúp các em hiểu được đâu là hành vi hợp pháp, đâu là hành vi vi phạm pháp luật, biết mình nên làm gì và không nên làm gì. Như vậy, sẽ hình thành cho các em ý thức tránh xa hành vi vi phạm pháp luật và phạm tội sau này. Kỹ năng sống sẽ giúp các em biết cách đối nhân xử thế, cách sống tốt đẹp, chuẩn mực. Và khi người chưa thành niên biết sống phù hợp với các chuẩn mực đạo đức xã hội thì sẽ hạn chế được nguy cơ phạm tội. Thế nên, thành phố cần tiếp tục phát huy và nhân rộng những kết quả của đề án. Đây là một cách làm hay và là một biện pháp phòng ngừa từ xa giúp giảm tình trạng trẻ vị thành niên phạm tội trên địa bàn thành phố.

Thanh Phương

Chia sẻ